Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 9ο

Β.1. Πρόταση για λειτουργία θυρίδας Ψηφιακής Εξυπηρέτησης στα κατά τόπους Κ.Ε.Π.

Πολλά στελέχη της δημόσιας διοίκησης, όπως υπάλληλοι στις Κοινωνικές και Οικονομικές Υπηρεσίες και στα Κέντρα Κοινότητας Δήμων, ενημέρωσαν τον Συνήγορο, στο πλαίσιο συναντήσεων εργασίας, ότι συχνά απευθύνονται σε αυτούς/ές πολίτες και τους ζητούν να τους συνδράμουν σε ηλεκτρονικά αιτήματα λόγω αδυναμίας πρόσβασης ή αυτοεξυπηρέτησης.

Σε μεγάλο βαθμό πρόκειται για ωφελούμενους διαφόρων παροχών που είναι άτομα μεγάλης ηλικίας ή άτομα με προβλήματα υγείας και αναπηρίες, αλλά και για φροντιστές ατόμων με βαριές αναπηρίες. Οι τελευταίοι, μάλιστα, συχνά αδυνατούν να ολοκληρώσουν διαδικασίες θετικές για τα άτομα που φροντίζουν, επειδή απαιτείται σε κάποιο στάδιο η φυσική παρουσία του ωφελούμενου προσώπου ή κάποια άλλη ενέργεια εκ μέρους του, η οποία και πάλι πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά.

Ο Συνήγορος, έχοντας σχηματίσει σαφή εικόνα του προβλήματος μέσα από σχετικές αναφορές24, απευθύνθηκε στα Υπουργεία Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών25, επισημαίνοντας ότι είναι ιδιαιτέρως θετική η προσπάθεια ψηφιοποίησης και απλούστευσης των διαδικασιών. Τόνισε, ωστόσο, ότι δεν μπορεί ο εκσυγχρονισμός του κράτους να οδηγεί σε αποκλεισμούς κατηγοριών πολιτών ή να επιβαρύνει υπέρμετρα συγκεκριμένες κατηγορίες υπαλλήλων ή ιδιώτες, μετακυλίοντας σε αυτούς εν τοις πράγμασι κρατικές υποχρεώσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Αρχή υπέβαλε στα ανωτέρω συναρμόδια υπουργεία τις ακόλουθες προτάσεις:

• Τη λειτουργία, στο πλαίσιο των κατά τόπους Κ.Ε.Π., μιας θυρίδας Ψηφιακής Εξυπηρέτησης Πολιτών, στελεχωμένης από εξειδικευμένο, σε ψηφιακές διεργασίες, προσωπικό, στην οποία θα μπορούν οι πολίτες να απευθύνονται, είτε με φυσική παρουσία είτε μέσω τηλεδιάσκεψης, για να εξυπηρετούνται για όλες τις ψηφιακές διαδικασίες της δημόσιας διοίκησης. Σημαντικό στοιχείο αυτής της εξυπηρέτησης θα πρέπει να είναι η δυνατότητα εξυπηρέτησης αλλοδαπών κατοίκων σε γλώσσα επικοινωνίας άλλη της ελληνικής, σε κάθε περίπτωση και στα αγγλικά.
• Τη διατήρηση εναλλακτικών τρόπων διεκπεραίωσης των διαδικασιών, παράλληλα με τους ψηφιακούς, για ένα εύλογο ακόμη χρονικό διάστημα προσαρμογής, ώστε να μην υπάρχει αποκλεισμός πολιτών/κατοίκων από δικαιώματα λόγω υστέρησης ψηφιακών δεξιοτήτων.
• Την εξέταση του ενδεχόμενου επιδότησης των πολιτών, ώστε να αποκτήσουν όλοι/-ες τουλάχιστον τον ελάχιστο εξοπλισμό (smartphone/tablet), μέσω του οποίου θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στις κρατικές ψηφιακές πλατφόρμες.

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δια του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους26, συντάχθηκε με τις δυο πρώτες προτάσεις του Συνηγόρου, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι η λειτουργία ειδικής θυρίδας στα Κ.Ε.Π. είναι αναμενόμενο να επιφέρει δημοσιονομικά αύξηση των ορίων δαπανών του Υπουργείου Εσωτερικών, για την ενίσχυση των Κ.Ε.Π. με το απαιτούμενο προσωπικό και τις σχετικές λειτουργικές δαπάνες που θα πρέπει να υλοποιηθούν. Πρότεινε, δε, να γίνει μια εκτίμηση του ύψους της δαπάνης αυτής από το αρμόδιο Υπουργείο, μέσω του υπολογισμού του προσωπικού που θα χρειαστεί για να υποστηριχθεί μια τέτοια δράση.

Το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δεν ανταποκρίθηκαν στην παρέμβαση αυτή εντός του 202427.

24. Ενδεικτικά, Φ.Υ. 330003, 342029, 339739, 342509.
25. Έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 330003/19564/2024.
26. Έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 63168/01.05.2024.
27. Σημειώνεται ότι εντός του 2025, σημαντική εξέλιξη σχετική με την παρέμβαση αυτή του Συνηγόρου αποτέλεσε η πρόβλεψη δυνατότητας εξ αποστάσεως ταυτοποίησης του αριθμού κινητού τηλεφώνου στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας για άτομα με αναπηρία, πολίτες άνω των 65 ετών και κατοίκους νησιών και εξωτερικού.