ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ-Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ ΡΟΔΙΝΟΥ ΧΡΥΣΗΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας – Μέρος 12ο
2.5 Η σημασία της δημιουργικότητας στα άτομα με αναπηρία ή χρόνιες ασθένειες.
Η δημιουργικότητα είναι ένας όρος που προσφέρει στους ανθρώπους μία διέξοδο και μία ευκαιρία να εκφραστούν σε όλα τα επίπεδα της ζωής τους. Τα άτομα με αναπηρία έχουν τη δυνατότητα μέσα από την δημιουργικότητα να επιτύχουν στόχους όπως η βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους, η ψυχική τους εκτόνωση και η ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης τους. Ταυτόχρονα, μέσα από την επιλογή μίας τέχνης το κάθε άτομο ξεχωριστά είναι ικανό να ενδυναμώσει τον ίδιο του τον εαυτό, να πιστέψει στις δυνάμεις του αλλά και να μειώσει σημαντικά την αίσθηση του φόβου που μπορεί να έχει.
Σημαντικό είναι να τονιστεί το γεγονός ότι η αξία της δημιουργικότητας αντανακλάται και στον χώρο της εκπαίδευσης. Μέσα στο πεδίο αυτό με τη βοήθεια της τέχνης τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν επικοινωνιακές και δημιουργικές ικανότητες, να αξιοποιήσουν τη φαντασία τους, να νιώσουν ελεύθερα αλλά και να έρθουν σε επαφή με πτυχές του εαυτού τους που μπορεί να μην γνώριζαν. Το κάθε παιδί χρειάζεται να έχει τη δυνατότητα να εκφραστεί ελεύθερα, να δημιουργήσει ελεύθερα και στην ουσία να διαθέτει τις συνθήκες και τα εφόδια έτσι ώστε να μεταφέρει με το δικό του τρόπου το πώς κατανοεί τον κόσμο χωρίς φόβο και κριτική. Αυτό μπορεί να το κάνει μέσω διάφορων μορφών δημιουργικότητας όπως, μέσα από την κίνηση και τη μίμηση, μέσω του χορού, μέσω της μουσικής, μέσω των εικαστικών τεχνών και μέσα από το παιχνίδι. (Kuciapiński, 2014)
Η δημιουργικότητα προσφέρει στο άτομο που προσπαθεί να διαχειριστεί την διάγνωση αυτή δύναμη, ένα καταφύγιο αλλά και τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει τη πραγματικότητα του έτσι ώστε να διαχειριστεί τις δύσκολες συνέπειες της ασθένειας του, χρησιμοποιώντας την φαντασία και τις ικανότητες του σε αυτό. Παράλληλα μπορεί να αποτελέσει αξιοσημείωτο παράγοντα στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της θετικής στάσης του ατόμου. Τέλος, αρκετοί επαγγελματικές του τομέα της συμβουλευτικής την χρησιμοποιούν ως ένα μέσο πρόληψης αλλά και θεραπείας πολλών ασθενειών της ψυχικής υγείας, με στόχο την αύξηση των επιπέδων της σεροτονίνης και τη μείωση των συναισθημάτων της αρνητικότητας και του φόβου. (Zeligman&Tolleson, 2019)
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι καταθέσεις πολλών επαγγελματιών, οι οποίοι δίνουν την δυνατότητα στους απευθυνόμενους να επιλέγουν ένα μέσο τέχνης που τους εκφράζει, προσφέροντάς τους με αυτό τον τρόπο την ελευθερία και την αυτοπεποίθηση να αναλάβουν ενεργό δράση στη διαδικασία της θεραπείας τους. Παράλληλα, αποκτούν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν έναν καινούργιο εαυτό που αποτελείται από το παλιό και νέο εαυτό, αλλά και τις νέες συνθήκες διαβίωσής του. Μέσα από την δημιουργικότητα, τα μέλη της οικογένειας μαζί με τον ασθενή μπορούν την αλληλοϋποστηρίζονται αλλά και να βρουν τρόπους βελτίωσης της καθημερινότητάς τους. (Zeligman&Tolleson, 2019)
Σύμφωνα με την ερευνητική μελέτη που εκπόνησε ο Reynolds (1997)στην Βρετανία βασίστηκε στις περιγραφές 35 γυναικών, ηλικιών 18-87 ετών, οι οποίες ζούσαν με ένα είδος χρόνιας ασθένειας ή κάποια αναπηρία και είχαν καταφύγει σε κάποια μορφή δημιουργικότητας με στόχο την διαχείριση του πόνου τους, της εκμετάλλευσης του ελεύθερου χρόνου τους και της αύξησης της αυτοεκτίμησης τους. Μέσω της δημιουργικότητας και συγκεκριμένα της ενασχόληση με την τέχνη του εργόχειρου, τα άτομα αυτά έχουν τη δυνατότητα να βελτιώσουν τις συνθήκες ζωής τους, να χρησιμοποιήσουν εποικοδομητικά τον ελεύθερο χρόνο τους αλλά και να ανακαλύψουν τις ικανότητες τους, αποκτώντας έτσι κίνητρο.
Η έρευνα αυτή είχε διττό στόχο, αφενός να εξετάσει τον λόγο που επέλεξαν οι γυναίκες αυτές να ξεκινήσουν την τέχνη αυτή και αφετέρου να ανακαλύψει τα θετικά που έχει η δημιουργικότητα στη ζωή των ατόμων με χρόνιες ασθένειες ή κάποια αναπηρία. Οι ερωτώμενες τόνισαν τη σημασία του εργόχειρου για εκείνες, καθώς μέσα από αυτό βελτίωναν την προσωπική τους εικόνα και αξιοποιούσαν τον ελεύθερο χρόνο τους κάνοντας κάτι δημιουργικό. Επίσης, ερχόντουσαν σε επαφή με άτομα που περνούσαν παρόμοιες δυσκολίες και είχαν κοινά ενδιαφέροντα, με αποτέλεσμα να μην νιώθουν μόνες τους αλλά και να λαμβάνουν δύναμη και υποστήριξη. Με αυτό τον τρόπο, η δημιουργικότητα έδωσε στις γυναίκες αυτές την ευκαιρία να αυξήσουν την αυτοεκτίμησή τους, να εκμεταλλευτούν τον ελεύθερό τους χρόνο θετικά καθώς και να δώσουν νόημα στη ζωή τους. (Reynolds, 1997)
