Λόγος και αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑΣ – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΣΠΟΥΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μέρος 13ο

Ιούλ 15, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Λόγος και αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑΣ – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΣΠΟΥΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μέρος 13ο

 

3.11       Αναπηρία και Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης

 

Το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οδήγησαν σε αυξημένη εκπροσώπηση των αναπήρων μέσω πρακτικών που όπως υποστηρίζεται, συμβάλουν στην αυτοενδυνάμωση των αποκλεισμένων και φιμωμένων σωμάτων. Αυτές οι πρακτικές ωστόσο, μπορεί εξίσου να ανοίξουν χώρους για διακρίσεις. Ίσως δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι συνολικά η απεικόνιση των αναπήρων στα μέσα είναι ακόμα προβληματική.

Ο τρόπος που απεικονίζεται η αναπηρία, επιδρά στην στάση που υιοθετείται απέναντι στην αναπηρία (Elliot, 1982). Το κοινό επηρεάζεται κατά κάποιο τρόπο από την φύση της απεικόνισης στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Οι απεικονίσεις των αναπήρων στα μέσα είναι στερεοτυπικές και βαδίζουν χέρι με χέρι με τον ρατσισμό, τον σεξισμό και τον ετεροσεξισμό (Barnes, 1992). Πρέπει να γίνουν περισσότερα για να αναπαραστήσουν τις πλήρεις εμπειρίες της ζωής των αναπήρων αντί να αντιμετωπίζουν μόνο τα θετικά ή αρνητικά στερεότυπα (Johanssen, 2020). Οι παραπλανητικές υποθέσεις σχετικά με τα ανάπηρα άτομα είναι βαθιά εδραιωμένες στον πολιτισμό μας και αναπαράγονται ατελείωτα μέσω των μέσων ενημέρωσης (Barnes, 1992). Επειδή τα μέσα ενημέρωσης είναι ένας από τους κύριους παράγοντες κοινωνικοποίησης, οι στερεότυπες παρουσιάσεις μπορούν να ενισχύσουν τις στιγματιστικές απόψεις για τον αντίκτυπο της αναπηρίας στην αντίληψη του ατόμου για τον εαυτό και την σχέση του με τους άλλους σε μια κοινωνία. Τα σώματα που συναντάμε στις εφημερίδες, στην τηλεόραση, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φαίνονται συχνά αψεγάδιαστα ώστε να συμμορφώνονται με τα ορθολογικά και κανονιστικά πρότυπα του τι σημαίνει να είσαι όμορφος και κανονικός στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες (Johanssen & Garissi, 2020).

Τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν την γλώσσα της αναπηρίας για να δημιουργήσουν συναισθηματικές εικόνες με στόχο να προκαλέσουν αντίδραση από το κοινό, συχνά μέσα από εξιστορήσεις ατομικών «ιστοριών επιτυχίας» ή «τραγωδιών». Αυτές οι απλοϊκές αναπαραστάσεις της αναπηρίας προκαλούν συναισθηματική αντίδραση, αλλά δεν ενθαρρύνουν μια βαθύτερη πολιτική συζήτηση για την πραγματική ένταξη και την καταπολέμηση των διαρθρωτικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία (Zoniou‐Sideri et al.,2006). Τελικά δεν επιτυγχάνεται η ορατότητα της αναπηρίας μέσα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αντιθέτως κυριαρχεί η αορατότητα λόγω έλλειψης προσβασιμότητας στους επαγγελματικούς χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, περιορισμού των αναπήρων στο σπίτι. Μια κριτική ανάλυση των αναπαραστάσεων της αναπηρίας είναι επομένως σημαντική ως μέσο αλλαγής της κοινωνίας (Bolt, 2014).

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν λειτουργούν ανεξάρτητα από τις κοινωνικές αντιλήψεις· αντίθετα, διαμορφώνουν και διαμορφώνονται από αυτό που αποκαλούμε “κοινή λογική” σχετικά με την αναπηρία.

Μετάβαση στο περιεχόμενο