Λόγος και αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑΣ – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΣΠΟΥΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μέρος 1ο
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
«ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΣΠΟΥΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
«Λόγος και αναπηρία»
ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑ ΑΕΜ: 84
Επιβλέπουσα καθηγήτρια κ. ΓΙΩΤΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2025
‘‘The problem is not that disabled people are incapable, but that society disables them through
exclusion and discrimination.”
Mike Oliver, 1993
Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την επιβλέπουσα καθηγήτριά μου, κ. Γιώτα Καραγιάννη, για την πολύτιμη καθοδήγησή της, τις ουσιαστικές παρατηρήσεις της και την αδιάκοπη υποστήριξή της καθ’ όλη τη διάρκεια της έρευνάς μου. Η επιστημονική της γνώση και η συνεχής ενθάρρυνση αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες για την ολοκλήρωση αυτής της μελέτης.
Θα ήθελα να εκφράσω τις πιο θερμές μου ευχαριστίες στα υπόλοιπα μέλη της τριμελούς επιτροπής την κ. Φωτεινή Κουγιουμουτζάκη και τον κ. Αθανάσιο Κουτσοκλένη για τον χρόνο και την προσοχή που αφιέρωσαν στην εξέταση της διπλωματικής μου εργασίας.
Τέλος, ευχαριστώ όλους εκείνους που συμβάλλουν καθημερινά στην ανάδειξη των ζητημάτων της αναπηρίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η έρευνα αυτή αποτελεί μια μικρή συμβολή στη μεγάλη προσπάθεια για την αποδόμηση του μισαναπηρικού λόγου και την προώθηση μιας
κοινωνίας πιο δίκαιης και συμπεριληπτικής.
Περιεχόμενα
- Περίληψη
- Εισαγωγή
- Θεωρητικό Πλαίσιο
3.1 Ιατρικό/ατομικό μοντέλο αναπηρίας
3.2 Κοινωνικό μοντέλο αναπηρίας
3.3 Εξιδανίκευση της κανονικότητας
3.4 Ο ρόλος του λόγου
3.5 Μισαναπηρισμός
3.6 Μισαναπηρικός λόγος
3.7 Ψευδοϊατρικός λόγος
3.8 Θυματοποίηση
3.9 Ευφημισμοί
3.10 Υποκοριστικά και μεγεθυντικά
3.11 Αναπηρία και Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης
3.12 Η «κοινή λογική» της αναπηρίας
3.13 Λόγος και πολιτική
- Μεθοδολογία
4.1 Σκοποί της Έρευνας και Ερευνητικά Ερωτήματα
4.2 Συλλογή Δεδομένων
4.3 Ανάλυση Δεδομένων
4.4 Η διαφοροποίηση της Ερμηνευτικής από την Κριτική Ανάλυση Λόγου
4.5 Περιορισμοί Έρευνας
- Ανάλυση περιεχομένου
5.1 Ακαδημαϊκά άρθρα
5.2 Δημοσιογραφικά άρθρα
5.3 Άρθρα οργανώσεων αναπήρων
- Συμπεράσματα
- Βιβλιογραφία
Ελληνική Βιβλιογραφία
Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία
- Περίληψη
Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Λόγος και αναπηρία» ενδιαφέρεται να μελετήσει – μέσω μελέτης αρχείων καθώς και κειμένων στα κοινωνικά δίκτυα- τον Λόγο σε τρεις διαφορετικούς τομείς, τα τελευταία δέκα χρόνια. Θα εξεταστεί ο ακαδημαϊκός, ο δημοσιογραφικός και ο λόγος στις οργανώσεις των αναπήρων. Ο λόγος για την αναπηρία είναι συνδεδεμένος με τις πολιτικές και τις πρακτικές για τα ανάπηρα άτομα και προκύπτει επειδή οι ανάπηροι άνθρωποι βιώνουν καθημερινά διακρίσεις και ανισότητα στα δικαιώματα τους (Barnes, 1993). Ο μισαναπηρικός λόγος είναι ο λόγος στην αναπηρία, που μεταφέρει και αναπαράγει μια σειρά προκαταλήψεων και στερεοτύπων για τους ανάπηρους ανθρώπους.
Συγκεκριμένα, μας ενδιαφέρει να διερευνήσουμε την ορολογία που χρησιμοποιείται, το πως μέσα από τον λόγο επιβάλλονται αντιλήψεις για την αναπηρία, η ταύτιση της αναπηρίας και της βλάβης και έννοιες όπως η αναπηροποίηση και η εξιδανικευμένη κανονικότητα.