«Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ στις ΔΟΜΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ» – Διπλωματική Εργασία της Βιλντάν Γιουσούφ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση – Ένταξη Ετεροτήτων – Μέρος 3ο

Σεπ 19, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

«Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ στις ΔΟΜΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ» – Διπλωματική Εργασία της Βιλντάν Γιουσούφ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση – Ένταξη Ετεροτήτων – Μέρος 3ο

 

  1. ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

2.1.        ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

 

Ο όρος «μειονότητα» εντοπίζεται τόσο στην ελληνική όσο και στην ξένη βιβλιογραφία. Ωστόσο, η διεθνής κοινότητα δεν έχει συμφωνήσει σε έναν κοινό ορισμό για τον όρο «μειονότητα», με αποτέλεσμα να αποκτήσει μια πληθώρα ερμηνειών, γεγονός που κάνει τον ορισμό της ακόμα πιο περίπλοκο (Τσιτσελίκης & Χριστόπουλος, 1997)

Κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί, ερευνητές ασχολήθηκαν επί δεκαετίες για την οριοθέτηση της έννοιας αυτής, αλλά προσέκρουαν είτε στην άρνηση από αρκετά κράτη αναγνώρισης των διαβιούντων στο έδαφός τους μειονοτήτων, είτε στο επικρατέστερο νομικό σύστημα ανά κράτος, είτε στην πολυμορφία των μειονοτικών ομάδων.

Η μειονότητα φαίνεται να είναι μια λέξη με ευρύ, διάχυτο νόημα και συναισθηματική έκκληση. Στην πραγματικότητα, υπάρχει τέτοια ποικιλία σημασιών και αντιφατικών ιδιοτήτων που αποδίδονται στον όρο στην επιστημονική βιβλιογραφία που μπορούμε δύσκολα να μιλάμε για μια έννοια που μπορεί να χρησιμεύσει ως αναλυτικό εργαλείο. (Μ. Martiniello & J. Rath ,2010)

Η έννοια της μειονότητας, φέρνει στο μυαλό μια ομάδα ανθρώπων, έναν λαό ή μια εθνικότητα, που έχει ενσωματωθεί σε μια άλλη ομάδα διαφορετική και μεγαλύτερη από αυτήν, ως αποτέλεσμα ενός κοινωνικού μετασχηματισμού, σύγκρουσης ή πολέμου.

Σύμφωνα με τον Harris, η μειονότητα είναι μια υποομάδα που υπόκειται σε διώξεις, διακρίσεις και προκαταλήψεις από μια άλλη ομάδα που συνήθως ονομάζεται πλειονότητα. (Μ. Harris, 1959)

Για τον κοινωνιολόγο L. Wirth, «μειονότητα» είναι μια ομάδα ατόμων, η οποία διαφοροποιείται από το κοινωνικό σύνολο και αυτό συμβαίνει λόγω της διαφορετικής αντιμετώπισης, με αποτέλεσμα τα μέλη αυτής της ομάδας να θεωρούν ότι αποτελούν στοιχείο καθολικής διάκρισης. (L. Wirth, 1945).

Ο Στεφανίδης αναφέρει για την έννοια της «μειονότητας»: «Ωστόσο θα ήταν δυνατόν να προσδιορισθεί (η μειονότητα) ως μια ανθρώπινη ομάδα, που βρίσκεται σε μη κυρίαρχη πολιτικά θέση, μέσα στο κράτος όπου διαβιώνει και διαθέτει συλλογική ταυτότητα, την οποία επιθυμεί να διατηρήσει» (Ι. Στεφανίδης, 1997)

Σύμφωνα με την Κανακίδου, η έννοια της μειονότητας, αφορά σ’ ένα σύνολο ατόμων που ζουν σε μια εδαφικά καθορισμένη ομάδα, δεν έχουν ίσες ευκαιρίες με τα άτομα του ευρύτερου συνόλου και διαφοροποιούνται από αυτό, λόγω διαφορετικής γλώσσας, θρησκείας και κουλτούρας. (Ε. Κανακίδου, 1994)

Ο Ειδικός Εισηγητής της Υποεπιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Διακρίσεων και την Προστασία των Μειονοτήτων Francesco Capotorti, στον ορισμό που δίνει το 1977, αναφέρει ότι μειονότητα είναι «μια ομάδα αριθμητικά μικρότερη από το υπόλοιπο του πληθυσμού ενός κράτους, σε μια μη κυρίαρχο θέση, της οποίας τα μέλη -που είναι υπήκοοι του κράτους- έχουν εθνοτικά, θρησκευτικά ή γλωσσικά χαρακτηριστικά διαφορετικά από εκείνα του υπόλοιπου πληθυσμού και δείχνουν, έστω και έμμεσα, την αίσθηση της αλληλεγγύης, κατευθύνονται δε προς τη διατήρηση του πολιτισμού, των παραδόσεων, της θρησκείας τους ή τη γλώσσα»

Τα κοινά σημεία στους διαφορετικούς ορισμούς, που έχουν επιχειρηθεί, αλλά και οι πιο κοινά αποδεκτές παράμετροι της έννοιας «μειονότητα» είναι ότι :

  • τα μέλη της είναι πολίτες ενός κράτους, • αποτελούν μειοψηφία σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, • έχουν κοινά εθνοτικά, θρησκευτικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά, διαφορετικά από την πλειοψηφία, τα οποία τους έχουν φέρει σε υποδεέστερη θέση, • εκφράζουν τη βούλησή τους να διατηρήσουν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους και • κατέχουν την ιθαγένεια του κράτους, στο οποίο διαμένει το σύνολο της ομάδας.

Για την πλαισίωση της έννοιας της μειονότητας θέτονται οι εξής διαστάσεις • ΔΙαφορετΙκότητα: Τα μέλη των μειονοτήτων έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά με τα μέλη του κυρίαρχου μέρους του πληθυσμού. • ΕπΙθυμία: Τα μέλη των μειονοτήτων επιθυμούν να διατηρήσουν τα χαρακτηριστικά της διαφορετικότητας. • Πλήθος: Η μειονότητα πρέπει να αριθμεί ένα ελάχιστο πλήθος ανθρώπων. • Συμμόρφωση: Τα μέλη των μειονοτήτων οφείλουν να συμμορφώνονται με την νομοθεσία του κράτους στο οποίο διαβιούν. (Σ. Φίντζος, 2021)

Η Τσαβούσογλου αναφέρει ότι τα κοινά διεθνή πρότυπα για τα δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε εθνοτικές, θρησκευτικές ή γλωσσικές μειονότητες άρχισαν να διαμορφώνονται στις αρχές της δεκαετίας του 90’. Ωστόσο η έννοια της μειονότητας δεν έχει μόνο μια αποδεκτή έννοια και οι διεθνείς μηχανισμοί παρέχουν στα κράτη την δυνατότητα συμμόρφωσής τους βάση τους δικούς τους εσωτερικούς ορισμούς. (Ν. Τσαβούσογλου, 1998).

Το 1922, η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών αναφέρεται στις μειονότητες ως

«βάση εθνικής ή εθνοτικής, πολιτιστικής, θρησκευτικής και γλωσσικής ταυτότητας και προβλέπει ότι τα κράτη πρέπει να προστατεύουν την ύπαρξή τους».

Η αναγνώριση του καθεστώτος μειονότητας δεν αποτελεί πρωτοβουλία που την αναλαμβάνει αποκλειστικά το φιλοξενούν κράτος. Δίνεται και στην ίδια την μειονότητα η δυνατότητα να αυτοπροσδιοριστεί. Το δικαίωμα των μειονοτήτων να αυτοπροσδιορίζονται βάσει των εθνικών, εθνοτικών, θρησκευτικών και/ή γλωσσικών χαρακτηριστικών τους σχετίζεται με τις υποχρεώσεις των κρατών να διασφαλίζουν τη μη διάκριση σε βάρος ατόμων και ομάδων, η οποία αποτελεί κεντρική αρχή του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα (Γ. Διακοφωτάκης 2001).

Το δικαίωμα των μειονοτήτων να εκφράσουν την ταυτότητά τους μπορεί να περιοριστεί υπό συνθήκες που παραβιάζουν τα δικαιώματα άλλων. Όσον αφορά τα δικαιώματα των μειονοτήτων, τα οποία βασίζονται σε τέσσερις πυλώνες, το φιλοξενούν κράτος είναι υπεύθυνο για την προστασία της ύπαρξης τους που αφορά το δικαίωμα της μειονότητας να υφίσταται ως οντότητα. Προϋπόθεση για αυτό αποτελεί το δΙκαίωμα στη ζωή για κάθε ένα από τα μέλη της. Η προστασία της φυσικής ύπαρξης μιας μειονοτικής ομάδας περιλαμβάνει την προστασία από γενοκτονία, προστασία από αναγκαστική απέλαση (ή εθνοκάθαρση) από τη χώρα, προστασία από την αναγκαστική αφομοίωση στην κυρίαρχη κοινότητα και ισότητα και μη διάκριση. Το δΙκαίωμα αποτελεσματΙκής συμμετοχής που σημαίνει συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων για θέματα που τους επηρεάζουν και σε όλα τα επίπεδα – τοπικό, περιφερειακό και εθνικό. Συμμετοχή σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής που μπορούν να συνεισφέρουν στην ευρύτερη κοινωνία και να συμμετέχουν αποτελεσματικά στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων όπως κάνουν τα μέλη της πλειοψηφίας και συμμετοχή στην οικονομική πρόοδο και τα οφέλη της ανάπτυξης όπου μπορούν να επωφεληθούν από τον πλούτο που παράγουν και να επωφεληθούν από τα έσοδα ευρύτερων αναπτυξιακών προγραμμάτων.

Οι φιλοξενούσες κυβερνήσεις πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι μηχανισμοί της συμμετοχής της μειονότητας θα είναι αποτελεσματικές και σε καμία περίπτωση δεν θα κάνουν διακρίσεις (United Nations 2014).

Κλείνοντας, η έννοια της μειονότητας έχει διαφορετικές κοινωνιολογικές και νομικές έννοιες. Σε διεθνή κείμενα αξιολογείται κυρίως με την κοινωνιολογική του διάσταση. Αποφεύγεται να αναφερθεί η νομική πτυχή αφού είναι ένα ευαίσθητο θέμα και δεν είναι δεσμευτικό.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο