«Προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και πινακοθήκες»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Φανής Τσικούρα- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ «Επιστήμες της αγωγής: Ειδική αγωγή, εκπαίδευση και αποκατάσταση»  – Μέρος 42ο

 

Συνέντευξη 8

 

Δημογραφικά Στοιχεία

Φύλο: Άνδρας

Ηλικία: 34 ετών

Επίπεδο εκπαίδευσης: Μεταπτυχιακό

Γενικές Ερωτήσεις

Η αναπηρία είναι εκ γενετής.

Σε ποια ηλικία εμφανίστηκαν τα προβλήματα όρασης;

Εκ γενετής.

Ποια είναι η κατάσταση της όρασής σας αυτή τη στιγμή; Μέτρια οπτική αναπηρία, Βαριά οπτική αναπηρία, Πλήρης τύφλωση;

Η κατάσταση της όρασής μου είναι πλήρης τύφλωση.

Πόσο συχνά μετακινείστε μόνος/η σας; Πάντα, Συχνά, Σπάνια, Ποτέ;

Μετακινούμαι πάντα μόνος μου.

Πώς μετακινείστε συνήθως; Με το λευκό μπαστούνι, με σκύλο οδηγό, με συνοδό;

Μετακινούμαι με το λευκό μπαστούνι.

Ερωτήσεις Προσβασιμότητας

Ποια είναι η γενική άποψή σας σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού (π.χ. μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, πινακοθήκες); Τι δεν είναι προσβάσιμο;

Υπάρχουν διάφορα προβλήματα προσβασιμότητας, τα οποία εξαρτώνται από τον εκάστοτε χώρο. Σε πολλά μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους δεν υπάρχει φωνητική πλοήγηση, επιγραφές Braille ή χάρτης στην έναρξη της περιήγησης, ώστε το άτομο με οπτική αναπηρία να γνωρίζει πού να κατευθυνθεί.

Πόσο συχνές είναι οι επισκέψεις σας σε χώρους πολιτισμού;

Οι επισκέψεις μου σε χώρους πολιτισμού είναι αρκετά συχνές.

Ποια είναι τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει ένα άτομο με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού;

Τα σημαντικότερα εμπόδια είναι η απουσία ανάγλυφου χάρτη στην είσοδο του χώρου, η απουσία φωνητικών ή Braille περιγραφών των εκθεμάτων και η τοποθέτηση των εκθεμάτων σε προθήκες, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ψηλάφησή τους.

Μπορείτε να περιγράψετε προσαρμογές/παροχές που υπάρχουν σε αυτούς τους χώρους και διευκολύνουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης;

Σε κάποιους χώρους, υπάρχουν Braille περιγραφές, ανάγλυφος χάρτης με ετικέτες σε Braille, NFC ετικέτες πάνω στα εκθέματα με αποθηκευμένη πληροφορία, ηχητικές περιγραφές και ανάγλυφες αποτυπώσεις εκθεμάτων.

Τι θα προτείνατε σε ένα άτομο με αναπηρία όρασης που σκέφτεται να επισκεφτεί έναν χώρο πολιτισμού; Τι θα πρέπει να προσέξει/φροντίσει;

Θα πρέπει πρώτα να ρωτήσει αν και τι υπάρχει στο κομμάτι της προσβασιμότητας στον χώρο. Αν δεν υπάρχουν περιγραφές (είτε σε Braille είτε ηχητικές), καλό είναι να συνοδεύεται από κάποιο άτομο που θα μπορεί να του κάνει περιγραφή – ιδανικά κάποιον ξεναγό. Επίσης, θα ήταν χρήσιμο να ρωτήσει αν επιτρέπεται η απτική επαφή με μακέτες ή ακόμα και με τα ίδια τα εκθέματα (όταν είναι εφικτό, ακόμα και με άνοιγμα προθηκών), ώστε να αποκτήσει καλύτερη εικόνα του χώρου και των εκθεμάτων.

 

Συνέντευξη 9

 

Δημογραφικά Στοιχεία

Φύλο: Άντρας

Ηλικία: 48 ετών

Επίπεδο εκπαίδευσης: Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Γενικές Ερωτήσεις

Η αναπηρία είναι εκ γενετής ή επίκτητη;

Η αναπηρία μου είναι επίκτητη. Ξεκίνησε όταν ήμουν 2-3 ετών και προχώρησε μέχρι που έχασα εντελώς την όρασή μου γύρω στα 12-13.

Ποια είναι η κατάσταση της όρασής σας αυτή τη στιγμή; Μέτρια οπτική αναπηρία, Βαριά οπτική αναπηρία, Πλήρης τύφλωση;

Αυτή τη στιγμή έχω πλήρη τύφλωση.

Πόσο συχνά μετακινείστε μόνος/η σας; Πάντα, Συχνά, Σπάνια, Ποτέ;

Μετακινούμαι πάντα μόνος μου.

Πώς μετακινείστε συνήθως; Με το λευκό μπαστούνι, με σκύλο οδηγό, με συνοδό;

Μετακινούμαι με σκύλο οδηγό.

Ερωτήσεις Προσβασιμότητας

Ποια είναι η γενική άποψή σας σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού (π.χ. μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, πινακοθήκες); Τι δεν είναι προσβάσιμο;

Γενικά θεωρώ ότι οι χώροι πολιτισμού είναι προσβάσιμοι ως προς την είσοδο και τις βασικές υποδομές, αλλά δεν υπάρχει ουσιαστική πρόσβαση στο περιεχόμενο. Δηλαδή, δεν υπάρχουν αρκετές περιγραφές και δεν επιτρέπεται η επαφή με τα εκθέματα. Το ιδανικό θα ήταν να υπάρχει η δυνατότητα αφής, είτε των ίδιων των εκθεμάτων είτε ρεαλιστικών ομοιωμάτων, κάτι που όμως σπανίζει.

Πόσο συχνές είναι οι επισκέψεις σας σε χώρους πολιτισμού;

Δεν επισκέπτομαι συχνά τέτοιους χώρους. Οι συνθήκες και τα σημερινά δεδομένα δεν με ενθαρρύνουν να πάω, γιατί η εμπειρία δεν είναι ουσιαστική.

Ποια είναι τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει ένα άτομο με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού;

Δεν είναι μόνο τα φυσικά εμπόδια το πρόβλημα, αλλά και το κατά πόσο έχει νόημα η επίσκεψη. Αν δεν υπάρχει καλή περιγραφή ή δυνατότητα απτικής επαφής, τότε η επίσκεψη περιορίζεται σε μια απλή βόλτα. Επίσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διαφορετικότητα μεταξύ των ατόμων με μερική ή πλήρη τύφλωση, αλλά και μεταξύ όσων έχασαν την όρασή τους και όσων δεν είχαν ποτέ. Για παράδειγμα, κάποιος που δεν έχει δει ποτέ το χρώμα, δεν μπορεί να το κατανοήσει, άρα η περιγραφή πρέπει να είναι εξαιρετικά συγκεκριμένη και προσαρμοσμένη.

Μπορείτε να περιγράψετε προσαρμογές/παροχές που υπάρχουν σε αυτούς τους χώρους και διευκολύνουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης;

Στις επισκέψεις μου δεν έχω συναντήσει ιδιαίτερες παροχές. Συνήθως απλώς παρακολουθώ την προφορική ξενάγηση του γκρουπ. Θα πρότεινα να δίνεται η δυνατότητα απτικής επαφής με ομοιώματα των εκθεμάτων. Εκεί όπου είναι εφικτό, όπως σε πολεμικά μουσεία που δεν έχουν εύθραυστα αντικείμενα, θα μπορούσε να επιτρέπεται και η άμεση επαφή με το έκθεμα, π.χ. ένα σπαθί ή ένα πιστόλι. Άλλωστε, δεν χρειάζεται να αγγίζεται διαρκώς ένα αντικείμενο για να φθαρεί – η χρήση θα είναι περιορισμένη.

Τι θα προτείνατε σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία που σκέφτεται να επισκεφτεί έναν χώρο πολιτισμού; Τι θα πρέπει να προσέξει/φροντίσει;

Θα του πρότεινα να ρωτήσει εκ των προτέρων αν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης στα εκθέματα, αν υπάρχει αρμόδιο προσωπικό που να μπορεί να δώσει λεπτομερείς επεξηγήσεις και αν επιτρέπεται να αγγίξει κάτι – είτε το ίδιο το έκθεμα είτε ένα ομοίωμά του. Η απλή προφορική πληροφόρηση δεν είναι αρκετή, καθώς μπορεί κανείς να τη βρει και στο διαδίκτυο. Ο σκοπός της επίσκεψης πρέπει να είναι η επαφή με τον πολιτισμό μέσω της αφής – όπως οι βλέποντες βλέπουν, έτσι και οι μη βλέποντες πρέπει να “βλέπουν” αγγίζοντας.

 

Συνέντευξη 10

 

Δημογραφικά Στοιχεία

Φύλο: Άνδρας

Ηλικία: 43 ετών

Επίπεδο εκπαίδευσης: Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΕΙ)

Γενικές Ερωτήσεις

Η αναπηρία είναι εκ γενετής ή επίκτητη;

Η αναπηρία μου είναι επίκτητη.

Σε ποια ηλικία εμφανίστηκαν τα προβλήματα όρασης;

Τα προβλήματα όρασης ξεκίνησαν από βρεφική ηλικία, περίπου στους 2 μήνες.

Ποια είναι η κατάσταση της όρασής σας αυτή τη στιγμή; Μέτρια οπτική αναπηρία, Βαριά οπτική αναπηρία, Πλήρης τύφλωση;

Έχω βαριά οπτική αναπηρία. Την περιγράφω ως “ένα κλικ πριν την τύφλωση”.

Πόσο συχνά μετακινείστε μόνος/η σας; Πάντα, Συχνά, Σπάνια, Ποτέ;

Μετακινούμαι πάντα μόνος μου.

Πώς μετακινείστε συνήθως; Με το λευκό μπαστούνι, με σκύλο οδηγό, με συνοδό;

Μετακινούμαι με το λευκό μπαστούνι ή με συνοδό.

Ερωτήσεις Προσβασιμότητας

Ποια είναι η γενική άποψή σας σχετικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης σε χώρους πολιτισμού (π.χ. μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, πινακοθήκες); Τι δεν είναι προσβάσιμο;

Γενικά, υπάρχει κάποια πρόοδος, αλλά η προσβασιμότητα ποικίλλει ανάλογα με τον χώρο. Σε μεγάλους χώρους πολιτισμού, είναι δύσκολο να κινηθεί κανείς μόνος χωρίς οδηγό. Τα εκθέματα δεν είναι πάντα προσβάσιμα, αν και έχουν αρχίσει να προστίθενται πληροφοριακές ταμπέλες. Η εμπειρία εξαρτάται από το είδος του μουσείου και το αν υπάρχει προσωπικό να βοηθήσει. Εγώ προσωπικά δεν έχω δει οδηγούς ή ειδικές εφαρμογές.

Πόσο συχνές είναι οι επισκέψεις σας σε χώρους πολιτισμού;

Οι επισκέψεις μου είναι πολύ περιστασιακές και σχεδόν πάντα με παρέα, ώστε να μου λύσουν απορίες ή να περιγράψουν όσα δεν είναι προσβάσιμα. Έχω επισκεφτεί κυρίως μουσεία με αρχαιολογικά, λαογραφικά ή βυζαντινά εκθέματα. Επίσης, έχω επισκεφτεί την Κνωσσό με ξεναγό. Επισκέψεις σε πινακοθήκες έχω κάνει μόνο όταν ήταν προσβάσιμες.

Τα σημαντικότερα εμπόδια είναι η πρόσβαση στον χώρο, καθώς οι είσοδοι και οι τοποθεσίες των μουσείων συχνά είναι δύσβατες. Επίσης, η πλοήγηση στο εσωτερικό των χώρων είναι δύσκολη, καθώς πολλά μουσεία δεν είναι προσαρμοσμένα για αυτόνομη κίνηση. Η επαφή με τα εκθέματα συχνά απαγορεύεται, περιορίζοντας την εμπειρία. Επίσης, το προσωπικό δεν είναι πάντα κατάλληλα εκπαιδευμένο ή δεν διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό για να βοηθήσει.

Μπορείτε να περιγράψετε προσαρμογές/παροχές που υπάρχουν σε αυτούς τους χώρους και διευκολύνουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία όρασης;

Σε κάποιους χώρους υπάρχουν ενημερωτικά φυλλάδια σε Braille (τουλάχιστον σε 2-3 περιπτώσεις). Επίσης, σε ορισμένα μουσεία υπάρχουν εκθέματα που μπορεί κάποιος να αγγίξει, κυρίως πήλινα αντικείμενα. Το Μουσείο Αφής θεωρείται πολύ προσβάσιμο, αν και δεν το έχω επισκεφτεί ακόμα, αλλά έχει προσφέρει γραπτές περιγραφές για τις ταμπέλες που τοποθετήθηκαν στα εκθέματα. Επίσης, η χρήση MP3 ηχητικών αρχείων με ιστορικές πληροφορίες, τα οποία μπορούν να ακουστούν με ακουστικά, προσφέρει σημαντική πρόσβαση.

Τι θα προτείνατε σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία που σκέφτεται να επισκεφτεί έναν χώρο πολιτισμού; Τι θα πρέπει να προσέξει/φροντίσει;

Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντικό να ενημερωθεί εκ των προτέρων για την προσβασιμότητα των εκθεμάτων. Θα πρέπει να διαπιστώσει αν υπάρχει δυνατότητα απτικής επαφής με αντικείμενα ή μακέτες, διότι αν αυτή η δυνατότητα δεν υπάρχει, η εμπειρία θα είναι περιορισμένη και ίσως να μην αξίζει τον κόπο να επισκεφτεί τον χώρο. Επίσης, η ύπαρξη ηχητικών ξεναγήσεων ή MP3 μπορεί να προσφέρει εξαιρετική ευκαιρία για πληροφορίες. Τέλος, είναι πάντοτε χρήσιμο να συνοδεύεται από κάποιον, εάν δεν υπάρχουν άλλες παροχές για την προσβασιμότητα.