Η επίδραση του χορού στην υποκειμενική ευημερία των αναπήρων: μια συστηματική ανάλυση των ποιοτικών ερευνών – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Νατάσας Τζήκα – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ» – Μέρος 32ο
5.5. Υποκειμενική ευημερία και πώς αυτή επηρεάζει την αντίληψη των αναπήρων για τη σωματική τους ταυτότητα.
Η αντίληψη των αναπήρων για τη σωματική τους ταυτότητα επηρεάζεται σημαντικά από τις κοινωνικές κατασκευές της κανονικότητας και την ικανότητα. Η ιδέα ότι η αναπηρία δεν ισοδυναμεί αυτόματα με πόνο ή δυστυχία, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει και γνώση και ευχαρίστηση, προβάλλει μια πιο θετική και πολυδιάστατη εικόνα της. Η αναφορά, άλλωστε, στην επιθυμία της Martha Graham να παρουσιαστεί ως ικανή και ανεξάρτητη, παρά την αρθρίτιδα της, υπογραμμίζει την εσωτερικευμένη ικανότητα και την πίεση να διατηρηθεί μια
«οπτική ψευδαίσθηση» ικανότητας (Trigo & Rothwell, 2022). Αυτή η ανάγκη για αποδοχή και η επιθυμία να μην φαίνεται η αναπηρία μπορεί να επηρεάσει την αυτοαντίληψη των αναπήρων, οδηγώντας τους σε μια κατάσταση άρνησης της αναπηρίας τους (Anderson, 2020; Lay- Trigo, 2022; Pandya, 2024; Pini et al, 2021). Η αλληλεπίδραση με άλλους και η κοινή εμπειρία μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση του ανήκειν και της κοινότητας, επηρεάζοντας θετικά την αντίληψη της σωματικής ταυτότητας.
Η αναφορά στην «ιδεολογία της θεραπείας» και την πίεση να αναπτύξουν το σώμα τους για να επιτύχουν μια εικόνα σωματικής τελειότητας, όπως αναφέρεται στον Ted Shawn (2020), δείχνει πώς οι αναπηρίες μπορούν να καλυφθούν ή να παραβλεφθούν μέσω της σωματικής ανάπτυξης και της επιτυχίας. Αυτές οι κοινωνικές προσδοκίες και οι ιδεολογίες επηρεάζουν την αντίληψη των αναπήρων για τη σωματική τους ταυτότητα, δημιουργώντας μια ένταση μεταξύ της πραγματικότητας της αναπηρίας και της επιθυμίας για αποδοχή και αναγνώριση (Anderson, 2020).
Η θεραπεία μέσω χορού ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα κίνησης, γεγονός που συμβάλλει στην καλύτερη αντίληψη της σωματικής ταυτότητας. Αυτό μπορεί να βοηθήσει τους ανάπηρους να δουν το σώμα τους ως μέσο έκφρασης και δημιουργικότητας, αντί για περιορισμό (Bertiaume et al, 2024; Pandya, 2024). Η χοροθεραπεία τους βοηθά να κατανοήσουν καλύτερα το σώμα τους και τη δυναμική του. Μέσω της ασφαλούς και υποστηρικτικής έκφρασης, αναπτύσσουν μια θετική σχέση με το σώμα τους και την αυτοεκτίμησή τους (Byczkowska, 2020; Pandya, 2024). Μέσα από τη δημιουργική κίνηση και τον αυτοσχεδιασμό, οι συμμετέχοντες ανακαλύπτουν νέους τρόπους έκφρασης συναισθημάτων και σκέψεων (Anderson, 2020; Byczkowska, 2020). Αυτό ενισχύει την αίσθηση της ατομικής τους ταυτότητας και της προσωπικής τους αξίας.
Η εμπειρία της αναπηρίας μπορεί να οδηγήσει σε μια επανακαθορισμένη αντίληψη της σωματικής ταυτότητας. Μέσω της τέχνης, όπως ο χορός, οι ανάπηροι μπορούν να ανακτήσουν μια ενεργητική και θετική προοπτική για το σώμα τους, μετατρέποντας τη βλάβη σε πηγή δύναμης και έκφρασης (Swaine et al, 2020). Επιπλέον, η αναγνώριση της αξίας των διαφορετικών σωματικών εμπειριών και η προώθηση της συνεργασίας και της αλληλεγγύης μεταξύ των χορευτών μπορεί να ενισχύσει την υποκειμενική ευημερία, καθώς οι ανάπηροι χορευτές αισθάνονται αποδεκτοί και υποστηριγμένοι (Aithal et al, 2021; Moda et al, 2020; Thomopoulou, 2020).
Η μέθοδος του χορού αποδεικνύεται αποτελεσματική στη βελτίωση της στάσης του σώματος, της επικοινωνίας και της αυτοέκφρασης στους ανάπηρους. Μέθοδοι όπως ο καθρεφτισμός, οι αρχές Bartenieff (αφορούν κινητικά μοτίβα που βελτιώνουν την ισορροπία, τον συντονισμό και τη φυσικότητα της κίνησης) και ο αυτοσχεδιασμός, χρησιμοποιούνται ως κυρίαρχα στοιχεία σε μια παρέμβαση χορού, όσον αφορά την αποτελεσματική εφαρμογή της σε ανάπηρους και μη (Swaine et al, 2020).
Στα άρθρα επίσης, γίνεται αναφορά στην έννοια του «σώματος ως πράκτορα». Αυτό υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι δρουν μέσω των σωμάτων τους και ότι η απώλεια φυσικών ικανοτήτων μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή τους αλληλεπίδραση και την κοινωνική τους ταυτότητα. Η θεραπεία μέσω χορού μπορεί να βελτιώσει την επικοινωνία και τη στάση του σώματος, γεγονός που μπορεί να έχει θετικές επιπτώσεις στην ευημερία τους (Aujla, 2020; Byczkowska, 2020).
