Ευκαιρίες και δυσμενείς συνθήκες στον πρωταθλητισμό των ατόμων με αναπηρία – Διπλωματική Εργασία του Παπαϊωάννου Γεώργιου – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 1ο

 

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

«Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»

 

Διπλωματική Εργασία

 

Ευκαιρίες και δυσμενείς συνθήκες στον πρωταθλητισμό των ατόμων με αναπηρία

 

Ονοματεπώνυμο φοιτητή: Παπαϊωάννου Γεώργιος ΑΜ: mea24212

 

Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Παπαδόπουλος Κωνσταντίνος

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2025

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα έρευνα εξετάζει τα βιώματα αθλητών και αθλητριών με αναπηρία στον χώρο του πρωταθλητισμού, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο η συμμετοχή στον αθλητισμό διαμορφώνει ταυτότητες και κοινωνικούς ρόλους. Η μελέτη τοποθετείται θεωρητικά στο πεδίο της κοινωνιολογίας της αναπηρίας και αντλεί από το κοινωνικο-σχεσιακό μοντέλο, προκειμένου να διερευνήσει πώς οι εμπειρίες των αθλητών/τριών με αναπηρία στον πρωταθλητισμό διαμορφώνονται μέσα από την ταυτόχρονη παρουσία ευκαιριών και εμποδίων, συγκεκριμένα, μέσα από τους θεσμικούς περιορισμούς, τις οικογενειακές και προπονητικές σχέσεις, καθώς και τις κοινωνικές προσδοκίες που επηρεάζουν τη διαδρομή τους. Μεθοδολογικά, υιοθετήθηκε ποιοτική προσέγγιση με ημιδομημένες συνεντεύξεις τριών αθλητών/τριών με αναπηρία διαφορετικών αθλημάτων και θεματική ανάλυση, ενώ ακολουθήθηκαν όλες οι δεοντολογικές αρχές της ποιοτικής έρευνας. Στόχος ήταν η διερεύνηση των συνθηκών, των προκλήσεων και των πηγών στήριξης που καθορίζουν την αθλητική τους διαδρομή. Η ανάλυση ανέδειξε επτά βασικές θεματικές: τα εμπόδια πρόσβασης και χρηματοδότησης, τη σχέση με τον προπονητή ως σημείο καθοδήγησης και ψυχολογικής ασφάλειας, το ρόλο της οικογένειας και των άτυπων δικτύων στήριξης, την καλλιέργεια ανθεκτικότητας απέναντι σε σωματικές και θεσμικές πιέσεις, την ανάγκη αναγνώρισης και κοινωνικής ορατότητας, τη διαχείριση της αποτυχίας ως διαδικασίας μάθησης και την εμπειρία ενδυνάμωσης μέσα από την κοινότητα. Τα συμπεράσματα της έρευνας δείχνουν ότι ο αναπηρικός πρωταθλητισμός διαμορφώνεται μέσα από βιώματα που αφορούν την καθημερινή τριβή με θεσμικές ελλείψεις, την ανάγκη σταθερής ψυχολογικής και πρακτικής στήριξης, τις στιγμές ενδυνάμωσης που γεννιούνται από τη σχέση με τον προπονητή και την οικογένεια, καθώς και τη συνεχή διαπραγμάτευση της κοινωνικής αποδοχής. Η συμβολή της έρευνας έγκειται στο ότι δίνει φωνή στους ίδιους τους αθλητές και καταδεικνύει πώς οι εμπειρίες τους μπορούν να τροφοδοτήσουν την αναθεώρηση πολιτικών και εκπαιδευτικών πρακτικών, ενισχύοντας τη συμπερίληψη και την ισότιμη συμμετοχή στον αθλητισμό.

Λέξεις Κλειδιά: αναπηρία, πρωταθλητισμός, θεματική ανάλυση, κοινωνική ένταξη, αθλητική εμπειρία

 

Περιεχόμενα

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ABSTRACT

Κατάλογος πινάκων

Κατάλογος εικόνων

Εισαγωγή

Κεφάλαιο 1 Ο Πρωταθλητισμός των Ατόμων με Αναπηρία στο Σύγχρονο Κοινωνικό Πλαίσιο

1.1Ορισμοί της αναπηρίας στον αθλητισμό

1.2Ιστορική εξέλιξη της συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στον αθλητισμό

1.3Η γέννηση και ανάπτυξη του Παραολυμπιακού Κινήματος

1.4Ο ρόλος των διεθνών διοργανώσεων στην κοινωνική ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία

Κεφάλαιο 2. Εμπόδια και Δυνατότητες στον Πρωταθλητισμό Ατόμων με Αναπηρία

2.1Ψυχολογικά και κοινωνικά εμπόδια στον πρωταθλητισμό

2.2Υλικοί και θεσμικοί περιορισμοί

2.3Θετικά αποτελέσματα και δυναμικά στοιχεία συμμετοχής

2.4Η σημασία της ψυχολογικής και προπονητικής υποστήριξης

Κεφάλαιο 3. Ο Πρωταθλητισμός των Ατόμων με Αναπηρία στην Ελλάδα

3.1Το θεσμικό και κοινωνικό πλαίσιο στην Ελλάδα

3.2Υποδομές και στήριξη στον ελληνικό πρωταθλητισμό ατόμων με αναπηρία

3.3Παρουσίαση των εμπειριών των Ελλήνων αθλητών με αναπηρία

3.4Συνοπτική αποτίμηση της ελληνικής πραγματικότητας

Κεφάλαιο 4. Μεθοδολογία Έρευνας

4.1Μεθοδολογική προσέγγιση και προσανατολισμός

4.1.1Ερευνητική μεθοδολογία

4.1.2Σκοπός και ερευνητικοί στόχοι του θέματος

4.2Επιλογή δείγματος

4.3Μέθοδος συλλογής δεδομένων

4.4Μέθοδος ανάλυσης δεδομένων

4.5Ηθικές δεσμεύσεις

Κεφάλαιο 5. Παρουσίαση Αποτελεσμάτων

5.1Πλαίσιο παρουσίασης των αποτελεσμάτων

5.2Περιγραφή συμμετεχόντων

5.3Θεματική παρουσίαση αποτελεσμάτων

5.3.1Αρχική κωδικοποίηση των δεδομένων

5.3.2Εστιασμένη κωδικοποίηση και διαμόρφωση θεμάτων

5.3.3Ορισμός θεμάτων και παράθεση αποσπασμάτων

5.3.4Σύνδεση θεμάτων μεταξύ τους (θεματικός χάρτης)

5.4Συνοπτική επισκόπηση θεμάτων

Κεφάλαιο 6. Συζήτηση

6.1Ερμηνευτική σύνθεση και συσχέτιση με τη διεθνή βιβλιογραφία

6.2Περιορισμοί της έρευνας

Κεφάλαιο 7. Συμπεράσματα

7.1Συνοπτική παρουσίαση ευρημάτων

7.2Πρακτικές και πολιτικές προτάσεις

7.3Εκπαιδευτικές επιπτώσεις και εφαρμογές

7.4Προτάσεις για μελλοντική έρευνα

Βιβλιογραφία

Παράρτημα Ι – Οδηγός Συνέντευξης για Αθλητές με Αναπηρία στον Πρωταθλητισμό

Παράρτημα ΙΙ – Πίνακες κωδικοποίησης

Κατάλογος πινάκων

Πίνακας 1 Αρχική κωδικοποίηση και ενδεικτικά αποσπάσματα

Πίνακας 2 Εστιασμένη Κωδικοποίηση – Εξαγωγή Θεμάτων

Πίνακας 3 Ορισμοί Θεμάτων

Πίνακας 4 Αρχική κωδικοποίηση συνεντεύξεων

Πίνακας 5 Κωδικοί αρχικής κωδικοποίησης συνεντεύξεων – 65 κωδικοί

Κατάλογος εικόνων

Εικόνα 1 Θεματικός Χάρτης 82