Διερεύνηση απόψεων ανώτερων Ιεραρχικά στελεχών επιχειρήσεων του Ιδιωτικού τομέα ως προς την επαγγελματική συνεργασία με άτομα με οπτική αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Νικόλαου Τάκη – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 22ο

Αυγ 22, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

4ο Κεφάλαιο: Συζήτηση (Α Μέρος)

 

Η παρούσα έρευνα έχει ως στόχο την ανάδειξη των αντιλήψεων που διατηρούν ανώτερα ιεραρχικά στελέχη ελληνικών ιδιωτικών επιχειρήσεων ως προς την επαγγελματική συνεργασία με άτομα με οπτική αναπηρία, καθώς και αν αυτές διαφοροποιούνται με βάση τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά (φύλο, ηλικία, μορφωτικό επίπεδο, θέση εργασίας στην επιχείρηση, μέγεθος επιχείρησης) και την προηγούμενη επαφή τους με άτομα με οπτική αναπηρία. Παράλληλα, εξετάζεται η γνώση τους αναφορικά με τις εργασιακές ικανότητες των ατόμων με οπτική αναπηρία και ταυτόχρονα η σχέση που έχει αυτή με τις απόψεις που εκφράζουν. Με βάση λοιπόν τις απαντήσεις που δόθηκαν από 153 άτομα τα οποία κατέχουν τη θέση εργοδότη, διευθυντή/-τριας, προϊσταμένου/-ης ή υπεύθυνου ανθρωπίνου δυναμικού σε ιδιωτικές επιχειρήσεις στην πόλη της Θεσσαλονίκης, μπορούν να εξαχθούν ορισμένα συμπεράσματα.

Αρχικά, τα αποτελέσματα της έρευνας ανέδειξαν πως τα στελέχη που κατέχουν ανώτερες θέσεις σε ελληνικές ιδιωτικές επιχειρήσεις, δε διακατέχονται από ιδιαίτερη προθυμία ως προς τη σύναψη επαγγελματικής συνεργασίας με άτομα με οπτική αναπηρία, καθώς φαίνεται να επιδεικνύουν ελαφρώς αρνητικές αντιλήψεις στο ενδεχόμενο να τα απασχολήσουν στην επιχείρησή τους. Μάλιστα, όπως επισημαίνουν οι περισσότεροι εκ των συμμετεχόντων, θα ήταν δύσκολο να προχωρήσουν στην πρόσληψη ενός ατόμου με οπτική αναπηρία αν υπήρχαν και άλλοι υποψήφιοι εργαζόμενοι που θα διέθεταν όλα τα απαιτούμενα προσόντα για μια συγκεκριμένη θέση εργασίας που θα τους προσφερόταν. Το εύρημα αυτό υποστηρίζεται μερικώς από τις περιορισμένες έρευνες που έχουν διεξαχθεί στον ελλαδικό χώρο. Ειδικότερα, σύμφωνα με τους Papakonstantinou & Papadopoulos (2020), εργοδότες και υπεύθυνοι ανθρώπινου δυναμικού διακατέχονται από αρνητική και ουδέτερη στάση αναφορικά με την πρόθεσή τους να απασχολήσουν ένα άτομο με οπτική αναπηρία στην επιχείρησή τους. Σε παρόμοια έρευνα, η ίδια πληθυσμιακή ομάδα εμφανίζει αρνητική στάση απέναντι στην επαγγελματική συνεργασία μαζί τους, η οποία όμως μεταβάλλεται σε θετική έπειτα από την παρακολούθηση σχετικού ενημερωτικού προγράμματος (Papakonstantinou & Papadopoulos, 2017). Ακόμη, πληθώρα διεθνών ερευνών έχουν αναδείξει πως είναι εξαιρετικά ασυνήθιστη η πρόσληψη ενός ατόμου με οπτική αναπηρία, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα (Bengisu et al., 2008). Όπως στην έρευνα μας έτσι λοιπόν και σε αρκετές διεθνείς μελέτες οι εργοδότες εκδηλώνουν αρνητική στάση απέναντι στην απασχόληση των ατόμων με οπτική αναπηρία, η οποία μάλιστα αποτελεί αν όχι το κυριότερο, ένα από τα πιο σημαντικά εμπόδια στην απόκτηση μιας θέσης εργασίας από αυτά (Steverson, 2020; Antonelli et al., 2018; Gold et al., 2005; Kirchner et al., 1997). Η αρνητική στάση που επιδεικνύουν οι εργοδότες συχνά σχετίζεται με τις προκαταλήψεις και τις αρνητικές αντιλήψεις που διαμορφώνουν για αυτά τα άτομα (Antonelli et al., 2018). Μάλιστα, όπως αναφέρουν τα ίδια τα άτομα με οπτική αναπηρία στις περισσότερες περιπτώσεις δεν γίνονται δεκτά από τους εργοδότες για την ανάληψη μιας εργασιακής θέσης, αφού εκείνοι εμφανίζονται ιδιαίτερα προκατειλημμένοι απέναντι τους (Okonji et al., 2024).

Παρόλη την αρνητική στάση που διατηρούν στο σύνολό τους οι συμμετέχοντες της παρούσας έρευνας, αρκετοί από αυτούς δηλώνουν πως μπορούν να σκεφτούν ορισμένα εργασιακά καθήκοντα τα οποία θα μπορούσε να φέρει εις πέρας ένα άτομο με οπτική αναπηρία στην επιχείρησή τους. Όπως υποστηρίζεται και από τη μελέτη των McDonnall & Cmar (2022), οι εργοδότες έχουν την τάση να πιστεύουν πως υπάρχει κάποια θέση στην εταιρεία τους στην οποία θα μπορούσε να εργαστεί ένα άτομο με οπτική αναπηρία. Ωστόσο, είναι πολύ πιθανό να τους έρχονται στο νου θέσεις εργασίας οι οποίες θα είναι χαμηλού κύρους ή δεν θα είναι ιδιαίτερα απαιτητικές, καθώς γενικότερα παρατηρείται ότι σε όσα άτομα προσλαμβάνονται, οι εργοδότες έχουν την τάση να αναθέτουν εύκολα εργασιακά καθήκοντα (Crudden & Steverson, 2022). Αυτοί συνηθίζουν να τους προσφέρουν τέτοιου είδους καθήκοντα υπό την πεποίθηση ότι αυτά δε θα μπορούν να ανταπεξέλθουν σε θέσεις εργασίας που έχουν περισσότερες απαιτήσεις (Crudden & Steverson, 2022). Επιπλέον, όπως υποστηρίζεται από τη μελέτη των Bengisu et al. (2008), ορισμένοι τείνουν να απασχολούν αυτά τα άτομα σε θέσεις εργασίας χαμηλού κύρους, με χαμηλούς μισθούς και δίχως ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης.

Ωστόσο, όπως έχει διαπιστωθεί από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, αρκετοί εργοδότες είναι απρόθυμοι να προσλάβουν άτομα με οπτική αναπηρία, πιστεύοντας ότι αυτά θα αδυνατούν να συνεισφέρουν στην επιχείρησή τους (Makondo et al., 2024), αφού κατά τα λεγόμενά τους, η παραγωγικότητα τους βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα (Zissi et al., 2007; Opoku et al., 2017). Παρόμοια είναι τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, όπου οι συμμετέχοντες ανησυχούν πως ένα άτομο με οπτική αναπηρία δεν θα έχει την ίδια εργασιακή απόδοση συγκριτικά με έναν βλέποντα εργαζόμενο, ενδεχομένως λόγω της ελλιπούς ή της μειωμένης όρασής του. Πιο συγκριμένα, αυτοί θεωρούν ότι ένας εργαζόμενος με οπτική αναπηρία όχι μόνο δε θα μπορεί να φέρει εις πέρας τον ίδιο όγκο εργασιακών καθηκόντων, αλλά ακόμη θα αδυνατεί να προσφέρει την ίδια ποιότητα παραγόμενου έργου όπως ένα άτομο δίχως οπτική αναπηρία. Αξίζει μάλιστα να αναφερθεί η πεποίθησή τους ότι η ποσότητα εργασίας θα βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα απ’ ότι η ποιότητα εργασίας που θα μπορούν αυτά να προσφέρουν σε μια επιχείρηση, εύρημα το οποίο επαληθεύεται και από πρόσφατη έρευνα (McDonnall & Cmar, 2022). Ίσως λοιπόν, η πεποίθησή τους για την ενδεχόμενη χαμηλή παραγωγικότητα των ατόμων με οπτική αναπηρία να αποτελεί και έναν από τους σημαντικότερους λόγους που τα ανώτερα στελέχη των επιχειρήσεων που προσεγγίστηκαν εμφανίζονται κάπως αρνητικά στη σύναψη επαγγελματικής συνεργασίας μαζί τους. Ωστόσο, αντίθετα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας έρχονται τα ευρήματα της μελέτης των Munemo & Tom (2013), κατά τα οποία οι εργοδότες πιστεύουν πως οι υπάλληλοι με οπτική αναπηρία έχουν καλή παραγωγικότητα, η οποία μάλιστα βρίσκεται στα ίδια περίπου επίπεδα με εκείνη των βλεπόντων εργαζομένων.

Μετάβαση στο περιεχόμενο