Σπασμένα πεζοδρόμια, ανύπαρκτες διαγραμμίσεις και επικίνδυνη οδηγική συμπεριφορά συνθέτουν το τοπίο στην πόλη του Ηρακλείου
Χτισμένο σε… “κινούμενη άμμο” είναι το Ηράκλειο, καθώς οι δρόμοι της πόλης δεν είναι για όλους, σίγουρα όμως είναι για τους τολμηρούς. Τα προβλήματα προσβασιμότητας στα πεζοδρόμια ακόμη και στο κέντρο μπορεί να μη φαίνονται με γυμνό μάτι, όμως μια βόλτα με τα πόδια αρκεί για να αντιληφθεί ο οποιοσδήποτε πως το Ηράκλειο είναι στην καλύτερη των περιπτώσεων δύσκολο, στη χειρότερη επικίνδυνο να περπατηθεί.
Ειδικότερα για τους δημότες που ζουν με κάποιας μορφής αναπηρία, η καθημερινότητα στο Ηράκλειο γίνεται “εγκληματικά” περίπλοκη, καθώς ενιαίο σύστημα πεζόδρομων δεν υπάρχει, οι ρυθμίσεις προσβασιμότητας σπανίζουν και όταν υπάρχουν “καταπατώνται” πολλές φορές από την ίδια την κοινότητα.
Το σημερινό ρεπορτάζ της “Νέας Κρήτης” και του neakriti.gr “χαρτογραφεί” την πόλη του Ηρακλείου και επισημαίνει τα “χαοτικά” σημεία της, χάρη στην παρέμβαση του προέδρου της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης, κ. Μενελάου Μαρκοδημητράκη, ο οποίος, όπως θα επισημάνει παρακάτω, όχι μόνο γνωρίζει γι’ αυτές τις “αυθαιρεσίες” της πόλης και το πώς επηρεάζουν τα μέλη της Ένωσης, αλλά τις ζει ο ίδιος κάθε μέρα που χρειάζεται να κινηθεί στους δρόμους του Ηρακλείου.
Όπως τόνισε στις δηλώσεις του, μηδενός εξαιρουμένου, οι κεντρικοί δρόμοι της πόλης του Ηρακλείου και συγκεκριμένα τα πεζοδρόμια που τους “κορνιζάρουν” στα πλάγια, υποφέρουν από σημαντικές παραλείψεις στον σχεδιασμό τους. Καθώς η κυκλοφορία των οχημάτων πασχίζει να “ρέει” καθημερινά, οι πεζοί δίπλα στα ασφυκτικά μποτιλιαρίσματα αναγκάζονται να ελιχθούν για να ακολουθήσουν τα πεζοδρόμια. Και καλά κάποιος να μπορεί να διασχίσει τα “μετ’ εμποδίων” πεζοδρόμια του Ηρακλείου, τι γίνεται όταν κάποιος δεν μπορεί να κάνει τόσες “μανούβρες” για να τελειώσει τις καθημερινές του υποχρεώσεις;
“Δίκοπο μαχαίρι” το κυκλοφοριακό στο Ηράκλειο
Μιλώντας στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr, ο κ. Μαρκοδημητράκης επεσήμανε πως η κατάσταση των πεζοδρομίων της πόλης επηρεάζει τους πάντες: «Από τους γονείς που έχουν μαζί τους καρότσια, τους ηλικιωμένους που έχουν κινητικά προβλήματα, ακόμη και εκείνους που είναι απολύτως υγιείς. Μία τέτοια κατάσταση επηρεάζει όλους τους πεζούς, αλλά εντέλει και τους οδηγούς».
Δεν παρέλειψε βέβαια να αναδείξει πως η κατάντια των πεζόδρομων έχει άμεσο αντίκτυπο στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων.
«Στο Ηράκλειο οι αποστάσεις είναι “αστείες”. Με ένα σοβαρό δίκτυο πεζής κυκλοφορίας στην πόλη αμέσως-αμέσως θα ενισχύαμε την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, θα λύναμε και το πρόβλημα στάθμευσης που επικρατεί. Αλλά βέβαια, πώς να μην είναι η πόλη ασφυκτικά γεμάτη από αυτοκίνητα και μηχανάκια, όταν ο μέσος δημότης πρέπει να σκεφτεί πώς θα πάει από το ένα σημείο στο άλλο με τα πόδια», τόνισε.
Ο κ. Μαρκοδημητράκης επισήμανε πως η μοναδική λύση σε αυτό το βάναυσο για όλους κυκλοφοριακό κομφούζιο του Ηρακλείου είναι, για αρχή, να εκμεταλλευτεί ο Δήμος τα πεζοδρόμια που έχει ήδη και κρατάει “γεμάτα”.
«Δε χρειάζεται να μεγαλώσουμε τα πεζοδρόμια, αλλά να τα ελευθερώσουμε. Δε γίνεται όταν έχει φτιαχτεί πεζοδρόμιο του 1,5 μέτρου, να το γεμίζουμε δέντρα, φρεάτια και παγκάκια. Δεν αντιλέγω ότι χρειάζεται πρασινάδα στις πόλεις και όπου μπορεί πρέπει να μπαίνει, δε γίνεται να συνεχίζει όμως αυτό που συμβαίνει τώρα, που βλέπουμε δύο μέτρα πεζοδρόμιο με δέντρα να το “κόβουν” στα δύο», είπε ο κ. Μαρκοδημητράκης και επεσήμανε πως αυτός ο σχεδιασμός πρέπει να ξεπεραστεί.
«Αφήνουν ελάχιστο πεζοδρόμιο από τη μία και από την άλλη πλευρά των δέντρων, γεγονός που δε βοηθάει όποιον προσπαθεί να βαδίσει στο πεζοδρόμιο. Το δέντρο θα βγάλει κλαδιά και ρίζες, τα οποία θα επεκτείνουν το εμπόδιο ή ακόμη χειρότερα, θα καλύψει ολόκληρο το πεζοδρόμιο. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που βλέπουμε με πολλά δέντρα της λεωφόρου Δημοκρατίας, όπου σε ορισμένα σημεία ο κορμός τους έχει καλύψει πλήρως το πεζοδρόμιο και εντέλει δεν αφήνει καθόλου χώρο για να περάσει πεζός».
Χώρος για τη φύση, χώρος και για τον άνθρωπο
Προχωρώντας στα καλά και τα άσχημα όσον αφορά τις πρόσφατες “προσθήκες” της δημοτικής Αρχής του Αλέξη Καλοκαιρινού στο πεζοδρομικό δίκτυο της πόλης, ο κ. Μαρκοδημητράκης σχολίασε ότι «πρέπει να αναγνωρίσουμε πως ο Δήμος Ηρακλείου έχει επιτέλους φέρει πεζοδρόμια χωρίς δέντρα, τα οποία είναι κατά βάση προσβάσιμα, όπως θα έπρεπε», είπε αναφερόμενος στα πεζοδρόμια της οδού Πλαστήρα στο κέντρο.
Όσον αφορά στο πλέον πρόσφατο πεζοδρόμιο που φτιάχτηκε από τον σταθμό του Υπεραστικού ΚΤΕΛ έως την οδό Δουκός Μποφόρ, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης είπε: «Ήταν πολύ σωστό που έφτιαξαν ένα πεζοδρόμιο άνετο, χωρίς εμπόδια».
Οι ελάχιστες ράμπες, οι οποίες πολλές φορές αποκλείονται από τα οχήματα των ασυνείδητων οδηγών, αποτελούν δείγμα έλλειψης σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους με αναπηρίες.
Αξιοσημείωτο είναι βέβαια, όπως θα αναλυθεί περαιτέρω, πως ακόμη και αυτό το “καλό” πεζοδρόμιο δεν έχει οδηγό τυφλών. Όπως παρατηρεί ο κ. Μαρκοδημητράκης, «ο οδηγός τυφλών δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο, ούτε είναι ένα στοιχείο που μπορεί να παραλειφθεί, είναι σίγουρο πως θα έπρεπε να είχε μπει στο κέντρο του ένας οδηγός τυφλών. Τα πεζοδρόμια είναι για να τα διασχίζουν οι άνθρωποι, όλοι ανεξαιρέτως και εκείνοι που μπορούν και εκείνοι που δεν μπορούν, δεν είναι χώρος για να αποδείξουμε την οικολογική μας συνείδηση, δεν είναι παρτέρια».
“Απαγορευτικά” τα πεζοδρόμια σε Εθνικής Αντιστάσεως, Κνωσού, Παπανδρέου και Χρυσοστόμου
Ο κ. Μαρκοδημητράκης ασκεί δριμεία κριτική για την κατάσταση που επικρατεί στο Ηράκλειο, λέγοντας πως πρέπει επιτέλους να σταματήσει η πλήρης θυσία των πεζόδρομων εις βάρος των ανθρώπων.
«Ο Δήμος το έκανε μέχρι τώρα και το αποτέλεσμα το βλέπουμε σε πραγματικό χρόνο: οι περισσότεροι δρόμοι είναι κατεστραμμένοι, δεν μπορείς να περάσεις χωρίς “μανούβρες”. Στο πράσινο είμαι κι εγώ υπέρμαχος, δεν είναι κακό, αλλά δεν πρέπει να γίνεται ποτέ εμπόδιο», τόνισε.
Ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης δεν παρέλειψε να αναφέρει πως ένα σωστό πεζοδρομιακό δίκτυο, αν όχι ενιαίο, είχε γίνει πραγματικότητα σε κάποιους δρόμους της πόλης στο παρελθόν, επισημαίνοντας πως όχι μόνο έχει γίνει, μπορεί και πρέπει να επαναληφθεί, αυτή τη φορά με γνώμονα την προσβασιμότητα επίσης: «Ζωντανό παράδειγμα είναι η “μεγάλη” Έβανς, όπου μπορεί να μην υπάρχει κανένας οδηγός όδευσης τυφλών, καθώς το συγκεκριμένο πλάνο υπάρχει από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, αλλά βρέθηκε χώρος για να χωρέσουν άνετα τα πάντα, έχει χώρους πρασίνου, στάθμευσης, άνετα και μεγάλα πεζοδρόμια, από την Πύλη Ιησού μέχρι την πλατεία Κορνάρου».
Τα πεζοδρόμια της πόλης του Ηρακλείου, που κατά τον ίδιο είναι δύσβατα ή στη χειρότερη απολύτως απαγορευτικά για τους ανθρώπους με οπτική ή κάθε είδους κινητική αναπηρία, βρίσκονται στις οδούς Χρυσοστόμου, Παπανδρέου και Κνωσού, ενώ σε πολλά σημεία, όπως στο Μπεντεβή, δεν υπάρχουν πεζοδρόμια ή, όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο κ. Μαρκοδημητράκης, «όπου έχει είναι παρτέρια». Ο ίδιος συνέχισε λέγοντας: «Μάλιστα, μετά τη γέφυρα της εθνικής, τα δέντρα έχουν “φουσκώσει” τόσο πολύ που τα πεζοδρόμια είναι ουσιαστικά κατεστραμμένα». Πρόσθεσε επίσης τη λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως, η οποία κατά τον ίδιο κατασκευάστηκε με γνώμονα εξ ολοκλήρου την κίνηση των αυτοκινήτων.
«Έχουν αφήσει ελάχιστο χώρο για τα πεζοδρόμια ενός με ενάμισι μέτρο, τα οποία έχουν δέντρα, με αποτέλεσμα οι πεζοί να μην μπορούν να διασχίσουν τον βασικό δρόμο που συνδέει το κέντρο με το λιμάνι», είπε.
Το πολεοδομικό “έγκλημα” της πλατείας Καζαντζάκη
Στο στόχαστρο του προέδρου της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης βρέθηκε το πρόσφατο έργο στην πλατεία Καζαντζάκη, όπου, όπως τόνισε, «έχουν γίνει πολεοδομικά “εγκλήματα” εκεί» και εξήγησε: «Έβαλαν περίπου 5 μέτρα νησίδα για το πράσινο και έχουν αφήσει 2,5 μέτρα από την άκρη του δρόμου για τους πεζούς, το οποίο απαγορεύεται από τη νομοθεσία, αφήνοντας ένα στενό πεζοδρόμιο ενός μέτρου από την εσωτερική πλευρά αντίστοιχα. Από εκεί περνάει ο οδηγός όδευσης τυφλών, ο οποίος περνά κάτω από τα ψυγεία των περιπτέρων.
Τα προβλήματα στις υποδομές δυσκολεύουν τις μετακινήσεις
Δε γίνεται και δεν είναι νομοθετικά σωστό να είναι περισσότερος ο χώρος πρασίνου και λιγότερος ο χώρος των πεζών. Το έχουμε παραπέμψει με την Ένωση το συγκεκριμένο περιστατικό σε έναν μελετητή της υπάρχουσας δημοτικής Αρχής, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει την ίδια την κατασκευή “απαράδεκτη”. Βέβαια, τα πολεοδομικά προβλήματα δε σταματούν εκεί. Μολονότι η λίστα με τις αυθαιρεσίες του δικτύου στο Ηράκλειο είναι μεγάλη, το ύψιστο πρόβλημα έρχεται όταν επιτέλους μπουν στη συζήτηση οι ρυθμίσεις για την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία, οι οποίες συνήθως παρακάμπτονται».
Στην περίπτωση της οπτικής αναπηρίας, ο κ. Μαρκοδημητράκης επισημαίνει ότι «οι οδηγοί όδευσης τυφλών στα περισσότερα σημεία του Ηρακλείου ξαφνικά “κόβονται” και ο άνθρωπος που προσπαθεί να τους διασχίσει βρίσκεται “στο κενό”, προσπαθώντας να βρει ξανά την πορεία του. Ειδικότερα όταν κάποιος έχει ολική απώλεια όρασης, χρειάζεται να περάσει από ειδικά μαθήματα “κομάντο”, και να μάθει κάθε δρόμο για να μπορεί να συνεχίσει την πορεία του χωρίς πρόβλημα».
Ο παραλογισμός εντός του αστικού ιστού
Η κριτική του κ. Μαρκοδημητράκη επεκτείνεται και στο κέντρο της πόλης, σχολιάζοντας πως επί της “μικρής” Έβανς, της οδού Δικαιοσύνης και τα παρακλάδια της έχει φτιαχτεί ένα “υβρίδιο” δρόμου, στον οποίο, όπως επεσήμανε, «δεν υπάρχει χώρος για τους πεζούς, μόνο μοιάζει με “καλντερίμι”, το οποίο είναι δύσβατο ακόμη και για γονείς με καρότσια και μωρά, που χρειάζεται πάλι μετ’ εμποδίων να το διασχίσουν».
Αφιλόξενη πόλη το Ηράκλειο για τους πεζούς
Εκτός από αυτά τα οικοδομικά “ευτράπελα”, στο κέντρο του Ηρακλείου, όσον αφορά τον οδηγό όδευσης τυφλών πάντα, παρατηρούνται φοβερές παραβάσεις. Για «ασυδοσία από πλευράς των καταστημάτων» έκανε λόγο ο κ. Μαρκοδημητράκης, φέρνοντας “στο τραπέζι” ξανά το πρόβλημα με τα τραπεζοκαθίσματα: «Είναι μία μεγάλη “πληγή” για την πόλη του Ηρακλείου. Δε γίνεται στην πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου, ακριβώς μπροστά από το Δημαρχείο, ο Δήμος να μην παρεμβαίνει όταν οι οδηγοί όδευσης τυφλών είναι καταπατημένοι από τραπεζοκαθίσματα σε μόνιμη βάση. Συνήθως, όταν επισημαίνουμε στους Δήμους αυτές τις πρακτικές, μας λένε να απευθυνθούμε στους ίδιους τους καταστηματάρχες, “μήπως φιλοτιμηθούν” να ελευθερώσουν τον οδηγό όδευσης από τα τραπεζοκαθίσματα. Θα μπορούσαν ακόμη και οι πολίτες να βοηθήσουν με αυτό το κομμάτι, ενεργά να αντιτίθενται σε αυτήν την απαρχαιωμένη πρακτική, ακριβώς επειδή δε γίνεται να κάθεται κάποιος μέσα στον δρόμο κάποιου άλλου».
Μικρή Έβανς
Μικρή Έβανς
Ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης επέμεινε πως «αυτό που μας ζητά ο Δήμος δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει. Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: Όταν ένας τυφλός περνάει από κάπου και δε νιώθει ασφαλής να ξαναπεράσει, δε θα ξαναπεράσει».
“Γολγοθάς” η προσβασιμότητα για τα ΑμεΑ
Η Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Κρήτης και ο ίδιος ο πρόεδρός της κ. Μενέλαος Μαρκοδημητράκης έχουν πολλάκις επισημάνει την προβληματική κατάσταση της προσβασιμότητας στο Ηράκλειο στη δημοτική Αρχή, καθώς η ζωή των ανθρώπων με οπτική αναπηρία επανειλημμένα παρακάμπτεται.
Όπως μας είπε, «εμείς στην Ένωση δεν είμαστε τεχνικοί, αλλά ζούμε κάθε μέρα την πόλη και τον οδηγό τυφλών. Μπορούμε να βοηθήσουμε έμπρακτα τη δημοτική Αρχή και τους υπενθυμίζουμε συνέχεια πως η νομοθεσία λέει ότι ο οδηγός τυφλών πρέπει να απέχει κατ’ ελάχιστον 50 πόντους από κάθε άλλο εμπόδιο».
Σύμφωνα με τον κ. Μαρκοδημητράκη, η εικόνα στον δήμο Ηρακλείου είναι η εξής: Εδώ ο οδηγός τυφλών ίσα-ίσα που αγγίζει αυτό το όριο, σε ένα πεζοδρόμιο το μέγιστο 2 μέτρων, στο οποίο μάλιστα τοποθετείται από την πλευρά του δρόμου, που δε χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να καταλάβει πόσο επικίνδυνο είναι αυτό, και σχολίασε: «Πώς θα περάσει από εκεί ένας άνθρωπος με κάποια οπτική αναπηρία, πολλώ δε μάλλον κάποιος που έχει ολική απώλεια όρασης, ο οποίος δε θα έχει την αντίληψη του χώρου για να προστατευτεί και μπορεί να πέσει ή να χτυπήσει».
Κι όλα αυτά, χωρίς να έχει γίνει ακόμη λόγος για τα υπόλοιπα εμπόδια των πεζοδρομίων, όπως τα σκαλοπάτια που “ξεφυτρώνουν” κατά τόπους, τις γλάστρες, τις ράμπες που πιάνουν ακόμη περισσότερο χώρο…
«Αυτά πρέπει οι δημοτικές Αρχές να τα αναλάβουν, τους τα έχουμε επισημάνει εγγράφως, όμως δεν έχουν ανταποκριθεί στα αιτήματά μας. Πρέπει να υπάρχει ομοιογενές επίπεδο στα πεζοδρόμια και όχι όποτε υπάρχει κάποια είσοδος σε πολυκατοικία, πάρκινγκ, κατάστημα ή το οτιδήποτε άλλο, να “βυθίζεται” απότομα το πεζοδρόμιο καθώς δε γίνεται αντιληπτό. Ο οδηγός όδευσης τυφλών πρέπει να μπαίνει στη μέση του πεζοδρομίου, χωρίς κανένα εμπόδιο, και να μην προεξέχει καθόλου, ώστε να γίνεται αντιληπτός μονάχα με το πέλμα και το λευκό μπαστούνι, να έχει διαφορετικό χρώμα για να γίνεται εύκολα αντιληπτός ακόμη και σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Η ομοιομορφία στο θέμα του κυκλοφοριακού είναι λάθος από κάθε άποψη».
«Η αναπηρία φταίει μέχρι ένα σημείο, από εκεί και μετά φταίνε οι υποδομές μας»
Κλείνοντας τις δηλώσεις του ο κ. Μαρκοδημητράκης επισήμανε πως «η κυκλοφορία μας δεν είναι προβληματική, την κάνουμε εμείς προβληματική, γιατί οι άνθρωποι και πόσω μάλλον εκείνοι που έχουν σοβαρή οπτική αναπηρία περνούν από ένα δομημένο περιβάλλον, το οποίο έχει χάσει το ανθρώπινο στοιχείο του. Μία πόλη και το κυκλοφοριακό της σύστημα είναι φτιαγμένο για να κυκλοφορούμε εμείς οι άνθρωποι. Όχι μόνο οι αρτιμελείς, αλλά όλοι οι άνθρωποι. Με το να τους δώσουμε τη δυνατότητα να κινούνται με ασφάλεια στους δρόμους, ουσιαστικά άρουμε την αναπηρία τους».
Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά του Ιανουαρίου 2025, στην Κρήτη οι “ωφελούμενοι”, δηλαδή αυτοί που παίρνουν κάποιο επίδομα από τον ΟΠΕΚΑ, είναι 1.309 και όπως τόνισε ο κ. Μαρκοδημητράκης, τα μέλη της Περιφερειακής Ένωσης είναι μόλις 150.
«Άρα υπολείπονται αρκετά», σχολίασε και πρόσθεσε: «Ομολογουμένως η οπτική αναπηρία είναι μία πάθηση των γηρατειών, οπότε πολλοί δεν μπαίνουν στη διαδικασία να εγγραφούν σε σύλλογο, όμως και οι νεότεροι που υπάρχουν και έχουν κάποια οπτική αναπηρία δεν μπαίνουν στη διαδικασία να αποδεχθούν το πρόβλημά τους, ούτε εκείνοι, ούτε η οικογένειά τους, είναι κάτι που μισιέται και από τους ίδιους που έχουν την αναπηρία. Για να την αποδεχθούν πρώτα εκείνοι και μετέπειτα η οικογένειά τους, και οι αποδέλοιποι στη ζωή τους, χρειάζεται μία πορεία χρόνων».
Τα προβλήματα που δε φαίνονται
Αυτές οι προκαταλήψεις δεν περιορίζονται στο κυκλοφοριακό. Όπως είπε καταλήγοντας ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης κ. Μαρκοδημητράκης, «όποιος μπορεί να το κρύψει, το κρύβει. Είναι η προκατάληψη που έχουν οι ίδιοι μέσω της κοινωνίας που έρχονται αντιμέτωποι με τους εαυτούς τους. Εμείς ενεργούμε για να γίνουμε η φωνή τους, διότι κατά κύριο λόγο δεν έχουν καταλάβει ότι έχουν το δικαίωμα να μπορούν να περνούν τον δρόμο και να κυκλοφορούν χωρίς εμπόδια, χωρίς να χρειάζεται να πασχίζουν για να πάνε από τη μία καθημερινή τους υποχρέωση στην άλλη, και ότι δεν είναι λογικό να χρειάζεται να περνούν τους ηχητικούς σηματοδότες χωρίς ηχητική βοήθεια ή χωρίς οποιαδήποτε άλλη ρύθμιση που θα μπορούσε να τους βοηθήσει».
Πηγή: www.neakriti.gr