«Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ στις ΔΟΜΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ» – Διπλωματική Εργασία της Βιλντάν Γιουσούφ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση – Ένταξη Ετεροτήτων – Μέρος 16ο
5.3. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ
Η πρωτοβάθμια μειονοτική εκπαίδευση στη Θράκη παρουσιάζει κάποιες ιδιαιτερότητες ως προς την οργάνωση δίγλωσσου εκπαιδευτικού προγράμματος αλλά και ως προς την λειτουργία της. Δεν υπάρχουν μειονοτικά νηπιαγωγεία και όπως ορίζεται από τη συνθήκη της Λωζάνης η πρωτοβάθμια μειονοτική εκπαίδευση ξεκινάει από τα μειονοτικά Δημοτικά Σχολεία. Ο μαθησιακός πληθυσμός των μειονοτικών εκπαιδευτικών μονάδων είναι αμιγώς παιδιά της μειονότητας, με μητρική γλώσσα ως συνήθως τα Τούρκικα. Η Συνθήκη της Λωζάνης δεσμεύει την Ελλάδα ως προς την υποχρέωση της να εξασφαλίσει ειδικό εκπαιδευτικό καθεστώς για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, αλλά όσον αφορά την επιλογή, δεν υποχρεώνει τα ίδια της τα μέλη να κάνουν χρήση της μειονοτικής εκπαίδευσης. Παρόλο αυτά, μέχρι και την τελευταία δεκαετία τα περισσότερα παιδιά της μειονότητας παρακολουθούσαν την πρωτοβάθμια μειονοτική εκπαίδευση και όχι τη δημόσια εκπαίδευση.
Στις συγκεκριμένες σχολικές μονάδες τα μαθήματα διδάσκονται από τουρκόφωνους και ελληνόφωνους εκπαιδευτικούς. Οι τουρκόφωνοι εκπαιδευτικοί μέχρι και την κατάργηση της Ειδικής Παιδαγωγικής Ακαδημίας της Θεσσαλονίκης (ΕΠΑΘ) με το Ν. 3966/2011, ήταν απόφοιτοι της συγκεκριμένης εκπαιδευτικής δομής (ΦΕΚ Α 118/24.05.2011). Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα των μειονοτικών σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι υπό την αποκλειστική ευθύνη των συμβούλων της μειονότητας. Το πρόγραμμα διδασκαλίας που υλοποιείται στα μειονοτικά σχολεία είναι δυο ανεξάρτητα προγράμματα διδασκαλίας όπου οι τουρκόφωνοι και οι ελληνόφωνοι εκπαιδευτικοί δεν συνεργάζονται για την βελτίωση του επιπέδου γνώσεων των μαθητών τους. Οι ελληνόφωνοι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε μειονοτικά σχολεία δεν έχουν ιδιαίτερη κατάρτιση όσον αφορά τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες των μαθητών τους ούτε έχουν κάποια εξειδίκευση διαπολιτισμικής εκπαίδευσης.
Οι παραπάνω παράγοντες η έλλειψη εξειδικευμένων γνώσεων και η ανυπαρξία επιστημονικής στήριξης συντελούν στη δημιουργία της κλίματος εγκατάλειψης και αδιαφορίας στη μειονοτική Εκπαίδευση (Φραγκουδάκη, Α. 2007).
Καθώς τα παιδιά αποφοιτούν από το μειονοτικό δημοτικό και επιθυμούν να συνεχίσουν της σπουδές τους στην δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τότε γίνεται αντιληπτό ότι η πρωτοβάθμια μειονοτική εκπαίδευση παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες και δεν κατορθώνει να επιτελέσει το στόχο της κοινωνικής ένταξης αλλά και το πρόοδο των μαθητών.
Σύμφωνα με τον νόμο 4823/2021 στο άρθρο 10 προβλέπονται 800 θέσεις Συμβούλων Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης είναι υπάλληλοι του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και έχουν ως κύριο καθήκον τους την παιδαγωγική και επιστημονική καθοδήγηση των εκπαιδευτικών και των μελών του Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού και του Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.). Επιπλέον, αξιολογούν τους εκπαιδευτικούς και τα μέλη του Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π., συμμετέχουν στη διαδικασία του συλλογικού προγραμματισμού και της αυτοαξιολόγησης του έργου της σχολικής μονάδας και των δομών υποστήριξης της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπρόσθετα, οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης αναλαμβάνουν την επιμόρφωση και ανάπτυξη καινοτόμων πρωτοβουλιών στον χώρο της εκπαίδευσης. Από αυτές της 800 θέσεις οι τέσσερις είναι κατανεμημένες στη μειονότητα. Συγκεκριμένα δυο θέσεις για τα μειονοτικά προγράμματα των σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, άλλη μια θέση για τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και μια θέση για Σύμβουλο Μουσουλμανικής Θρησκείας. Αυτές οι παραπάνω θέσεις δίνονται της Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Αυτοί οι σύμβουλοι είναι υπεύθυνοι για το προγραμματισμό και αξιολόγηση του προγράμματος διδασκαλίας στα μειονοτικά σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. (ΦΕΚ Α 136/3.8.2021)
Όσον αφορά την Ειδική Αγωγή και εκπαίδευση των μειονοτικών μαθητών με αναπηρίες και με μαθησιακές δυσκολίες οι συνθήκες είναι ακόμα πιο περίπλοκες. Δεν υπάρχουν μειονοτικά σχολεία Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης ούτε Σύμβουλοι Ειδικής Αγωγής. Για της Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) υπάρχουν σύμβουλοι ειδικής αγωγής και ενταξιακής εκπαίδευσης, της για την μειονοτική εκπαίδευση δεν υπάρχουν αυτοί οι σύμβουλοι ειδικής αγωγής. Οι υπεύθυνοι σύμβουλοι έχουν από κοινού την ευθύνη με τους συμβούλους εκπαίδευσης οι οποίοι είναι Ειδικοί Παιδαγωγοί και σύμβουλοι των δασκάλων της γενικής εκπαίδευσης. (ΦΕΚ Α 136/3.8.2021). Ως της την στελέχωση των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ) στο άρθρο 15 του Ν. 4823/21 προβλέπονται 1120 θέσεις. Από αυτές της θέσεις μόνο δύο θέσεις δίνεται της τη μειονότητα. Μια θέση για εκπαιδευτικό με εξειδίκευση στην ειδική αγωγή και άλλη μια θέση ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού ( κοινωνικός λειτουργός και ψυχολόγος). Τα άτομα αυτά πρέπει να είναι μέλη της μειονότητας και να στελεχώσουν τα ΚΕΔΑΣΥ. Στην πράξη της δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα σε της της μονάδες, και τα ΚΕΔΑΣΥ δεν στελεχώνονται από εκπαιδευτικούς της μειονότητας.
Κατόπιν επικοινωνίας μου με τον Διευθυντή του ΚΕΔΑΣΥ της Κομοτηνής ενημερώθηκα πως ναι μεν υπάρχουν οι θέσεις που προβλέπονται από το νόμο αλλά δυστυχώς δεν είναι καλυμμένες. Έχουν μια παιδαγωγό γενικής εκπαίδευσης, η οποία ασκεί τα καθήκοντα γραμματέας, με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου και παρέχει στήριξη όταν προκύπτει ανάγκη για μεταφράσεις, επίσης όταν προκύπτουν εξειδικευμένες ανάγκες κατά την διάρκεια των αξιολογήσεων συνεργάζονται με την ειδική παιδαγωγό που εργάζεται στο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο της Κομοτηνής και είναι μέλος της μειονότητας. Όπως επίσης υπάρχει και συνεργασία με τους τουρκόφωνους στελέχους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την κάλυψη των προαναφερθέντων αναγκών.
Εκτός από αυτού στο άρθρο 4 του ίδιου νόμου προβλέπεται και η ίδρυση ξεχωριστού Περιφερειακού Κέντρου Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΠΕΚΕΣ) στην Ανατολική Μακεδονία & Θράκη. Τα κέντρα αυτά αναλαμβάνουν την εκπαίδευση, την παρακολούθηση αλλά και την στήριξη των εκπαιδευτικών έργων των σχολείων και ταυτοχρόνως και το συντονισμό των ΚΕΔΑΣΥ. Για τη στελέχωση των ΠΕΚΕΣ δεσμεύονται επιπλέον δύο θέσεις για τα μέλη της μειονότητας.
Όπως είδαμε και παραπάνω οι νόμοι που αφορούν την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία, όπως επίσης και οι υπόλοιποι νόμοι, δεν ορίζουν διαφορετικό νομικό πλαίσιο για τα παιδιά της μειονότητας . Τα δικαιώματα που έχουν τα άτομα με αναπηρίες ως προς την εκπαίδευση είναι ίδια και για τα μέλη της μειονότητας. Υπάρχουν από τους νόμους κατοχυρωμένες θέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που καλύπτονται από τα μέλη της μειονότητας με στόχο την καλύτερη διαχείριση των εκπαιδευτικών αναγκών γενικής και ειδικής αγωγής αλλά και για την προστασία των δικαιωμάτων τους.
Παρόλα αυτές τις προσπάθειες που γίνονται από το κράτος υπάρχουν αρκετά πεδία που πρέπει να εξεταστούν και να επανασχεδιαστούν όσον αφορά την λειτουργία αλλά και την ποιότητα εκπαίδευση που παρέχεται στα μειονοτικά σχολεία, μετά από 100 χρόνια υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάνης.
