Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε αναφορά με αντικείμενο την κατάληψη των οδεύσεων τυφλών από την υπέρμετρη ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων και κατασκευών των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος που βρίσκονται στα σοκάκια της παλαιάς πόλης του Ναυπλίου9. Στο πλαίσιο διερεύνησης της υπόθεσης, κλιμάκιο της Αρχής πραγματοποίησε αυτοψία στο σύνολο του δικτύου των κεντρικών πεζόδρομων της πόλης και σε μεγάλο αριθμό παράδρομων αυτών και διαπίστωσε ότι:

 σχεδόν το σύνολο των πεζοδρόμων διαθέτει όδευση τυφλών, η οποία, συνήθως, διατρέχει το μέσο του πλάτους τους,

 σε πολλές περιπτώσεις, καταστήματα εστίασης έχουν τοποθετήσει σταθερές κατασκευές (υαλοπετάσματα – ανεμοφράκτες), βιδωμένες κατά μήκος της όδευσης τυφλών και εφαπτόμενες σε αυτές,

 σε στενά δρομάκια παρατηρήθηκε ότι τα τραπεζοκαθίσματα ήταν τοποθετημένα ακριβώς στο όριο της όδευσης και, σε κάποιες περιπτώσεις εκατέρωθεν αυτής, με αποτέλεσμα, όταν κάθονται οι πελάτες, οι καρέκλες να βρίσκονται πάνω στην όδευση,

 εκτός από τις ανωτέρω περιπτώσεις, όπου η βάδιση είναι ιδιαίτερα δυσχερής ή/και επικίνδυνη για τους χρήστες των οδεύσεων, σε μεγάλο μέρος της πόλης διαπιστώθηκε ότι δεν πληρούνται οι προδιαγραφές σχετικά με τον ελάχιστο απαιτούμενο ελεύθερο χώρο στους πεζόδρομους, καθώς και εκατέρωθεν των οδεύσεων τυφλών.

Παράλληλα με την αυτοψία, το κλιμάκιο πραγματοποίησε συνάντηση εργασίας με τον αρμόδιο Αντιδήμαρχο και το Τμήμα Κοινόχρηστων Χώρων του Δήμου, καθώς και με τον Διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος Ναυπλίου.

Η νομοθεσία για την κυκλοφορία πεζών στους κοινόχρηστους χώρους οικισμών10 ορίζει ρητά ότι οι οδεύσεις τυφλών θα πρέπει να μένουν ελεύθερες. Η αρμοδιότητα για τη διαφύλαξη της ελεύθερης χρήσης των οδεύσεων τυφλών, όπως και εν γένει των κοινόχρηστων χώρων, ανήκει στον Δήμο, ο οποίος οφείλει να λαμβάνει όλα τα απαιτούμενα μέτρα (επιβολή προστίμων, ανάκληση αδειών) σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Αρμόδιες για τη διεξαγωγή των απαιτούμενων ελέγχων είναι οι εντεταλμένες υπηρεσίες των Δήμων και οι αστυνομικές αρχές.

Ο Συνήγορος, ασκώντας τη γενική του αρμοδιότητα σύμφωνα με τον ν. 3094/2003 όπως ισχύει, αλλά και με την ειδική του αρμοδιότητα ως Πλαίσιο για την προαγωγή της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, σύμφωνα με το άρθρο 72 του ν. 4488/2017, συνέταξε πορισματικό έγγραφο με τις επισημάνσεις και τις προτάσεις του11, το οποίο διαβίβασε στον Δήμο Ναυπλιέων και στο Αστυνομικό Τμήμα Ναυπλίου. Σε αυτό πρότεινε:

• Την καταγραφή των διαπιστωμένων παραβάσεων με δελτία ελέγχου, την ειδοποίηση των καταστηματαρχών για άμεση αποξήλωση των κατασκευών που εμποδίζουν τις οδεύσεις τυφλών, καθώς και την αναδίπλωση/αναδιάταξη των τραπεζοκαθισμάτων όπου απαιτείται, κατά τρόπο που με τη χρήση τους δεν θα εμποδίζονται οι οδεύσεις. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, συστήθηκε η επιβολή κυρώσεων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Κανονισμό του Δήμου.
• Τη διεξαγωγή συστηματικών ελέγχων από το αρμόδιο Τμήμα του Δήμου, σε συνεργασία με την Αστυνομία, ώστε οι έλεγχοι να πραγματοποιούνται και κατά τις νυχτερινές ώρες, τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες, σε περιόδους δηλαδή αιχμής και πλήρους λειτουργίας των καταστημάτων υγειονομικού ελέγχου, όπως ήδη προβλέπεται στην υπ’ αρ. 313/2014 Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ναυπλιέων.

Επιπλέον, για τις περιπτώσεις που έχουν ήδη συνταχθεί δελτία ελέγχου για παραβάσεις στην κατάληψη κοινόχρηστου χώρου από τις αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες, ο Συνήγορος ζήτησε να ολοκληρωθεί η διαδικασία, με την έκδοση των σχετικών πράξεων επιβολής διοικητικής κύρωσης και να κοινοποιηθούν αυτές στην Αρχή. Ομοίως, ζήτησε ενημέρωση για τους ελέγχους που έχουν διεξαχθεί από την Αστυνομία στο πλαίσιο προκαταρκτικής έρευνας, δυνάμει εισαγγελικής παραγγελίας.

Ο Δήμος Ναυπλιέων απάντησε12 ότι τα δελτία ελέγχου που έχουν συνταχθεί δεν σχετίζονται με τις περιοχές ενδιαφέροντος όπου υπάρχουν οδεύσεις τυφλών, καθώς και ότι η υποστελέχωση της υπηρεσίας και το ωράριο λειτουργίας, σε συνδυασμό με την έλλειψη απόφασης υπερωριακού ελέγχου, δεν επιτρέπουν τη διεξαγωγή ελέγχων στις αργίες και τα Σαββατοκύριακα.

Το Αστυνομικό Τμήμα Ναυπλίου δεν ανταποκρίθηκε στο έγγραφο του Συνηγόρου. Η Αρχή επανήλθε με έγγραφη νεότερη παρέμβαση στον Δήμο και στην Αστυνομία και αναμένεται η ολοκλήρωση και η τελική έκβαση της υπόθεσης.

9. Φ.Υ. 336723.
10. Υπουργικές Αποφάσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με πιο πρόσφατη την υπ’ αρ. 124964/1561/22 (ΦΕΚ 6213 Β/07.12.2022).
11. Έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 336723/32451/01.07.2024.
12. Έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 20557/22.08.2024