2.2. Κριτήρια επιλογής πηγών
Η επιλογή αξιόπιστων και επιστημονικά τεκμηριωμένων πηγών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την έγκυρη διεξαγωγή μιας βιβλιογραφικής ανασκόπησης. Ειδικότερα στο πεδίο της ψυχολογίας και της κοινωνικής ένταξης παιδιών με προβλήματα όρασης, όπου η βιβλιογραφία παρουσιάζει ετερογένεια ως προς την ποιότητα και τη μεθοδολογία (Augestad, 2017· Boadi- Kusi et al., 2023· Manitsa & Doikou, 2022), η ανάγκη για αυστηρά και διαφανή κριτήρια επιλογής είναι επιτακτική. Η ορθή αξιολόγηση των πηγών εξασφαλίζει τη συνοχή, την αντικειμενικότητα και την επιστημονική αξιοπιστία των συμπερασμάτων (WHO, 2023· Sowdeswari et al., 2021).
Η επιλογή των πηγών στηρίχθηκε κυρίως στην επιστημονική τους εγκυρότητα και αξιοπιστία, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα και η τεκμηρίωση της παρούσας εργασίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά και ερευνητικές δημοσιεύσεις που έχουν υποβληθεί σε διαδικασία κριτικής αξιολόγησης (peer-review), όπως το Journal of Visual Impairment & Blindness (Augestad, 2017· Boadi-Kusi et al., 2023· Jessup et al., 2018· Botsford, 2013) και το British Journal of Visual Impairment (Manitsa & Doikou, 2022· Bowen, 2010). Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν εκθέσεις διεθνών οργανισμών με διεθνώς αναγνωρισμένο κύρος, όπως η πρόσφατη Έκθεση για την Όραση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 2023). Στην τεκμηρίωση περιλαμβάνονται, επίσης, σύγχρονες συστηματικές ανασκοπήσεις (Caron et al., 2023· Lanza et al., 2024) και μελέτες που εστιάζουν σε ψυχοκοινωνικούς και εκπαιδευτικούς παράγοντες (Ishtiaq et al., 2016· Sowdeswari et al., 2021), οι οποίοι κρίνονται καθοριστικοί για την κατανόηση της θεματολογίας.
Ένα ουσιώδες κριτήριο επιλογής των βιβλιογραφικών πηγών υπήρξε η χρονική τους επικαιρότητα, προκειμένου η παρούσα εργασία να αντανακλά τις σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις και κοινωνικές συνθήκες που αφορούν τα παιδιά με οπτική αναπηρία. Δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση σε πρόσφατες μελέτες της τελευταίας δεκαετίας, όπως των Caron et al. (2023), Boadi-Kusi et al. (2023) και Lanza et al. (2024), οι οποίες εστιάζουν στις σύγχρονες πρακτικές παρέμβασης και στη βελτίωση της κοινωνικής συμμετοχής των παιδιών με προβλήματα όρασης. Ωστόσο, συμπεριλήφθηκαν και θεμελιώδεις θεωρίες, όπως η θεωρία της κοινωνικής μάθησης του Bandura (1977) και η ψυχοκοινωνική θεωρία του Erikson (1968), οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν αναπόσπαστη βάση ερμηνείας της κοινωνικής ανάπτυξης λόγω της αδιαμφισβήτητης επιστημονικής τους βαρύτητας.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιλογή των πηγών αποτέλεσε η θεματολογική τους συνάφεια με τον πυρήνα της παρούσας μελέτης, που εστιάζει στην ψυχολογική διάσταση της οπτικής αναπηρίας και τη συμβολή της ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων στα παιδιά με προβλήματα όρασης. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε σε εμπειρικές και θεωρητικές προσεγγίσεις που αναδεικνύουν τη σχέση κοινωνικών δεξιοτήτων, αυτοαντίληψης και ψυχοκοινωνικής προσαρμογής (Botsford, 2013· Caron et al., 2023· Gresham & Elliott, 1990· Koukouvetsou, 2020· Augestad, 2017· Manitsa & Doikou, 2022). Επιπλέον, επιλέχθηκαν πηγές που φωτίζουν τον ρόλο της κοινωνικής υποστήριξης και της συμμετοχής στη βελτίωση της ψυχολογικής ευημερίας των παιδιών με οπτική αναπηρία (Engel-Yeger & Hamed-Daher, 2013· Jessup et al., 2018).
Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του γεωγραφικού και πολιτισμικού πλαισίου, η επιλογή των πηγών περιλάμβανε τόσο διεθνείς όσο και ελληνικές μελέτες. Οι διεθνείς έρευνες, όπως αυτές των Augestad (2017), Caron et al. (2023) και WHO (2023), προσφέρουν ένα ευρύ θεωρητικό και εμπειρικό υπόβαθρο για την κατανόηση των ψυχοκοινωνικών διαστάσεων της οπτικής αναπηρίας. Παράλληλα, οι ελληνικές μελέτες των Koukouvetsou (2020) και Manitsa & Doikou (2022) συμβάλλουν ουσιαστικά στη διερεύνηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και των κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με προβλήματα όρασης στο ελληνικό σχολικό περιβάλλον.
Αξίζει, ωστόσο, να αναφερθεί ότι η διαδικασία αναζήτησης και επιλογής πηγών δεν ήταν απαλλαγμένη περιορισμών. Παρά τη διεθνή ερευνητική δραστηριότητα (Augestad, 2017· Boadi- Kusi et al., 2023· Caron et al., 2023· Jessup et al., 2018), η ελληνική βιβλιογραφία γύρω από τις κοινωνικές δεξιότητες και την ψυχολογική προσαρμογή παιδιών με προβλήματα όρασης παραμένει σχετικά περιορισμένη (Κουκουβέτσου, 2020· Manitsa & Doikou, 2022). Επιπλέον, εντοπίστηκε έλλειψη στοχευμένων ερευνών για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, όπως οι μαθητές γυμνασίου, παρά τη σημασία αυτής της περιόδου για τη διαμόρφωση της αυτοεικόνας και της κοινωνικής ένταξης (Erikson, 1968· Augestad, 2017).
