ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ-Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ ΡΟΔΙΝΟΥ ΧΡΥΣΗΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας – Μέρος 2ο
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το παραμύθι και οι λειτουργίες του είναι πολλές και αφορούν διάφορους τομείς της ζωής ενός παιδιού με αναπηρία, σε εκπαιδευτικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο. Τα οφέλη του παραμυθιού είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς παρέχει τη δυνατότητα στα παιδιά να «επισκεφτούν» έναν νέο κόσμο, τον οποίο μπορούν να επηρεάσουν με την φαντασία, να μάθουν από αυτόν αλλά και να εξελίξουν τις κοινωνικές και γλωσσικές τους ικανότητες. (Μαλαφάντης, 2011).Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε πως η δημιουργικότητα και το παραμύθι, ως εργαλεία τόσο στην κοινωνική εργασία, όσο στον τομέα της ειδικής εκπαίδευσης, μπορούν να συμβάλλουν αποτελεσματικά σε ζητήματα που αφορούν στην ολιστική προσέγγιση της πραγματικότητας των παιδιών με αναπηρία.
Η εργασία αυτή χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, πραγματοποιείται η βιβλιογραφική ανασκόπηση σχετικά με κεντρικά ζητήματα, απαραίτητα για την εξέταση του κύριου ζητήματος, του παραμυθιού. Ειδικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στην αναπηρία και τα μοντέλα της. Ακόμη, αναλύεται ο όρος της ειδικής αγωγής αλλά και η σημασία που έχει η ύπαρξη μιας ενταξιακής εκπαίδευσης στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το δεύτερο κεφάλαιο, πραγματεύεται την κοινωνική εργασία στην ειδική εκπαίδευση, αλλά και τον ρόλο του επαγγελματία και του κοινωνικού λειτουργού μέσα σε αυτή. Επίσης, μελετάται το ζήτημα της αξίας της δημιουργικότητας και του παραμυθιού σε σχέση με την αξία, τις κατηγορίες του παραμυθιού και τον τρόπο με τον οποίο η αναπηρία αναπαρίσταται στα παραμύθια. Ενώ παράλληλα, εξετάζεται η σημασία της δημιουργικότητας και του παραμυθιού στην κοινωνική εργασία.
Το δεύτερο μέρος της εργασίας αναφέρεται στο ερευνητικό κομμάτι της εργασίας. Συγκεκριμένα, το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στη μεθοδολογία της έρευνας, γιατί επιλέχθηκε η ποιοτική μέθοδος ως η κατάλληλη για την έρευνα αυτή, η παρουσίαση του δείγματος και το ιστορικό της έρευνας αυτής. Στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται η ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν από το σύνολο των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα και γίνεται η ερμηνεία τους.
Πρόκειται για μια ποιοτική έρευνα η οποία βασίζεται στην έρευνα δράσης και χρησιμοποιεί ως εργαλείο τις μαρτυρίες πέντε κοινωνικών λειτουργών που εργάζονται στο χώρο της ειδικής εκπαίδευσης. Οι σχολικοί κοινωνικοί λειτουργοί κλήθηκαν να λάβουν μέρος στην έρευνα με στόχο τη χρήση ενός παραμυθιού με ανάπηρους ήρωες. Διεξήχθησαν 10 συνεντεύξεις με πέντε κοινωνικούς λειτουργούς. Συγκεκριμένα η διαδικασία των συνεντεύξεων διακρινόταν σε δύο μέρη, με το πρώτο να αποτελείται από 5 συνεντεύξεις, οι οποίες είχαν ως αντικείμενο τη γνωριμία της ερευνήτριας με τους συμμετέχοντες κοινωνικούς λειτουργούς και την επιλογή του παραμυθιού που θα αποτελέσει το εργαλείο τους, ενώ το δεύτερο μέρος αποτελούνταν επίσης από 5 συνεντεύξεις με τους ίδιους κοινωνικούς λειτουργούς, οι οποίες ανέδειξαν τις παρατηρήσεις των μετεχόντων από την εφαρμογή της δραστηριότητας με την ομάδα- στόχο.
Αναγκαία είναι και η αναφορά στο ερευνητικό ερώτημα που αποτελεί βασικό μοχλό στην έρευνα αυτή, το οποίο διερευνά σε ποιο επίπεδο το παραμύθι αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως ένα εργαλείο ευαισθητοποίησης σε σχέση με την αναπηρία, αλλά και ταυτόχρονα να ενδυναμώσει τα παιδιά με αναπηρία έτσι ώστε να την κατανοήσουν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Στο χώρο της ειδικής εκπαίδευσης αποτελεί βασική ανάγκη η εύρεση εργαλείων που στοχεύουν στην εκμάθηση και την εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία, με όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικό και βιωματικό τρόπο. Η συνεχής εξέλιξη είναι μονόδρομος στην ειδική εκπαίδευση. Για το λόγο αυτό, η έρευνα αυτή στοχεύει στην εξέταση καταλληλότητας του παραμυθιού αυτού ως εκπαιδευτικό μέσο, αλλά και ως ένας τρόπος υποβοήθησης των μαθητών με αναπηρία, έτσι ώστε να ταυτιστούν με τους ήρωες των παραμυθιών, να κατανοήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τον όρο και τις συνέπειες της διαφορετικότητας.
