«Προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και πινακοθήκες»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Φανής Τσικούρα- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ «Επιστήμες της αγωγής: Ειδική αγωγή, εκπαίδευση και αποκατάσταση» – Μέρος 45ο
Συνέντευξη 17
Δημογραφικά Στοιχεία
Φύλο: Γυναίκα
Ηλικία: 45 ετών
Επίπεδο εκπαίδευσης: Μεταπτυχιακό
Γενικές Ερωτήσεις
Η αναπηρία είναι εκ γενετής ή επίκτητη;
Επίκτητη
Σε ποια ηλικία εμφανίστηκαν τα προβλήματα όρασης;
Στα 26 μου
Ποια είναι η κατάσταση της όρασής σας αυτή τη στιγμή; Μέτρια οπτική αναπηρία, Βαριά οπτική αναπηρία, Πλήρης τύφλωση;
Πλήρης τύφλωση
Πόσο συχνά μετακινείστε μόνος/η σας; Πάντα, Συχνά, Σπάνια, Ποτέ;
Συχνά
Πώς μετακινείστε συνήθως; Με το λευκό μπαστούνι, με σκύλο οδηγό, με συνοδό;
Με λευκό μπαστούνι και ενίοτε με συνοδό
Ερωτήσεις Προσβασιμότητας
Ποια είναι η γενική άποψή σας σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού (π.χ. μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, πινακοθήκες, κτλ); Τι δεν είναι προσβάσιμο;
Η εμπειρία μου στην Ελλάδα είναι περιορισμένη, έχω επισκεφθεί μόνο το Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης και το Μουσείο Ακρόπολης. Η γενική άποψη για την προσβασιμότητα εντός της χώρας είναι αρνητική. Υπάρχουν πολλά εμπόδια, όπως η έλλειψη προσβασιμότητας και προσπελασιμότητας. Τα εκθέματα δεν παρέχουν απτική ή πολυαισθητηριακή πρόσβαση, και δεν υπάρχει κατάλληλη υποδομή για εύκολη προσέγγιση ή προσανατολισμό στον χώρο.
Πόσο συχνές είναι οι επισκέψεις σας σε χώρους πολιτισμού;
Η συχνότητα των επισκέψεών μου σε χώρους πολιτισμού είναι μηδαμινή, τουλάχιστον στον ελλαδικό χώρο.
Ποια είναι τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει ένα άτομο με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού;
Τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζω είναι η έλλειψη προσβασιμότητας, η αδυναμία να προσεγγίσω τα εκθέματα και η δυσκολία στον προσανατολισμό στον χώρο. Η απουσία της δυνατότητας απτικής ή πολυαισθητηριακής πρόσβασης είναι επίσης ένα μεγάλο πρόβλημα.
Μπορείτε να περιγράψετε προσαρμογές/παροχές που υπάρχουν σε αυτούς τους χώρους και διευκολύνουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης;
Στην Πινακοθήκη Φλωρεντίας, ο συνοδός του μουσείου με γάντια μιας χρήσης περιέγραφε και επέτρεπε την απτική διερεύνηση των εκθεμάτων. Στο Βυζαντινό Μουσείο υπάρχουν μινιατούρες εκθεμάτων για απτική εξερεύνηση, ηχητικές περιγραφές σε ορισμένους χώρους, και μικρός οδηγός όδευσης τυφλών. Στην Πινακοθήκη Φλωρεντίας υπάρχει ανελκυστήρας αποκλειστικά για ΑμεΑ.
Τι θα προτείνατε σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία, που σκέφτεται να επισκεφτεί έναν χώρο πολιτισμού; Τι πρέπει να προσέξει/φροντίσει;
Πριν επισκεφτεί το μουσείο, θα πρότεινα να κάνει προεργασία και προετοιμασία. Είναι καλό να επικοινωνήσει με τον χώρο πριν την επίσκεψη για να ενημερωθεί και να οργανωθεί καλύτερα. Θα πρέπει να ενημερωθεί από τους υπαλλήλους για τα εκθέματα και να ζητήσει ειδικά φυλλάδια ή διαφημιστικό υλικό. Για άτομα με μερική απώλεια όρασης, η χρήση βοηθητικών οπτικών μέσων (φακοί, κιάλια, γκάτζετ) μπορεί να βοηθήσει. Για άτομα με πλήρη τύφλωση, η πρότερη ενημέρωση ή έρευνα μέσω βιβλιογραφίας ή διαδικτύου θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν νοητικό υπόβαθρο για τα εκθέματα.
Συνέντευξη 18
Δημογραφικά Στοιχεία
Φύλο: Γυναίκα
Ηλικία: 24 ετών
Επίπεδο εκπαίδευσης: ΑΕΙ
Γενικές Ερωτήσεις
Η αναπηρία είναι εκ γενετής ή επίκτητη;
Εγγενής
Σε ποια ηλικία εμφανίστηκαν τα προβλήματα όρασης;
Από πάντα
Ποια είναι η κατάσταση της όρασής σας αυτή τη στιγμή; Μέτρια οπτική αναπηρία, Βαριά οπτική αναπηρία, Πλήρης τύφλωση;
Μέτρια οπτική αναπηρία
Πόσο συχνά μετακινείστε μόνος/η σας; Πάντα, Συχνά, Σπάνια, Ποτέ;
Πάντα
Πώς μετακινείστε συνήθως; Με το λευκό μπαστούνι, με σκύλο οδηγό, με συνοδό;
Με συνοδό και μόνη
Ερωτήσεις Προσβασιμότητας
Ποια είναι η γενική άποψή σας σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού (π.χ. μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, πινακοθήκες, κτλ); Τι δεν είναι προσβάσιμο;
Από τη δική μου εμπειρία στην Ελλάδα, δεν υπάρχουν πολλά μέσα προσβασιμότητας σε χώρους πολιτισμού. Είναι σπάνιο να βρω φωνητική περιγραφή, ειδικά σε εξωτερικούς αρχαιολογικούς χώρους, ενώ και στα μουσεία δεν έχω εντοπίσει πολλά προσβάσιμα χαρακτηριστικά. Ίσως λόγω του ότι έχω κάποια υπολειπόμενη όραση, δεν έχω τόσο έντονη αντίληψη της έλλειψης προσβασιμότητας.
Πόσο συχνές είναι οι επισκέψεις σας σε χώρους πολιτισμού;
Οι επισκέψεις μου σε χώρους πολιτισμού είναι πολύ σπάνιες, περίπου μία φορά τον χρόνο.
Ποια είναι τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζετε σε χώρους πολιτισμού;
Τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζω είναι οι εναλλαγές φωτός στους χώρους, με σκοτεινά και φωτεινά σημεία, που δυσκολεύουν την προσαρμογή της όρασής μου. Η απουσία αναγνωριστικών, όπως το λευκό μπαστούνι, δημιουργεί παρεξηγήσεις με το κοινό όταν χτυπήσω κάποιον κατά λάθος. Επίσης, δυσκολεύομαι στην ανάγνωση μικρών γραμμάτων και συχνά υπάρχει κοινωνική αμηχανία και έλλειψη κατανόησης από άλλους επισκέπτες.
Μπορείτε να περιγράψετε προσαρμογές/παροχές που υπάρχουν σε αυτούς τους χώρους και διευκολύνουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης;
Σε μία πρόσφατη εμπειρία σε μουσείο υπήρχε φωνητική περιγραφή, κάτι που με βοήθησε ιδιαίτερα. Προτιμώ τη φωνητική περιγραφή από το να διαβάζω, ειδικά όταν συνοδεύομαι από φίλους, γιατί η εμπειρία γίνεται πιο συλλογική και λιγότερο αγχωτική.
Τι θα προτείνατε σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία, που σκέφτεται να επισκεφτεί έναν χώρο πολιτισμού; Τι πρέπει να προσέξει/φροντίσει;
Θα πρότεινα σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία να συνοδεύεται από παρέα για μεγαλύτερη άνεση. Να μην φοβάται να ρωτήσει και να ζητήσει βοήθεια από το προσωπικό του χώρου. Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίζεται η διαφορετικότητα και να γίνεται προσπάθεια ευαισθητοποίησης της κοινότητας για τις ανάγκες των ατόμων με οπτική αναπηρία.
Συνέντευξη 19
Δημογραφικά Στοιχεία
Φύλο: Άνδρας
Ηλικία: 50 ετών
Επίπεδο εκπαίδευσης: Λύκειο
Γενικές Ερωτήσεις
Η αναπηρία είναι εκ γενετής ή επίκτητη;
Επίκτητη
Σε ποια ηλικία εμφανίστηκαν τα προβλήματα όρασης;
Από 13-15 ετών
Ποια είναι η κατάσταση της όρασής σας αυτή τη στιγμή; Μέτρια οπτική αναπηρία, Βαριά οπτική αναπηρία, Πλήρης τύφλωση;
Πλήρης τύφλωση
Πόσο συχνά μετακινείστε μόνος/η σας; Πάντα, Συχνά, Σπάνια, Ποτέ;
Σπάνια
Πώς μετακινείστε συνήθως; Με το λευκό μπαστούνι, με σκύλο οδηγό, με συνοδό;
Με λευκό μπαστούνι και συνοδό
Ερωτήσεις Προσβασιμότητας
Ποια είναι η γενική άποψή σας σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού (π.χ. μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, πινακοθήκες, κτλ); Τι δεν είναι προσβάσιμο;
Παρά τη βασική προσβασιμότητα κατά την είσοδο, η προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία όρασης είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Δεν υπάρχουν οδηγοί όδευσης τυφλών, σπάνια συναντά κανείς ηχητική αναγγελία, ενώ η απουσία περιγραφής εκθεμάτων καθιστά την εμπειρία ελλιπή. Η δυνατότητα απτικής επαφής με αντίγραφα εκθεμάτων θεωρείται ουσιαστική για την πλήρη κατανόηση.
Πόσο συχνές είναι οι επισκέψεις σας σε χώρους πολιτισμού;
Οι επισκέψεις μου σε χώρους πολιτισμού είναι σπάνιες.
Ποια είναι τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει ένα άτομο με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού;
Τα σημαντικότερα εμπόδια είναι η έλλειψη εκπαίδευσης του προσωπικού σχετικά με το πώς να εξυπηρετούν άτομα με αναπηρία όρασης, η δυσκολία στην προφορική περιγραφή των εκθεμάτων με ακρίβεια και σαφήνεια, η απουσία απτικής εμπειρίας, η οποία θεωρείται απαραίτητη για την πλήρη κατανόηση του εκθέματος, και η σπανιότητα έντυπου υλικού σε μορφή Braille ή ηχητικών πληροφοριών.
Μπορείτε να περιγράψετε προσαρμογές/παροχές που υπάρχουν σε αυτούς τους χώρους και διευκολύνουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης;
Σε λίγους χώρους υπάρχουν έντυπα σε μορφή Braille. Σε ακόμη λιγότερες περιπτώσεις, υπάρχει ηχητική αναγγελία βασικών πληροφοριών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι επισκέπτες βασίζονται στον συνοδό τους για προφορική περιγραφή, η οποία όμως δεν είναι πάντα επαρκής ή περιγραφικά πλούσια.
Τι θα προτείνατε σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία, που σκέφτεται να επισκεφτεί έναν χώρο πολιτισμού; Τι πρέπει να προσέξει/φροντίσει;
Θα πρότεινα να διεκδικούν την καθοδήγηση και να εξηγούν τι είδους υποστήριξη χρειάζονται. Οι συνοδοί θα πρέπει να είναι πρόθυμοι και περιγραφικοί, ώστε να μεταφέρουν τις πληροφορίες με ακρίβεια. Αναγνωρίζω πως καμία περιγραφή δεν μπορεί να υποκαταστήσει την απτική εμπειρία και καλώ τους χώρους να την παρέχουν. Τονίζω πως ακόμα και οι καλύτερες περιγραφές δεν αντικαθιστούν την εμπειρία της όρασης, άρα απαιτείται πολυτροπική προσβασιμότητα (αφή, ήχος, λόγος).
