«Συνεχιζόμενη η αδράνεια της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές – Να διασφαλισθούν οι έλεγχοι για τις ακούσιες νοσηλείες» – Κατάθεση ερώτησης στη Βουλή
Η Ράνια Θρασκιά, Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης και Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, σε συνέχεια των δημόσιων παρεμβάσεων πλήθους συλλόγων ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, των οικογενειών τους καθώς και επαγγελματιών, που εκπέμπουν σήμα κινδύνου για την αποδυνάμωση των εγγυήσεων προστασίας και την υποβάθμιση των μηχανισμών εποπτείας, κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή για την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές.
Όπως ειδικότερα αναφέρεται στην ερώτηση, η παρατεταμένη αδράνεια της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές επί διάστημα άνω των τριών ετών δημιουργεί σοβαρό κενό εποπτείας, ιδιαίτερα σε κρίσιμες συνθήκες όπως η ακούσια νοσηλεία, και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο σύστημα ψυχικής υγείας. Ειδικά δε για την ακούσια νοσηλεία, στην οποία η βουλευτής έχει αναφερθεί με πολλαπλές κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις της, κι ακόμη εκκρεμούν σχετικές απαντήσεις.
Οι θεσμοί υπάρχουν για να λειτουργούν ως ανάχωμα στην αυθαιρεσία και στην παραβίαση δικαιωμάτων. Όταν οι θεσμοί σιωπούν ή αδρανούν, η Πολιτεία δεν παρουσιάζει απλώς ένα «λειτουργικό κενό», αλλά διολισθαίνει σε μια σοβαρή θεσμική και πολιτική κρίση.
Κατόπιν τούτων, η βουλευτής ερωτά τον Υπουργό Υγείας για ποιον λόγο η Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές δεν λειτουργεί, ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα επανενεργοποίησής της κι αν θα αξιολογήσει τα σχετικά αιτήματα των Συλλόγων. Επίσης, ποια θα είναι η σύνθεση της Επιτροπής και πώς θα διασφαλιστεί, στην πράξη, η ουσιαστική και ισότιμη συμμετοχή των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των οικογενειών/φροντιστών τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων, όπως προβλέπεται στις σχετικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ερωτά, ακόμη, ποιοι μηχανισμοί εποπτείας και προστασίας των δικαιωμάτων λειτουργούν εν τω μεταξύ μέχρι την επανενεργοποίηση της Επιτροπής και ποια τα ποσοτικά στοιχεία (π.χ. αριθμός ελέγχων/παρεμβάσεων/συστάσεων) του τελευταίου έτους σε δημόσιες και ιδιωτικές μονάδες ψυχικής υγείας. Η κ. Θρασκιά ερωτά, τέλος, ποια μέτρα λαμβάνονται για τον ουσιαστικό έλεγχο των ακούσιων νοσηλειών.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον κ. Υπουργό Υγείας
ΘΕΜΑ: «Σχετικά με την αδράνεια της λειτουργίας της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές»
Το τελευταίο διάστημα επανέρχεται με ιδιαίτερη ένταση το εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα της προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές, στον απόηχο διαδοχικών παρεμβάσεων από συλλόγους ληπτών υπηρεσιών, των οικογενειών τους, καθώς και επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Οι εν λόγω φορείς εκπέμπουν ουσιαστικά σήμα κινδύνου για τη συστηματική αποδυνάμωση των εγγυήσεων προστασίας και την υποβάθμιση των μηχανισμών εποπτείας.
Πιο συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για τη συνεχιζόμενη αδράνεια της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, η οποία, σύμφωνα με τις καταγγελίες, παραμένει ανενεργή για διάστημα που υπερβαίνει τα τρία έτη. Η παρατεταμένη αυτή δυσλειτουργία χαρακτηρίζεται ως σοβαρή θεσμική υποχώρηση, καθώς αφήνει ουσιαστικά ακάλυπτη μία από τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, στερώντας από τα άτομα με ψυχικές διαταραχές τα αναγκαία θεσμικά αντίβαρα απέναντι σε αυθαιρεσίες και παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η παρατεταμένη αδυναμία λειτουργίας του βασικού αυτού μηχανισμού εποπτείας δεν αποτελεί απλώς διοικητικό έλλειμμα. Επηρεάζει άμεσα την εφαρμογή θεμελιωδών εγγυήσεων, ιδίως σε συνθήκες υψηλής ευαλωτότητας, όπως η ακούσια νοσηλεία, και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των οικογενειών τους στο σύστημα.
Για την ακούσια νοσηλεία δε, στην οποία έχω αναφερθεί με πολλαπλές κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις μου, να σημειωθεί ότι εκκρεμούν απαντήσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται η με αρ.πρωτ.1109/14.01.2026 Αναφορά για τη διαχείριση των περιστατικών ακούσιας νοσηλείας και η με αρ.πρωτ.1909/16.12.2025 Ερώτησή μου που αναφέρεται και στην αναγκαιότητα αναμόρφωσης του πλαισίου των ακούσιων νοσηλειών.
Δεν είναι τυχαίο ότι πλήθος συλλόγων, με την από 10.02.2026 ανοιχτή επιστολή τους προς το Υπουργείο Υγείας, τον Συνήγορο του Πολίτη και κάθε αρμόδιο φορέα, επισημαίνουν ότι «δεν υπάρχει διασφάλιση προστασίας χωρίς λειτουργικούς θεσμούς εποπτείας» και ζητούν «την άμεση επανενεργοποίηση της Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων και σύσταση αντίστοιχων επιτροπών σε κάθε νομό της χώρας, τον ουσιαστικό έλεγχο των ακούσιων νοσηλειών σε δημόσιες και ιδιωτικές Μονάδες Ψυχικής Υγείας, την τήρηση των δεσμεύσεων του Υπουργείου για ισότιμη συμμετοχή των ληπτών και των οικογενειών τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων».
Ειδικά όσον αφορά στο τελευταίο αίτημα, αξίζει να τονιστεί ότι, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη σχετική Ανακοίνωση της 7ης Ιουνίου 2023 με τίτλο «A comprehensive approach to mental health» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COM[2023] 298 final, 7.6.2023), αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για συν-δημιουργία πολιτικών σε συνεργασία με άτομα με βιωμένη εμπειρία ψυχικής υγείας. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με το από 12 Δεκεμβρίου 2023 σχετικό ψήφισμά του (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, TA-9-2023-0457, 12.12.2023), υπογραμμίζει ρητά ότι οι λήπτες υπηρεσιών και οι φροντιστές τους πρέπει να εντάσσονται στα κέντρα λήψης αποφάσεων και σε όλα τα στάδια της χάραξης πολιτικής, με ουσιαστικό και όχι προσχηματικό τρόπο.
Επειδή η προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές αποτελεί υποχρέωση του κράτους και κρίσιμο πυλώνα δημόσιας υγείας.
Επειδή η μη λειτουργία του βασικού θεσμού ελέγχου και προστασίας επί μακρόν δημιουργεί κενό εποπτείας και αυξημένο κίνδυνο αυθαιρεσιών.
Επειδή η ακούσια νοσηλεία απαιτεί αυξημένες εγγυήσεις νομιμότητας, διαφάνειας και ελέγχου.
Επειδή η συμμετοχή ληπτών και οικογενειών στη λήψη αποφάσεων αποτελεί κεντρική αρχή σύγχρονης πολιτικής ψυχικής υγείας.
Ερωτάται ο κ. Υπουργός:
Για ποιον λόγο η Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές δεν λειτουργεί επί διάστημα άνω των τριών ετών και ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα επανενεργοποίησής της;
Ποια θα είναι η σύνθεση της Επιτροπής και πώς θα διασφαλιστεί, στην πράξη, η ουσιαστική και ισότιμη συμμετοχή των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των οικογενειών/φροντιστών τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων, όπως προβλέπεται στις σχετικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου;
Ποιοι μηχανισμοί εποπτείας και προστασίας των δικαιωμάτων λειτουργούν εν τω μεταξύ μέχρι την επανενεργοποίηση της Επιτροπής και ποια είναι τα ποσοτικά στοιχεία (π.χ. αριθμός ελέγχων/παρεμβάσεων/συστάσεων) του τελευταίου έτους σε δημόσιες και ιδιωτικές μονάδες ψυχικής υγείας;
Ποια μέτρα λαμβάνονται για τον ουσιαστικό έλεγχο των ακούσιων νοσηλειών σε δημόσιες και ιδιωτικές Μονάδες Ψυχικής Υγείας;
Προτίθεται να προχωρήσει στη σύσταση αντίστοιχων επιτροπών σε κάθε νομό, όπως ζητείται από τους συλλόγους ληπτών υπηρεσιών, και με ποιο χρονοδιάγραμμα, αρμοδιότητες και πόρους;
Πηγή: https://pasok.gr/
