1.4 Σκοπός και ερευνητικά ερωτήματα
Ο σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής μελέτης είναι να διερευνήσει τη σημασία και τις μορφές της γονεϊκής εμπλοκής στην εκπαίδευση και την αναπτυξιακή πορεία παιδιών με οπτική αναπηρία, καθώς και να αναλύσει στρατηγικές που μπορούν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα αυτής της εμπλοκής. Η έρευνα επιδιώκει να συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του ρόλου των γονέων ως καθοριστικών παραγόντων της γνωστικής, συναισθηματικής και κοινωνικής ανάπτυξης των παιδιών τους. Η αναγκαιότητα αυτής της διερεύνησης προκύπτει από το γεγονός ότι τα παιδιά με οπτική αναπηρία αντιμετωπίζουν πολυδιάστατες προκλήσεις, οι οποίες αφορούν όχι μόνο στη μαθησιακή διαδικασία αλλά και στη συναισθηματική, κοινωνική και ψυχολογική τους ανάπτυξη (Douglas et al., 2011). Οι γονείς, ως πρωταρχικοί φορείς στήριξης, καλούνται να παίξουν έναν πολυσύνθετο ρόλο, ο οποίος εκτείνεται από την ενίσχυση της ακαδημαϊκής μάθησης έως τη διαμόρφωση της ταυτότητας και της αυτονομίας του παιδιού (Seligman & Darling, 2007).
Ο σκοπός της εργασίας είναι διττός. Από τη μία πλευρά, επιδιώκεται η συστηματική ανάλυση του θεωρητικού πλαισίου που διέπει τη γονεϊκή εμπλοκή στην εκπαίδευση παιδιών με αναπηρίες και ειδικότερα με οπτική αναπηρία, με βάση τα διεθνώς αναγνωρισμένα μοντέλα εμπλοκής (Epstein, 2011). Από την άλλη, επιχειρείται η παρουσίαση και κριτική αποτίμηση στρατηγικών που έχουν αναπτυχθεί σε διεθνές και ελληνικό επίπεδο, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας γονέων–εκπαιδευτικών και τη βελτίωση της μαθησιακής και κοινωνικής ένταξης των παιδιών (Hornby & Lafaele, 2011). Η μελέτη αυτή δεν φιλοδοξεί να εξαντλήσει το ζήτημα, αλλά να προσφέρει μία συνεκτική εικόνα που θα αποτελέσει χρήσιμο υπόβαθρο για μελλοντικές ερευνητικές και πρακτικές παρεμβάσεις.
Ειδικότερα οι στόχοι της μελέτης είναι:
- Να αναλυθεί η συμβολή της γονεϊκής εμπλοκής στην ακαδημαϊκή και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη παιδιών με οπτική αναπηρία.
- Να παρουσιαστούν και να συζητηθούν τα θεωρητικά μοντέλα που ερμηνεύουν την σχέση γονέων-παιδιών με αναπηρία στο πλαίσιο της εκπαίδευσης
- Να εντοπιστούν τα κυριότερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γονείς παιδιών με οπτική αναπηρία
- Να καταγραφούν και να αξιολογηθούν οι πρακτικές που ενισχύουν την συνεργασία σχολείου-οικογένειας
- Να διερευνηθεί πώς η ενίσχυση της γονεϊκής εμπλοκής συμβάλλει στην προώθηση της ισότιμης εκπαιδευτικής και κοινωνικής ένταξης των παιδιών με οπτική αναπηρία.
Η διατύπωση των ερευνητικών ερωτημάτων απορρέει από τη βιβλιογραφία που καταδεικνύει ότι η γονεϊκή εμπλοκή συνδέεται άμεσα με την ακαδημαϊκή πρόοδο και τη συναισθηματική ευημερία των παιδιών με αναπηρίες (Desforges & Abouchaar, 2003· UNESCO, 2020). fiστόσο, το πεδίο παραμένει σύνθετο, με αντιφάσεις και προκλήσεις, όπως τα εμπόδια πρόσβασης σε κατάλληλες υπηρεσίες, οι κοινωνικές αντιλήψεις περί αναπηρίας και η διαφορετική ετοιμότητα των γονέων να αναλάβουν ενεργό ρόλο (Syriopoulou-Delli, 2010).
Με βάση τα παραπάνω, τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας μελέτης διαμορφώνονται ως εξής:
- Ποια είναι η σημασία της γονεϊκής εμπλοκής και πώς επηρεάζει στην ανάπτυξη παιδιών με οπτική αναπηρία, τόσο σε γνωστικό όσο και σε κοινωνικο-συναισθηματικό επίπεδο;
- Ποιες θεωρητικές προσεγγίσεις και μοντέλα ερμηνεύουν τη σχέση γονέων–παιδιών με αναπηρία στο πλαίσιο της εκπαίδευσης;
- Ποια εμπόδια και προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι γονείς παιδιών με οπτική αναπηρία όσον αφορά την εμπλοκή τους στη μαθησιακή διαδικασία;
- Ποιες στρατηγικές και πρακτικές έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές διεθνώς και στην Ελλάδα για την ενίσχυση της συνεργασίας γονέων και εκπαιδευτικών;
- Πώς μπορεί η συστηματική υποστήριξη της γονεϊκής εμπλοκής να συμβάλει στην προώθηση της ισότιμης συμμετοχής των παιδιών με οπτική αναπηρία στο εκπαιδευτικό σύστημα και στην κοινωνία;
Η διατύπωση αυτών των ερωτημάτων αντανακλά την πρόθεση της μελέτης να κινηθεί τόσο στο θεωρητικό όσο και στο πρακτικό επίπεδο, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του πεδίου και υπογραμμίζοντας τη σημασία της γονεϊκής εμπλοκής για την εκπαιδευτική και κοινωνική πορεία των παιδιών με οπτική αναπηρία.
