Η σηµασία της εργασίας στα άτοµα µε οπτική αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Δηµητριάδου Κωνσταντίνας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 14ο

Ιούλ 7, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η σηµασία της εργασίας στα άτοµα µε οπτική αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Δηµητριάδου Κωνσταντίνας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 14ο

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο

 

Η επίδραση της Οπτικής Αναπηρίας στη Ποιότητα Ζωής του Ατόµου

 

Η απώλεια της όρασης και η µείωση της οπτικής οξύτητας σχετίζονται µε µειωµένη ποιότητα ζωής και αποτελούν σηµαντικούς φραγµούς στη ζωή ενός ατόµου καθώς εµποδίζουν σε µεγάλο βαθµό την κινητικότητα, την ψυχολογική υγεία, αυξάνουν τα επίπεδα άγχους και περιορίζουν ή διακόπτουν σηµαντικά τις κοινωνικές του δραστηριότητες (Lamoureux & Pesudovs, 2011)

Στη µελέτη του, ο Wahl (2013) διερεύνησε τις ψυχολογικές προκλήσεις που αντιµετωπίζουν τα άτοµα µε απώλεια όρασης, εστιάζοντας στις ψυχολογικές επιπτώσεις της ηλικιακά σχετιζόµενης οπτικής αναπηρίας και στον ρόλο τους στην αποτελεσµατική θεραπεία και αποκατάσταση. Η µελέτη έδωσε ιδιαίτερη έµφαση στη σηµασία της καθηµερινής λειτουργικότητας, της κοινωνικής και γνωστικής λειτουργίας, καθώς και της κατάθλιψης, ως κρίσιµων παραγόντων που επηρεάζουν την προσαρµογή στην απώλεια όρασης. Ο Wahl υπογράµµισε τον ρόλο της γνωστικής κατάστασης στη διατήρηση της οπτικής λειτουργικότητας και θεωρεί κρίσιµη την έλλειψη εκπαίδευσης και υποστήριξης, καθώς και τη χαµηλή αυτοεκτίµηση που ενδέχεται να εµποδίσουν την ικανότητα των ατόµων να επιτύχουν τους στόχους τους στη ζωή. Η µελέτη ανέδειξε τη σηµασία της κοινωνικής υποστήριξης, των προσαρµοστικών στρατηγικών και την ανάγκη ανάπτυξης εκπαιδευτικών και θεραπευτικών παρεµβάσεων για τη βελτίωση της ψυχοκοινωνικής προσαρµογής των ατόµων µε οπτική αναπηρία.

Τα µεγαλύτερα άτοµα, που αποτελούν την πλειονότητα των ατόµων µε προβλήµατα όρασης, αντιµετωπίζουν έντονες δυσκολίες προσαρµογής στη νέα αυτή κατάσταση καθώς περιορίζονται απλές δραστηριότητες που αποτελούσαν µέρος της καθηµερινότητάς τους, όπως η οδήγηση ή ένας απλός περίπατος µειώνοντας έτσι την ανεξαρτησία τους και επιδεινώνοντας τη συναισθηµατική δυσφορία τους (Broman et al., 2002) Σε µια ευρεία µελέτη πενταετούς διάρκειας , στις ΗΠΑ, µε τη συµµετοχή 101.079 ενηλίκων 40-64 ετών, οι Crews et al. (2016) κατέγραψαν τη συσχέτιση της ποιότητας ζωής µε τη σοβαρότητα της οπτικής αναπηρίας. Ειδικότερα το 23,0% των συµµετεχόντων ανέφερε µικρό πρόβληµα όρασης, ενώ το 16,8% ανέφερε µέτρια έως σοβαρή οπτική δυσλειτουργία. Τα άτοµα µε µέτρια/σοβαρή οπτική αναπηρία ανέφεραν πάνω από 14 ηµέρες το µήνα σωµατικής αδυναµίας, ψυχικής δυσφορίας και περιορισµών στις δραστηριότητες, καθώς και υψηλότερα ποσοστά δυσαρέσκειας για τη ζωή, µεγαλύτερο αίσθηµα µειονεξίας και χειρότερη συνολική υγεία, σε σύγκριση µε εκείνα που ανέφεραν καµία ή µόνο ελαφριά οπτική βλάβη.

Μετά τη συσχέτιση µε δηµογραφικές, κοινωνικές, οικονοµικές και ιατρικές µεταβλητές, τα άτοµα µε µέτρια/σοβαρή οπτική δυσλειτουργία είχαν σηµαντικά αυξηµένες πιθανότητες να παρουσιάζουν χαµηλή ποιότητα ζωής καθώς καταγράφηκαν κακή ή µέτρια κατάσταση υγείας (αναλογία πιθανοτήτων, OR: 2,01, 95% ΔΕ: 1,82–2,23), µειωµένη ικανοποίηση από τη ζωή (OR: 2,06, 95% ΔΕ: 1,80–2,35), αναπηρία (OR: 1,95, 95% ΔΕ:

1,80–2,13) και περισσότερες ηµέρες σωµατικής δυσφορίας (OR: 1,69, 95% ΔΕ: 1,52–1,88), ψυχικής δυσφορίας (OR: 1,84, 95% ΔΕ: 1,66–2,05) και περιορισµών στις δραστηριότητες (OR: 1,94, 95% ΔΕ: 1,71–2,20), σε σύγκριση µε τα άτοµα χωρίς οπτική δυσλειτουργία.

Η Reinhardt (2001) τονίζει ότι η προσαρµογή στις νέες συνθήκες που προκύπτουν λόγω της οπτικής αναπηρίας είναι ιδιαίτερα δύσκολη για όσους δεν έχουν προηγούµενη εµπειρία αναπηρίας, καθώς οι καθηµερινές εργασίες γίνονται επίπονες ή µη διαχειρίσιµες χωρίς εξωτερική βοήθεια. Ακόµη και βασικές δραστηριότητες (π.χ. ντύσιµο, προετοιµασία γευµάτων, προσωπική υγιεινή) πολύ συχνά αποτελούν µείζονα προβλήµατα. (Brown et al., 2014).

Σύµφωνα µε τους Rein et al., (2007) η ποιότητα ζωής αρχίζει να µειώνεται αργά µε την έναρξη της απώλειας όρασης και στη συνέχεια µειώνεται πιο απότοµα καθώς αυξάνεται η ένταση των οπτικών βλαβών µε αποτέλεσµα να περιορίζεται σοβαρά η κινητικότητα και να υπάρχει κίνδυνός ατυχηµάτων, µε αποτέλεσµα τη µείωση των κινήτρων του ατόµου για συµµετοχή σε σωµατικές ή κοινωνικές δραστηριότητες, επιδεινώνοντας έτσι την ψυχολογική δυσφορία και την κοινωνική αποµόνωση (Horowitz, 2004· Cox et al., 2004).

Οι Tolman et al. (2005) τονίζουν ότι τα άτοµα που βιώνουν το αίσθηµα της απώλειας της όρασης δυσκολεύονται να προσαρµοστούν στις νέες συνθήκες, είναι λιγότερο κοινωνικοποιηµένα, δεν αναπτύσσουν εύκολα φιλίες και έχουν πολύ έντονο το αίσθηµα της µοναξιάς, µε αποτέλεσµα µερικές φορές να αποκτούν σοβαρά ψυχολογικά προβλήµατα.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από την µελέτη των Nyman et al. (2012) που διαπίστωσαν ότι τα άτοµα µε προβλήµατα όρασης είναι πιο πιθανό από τους βλέποντες να αναφέρουν µειωµένη λειτουργικότητα, χαµηλότερα επίπεδα συµµετοχής σε καθηµερινές δραστηριότητες όπως η εργασία και οι κοινωνικές δραστηριότητες, χαµηλότερη ποιότητα ζωής, άγχος, συναισθηµατική δυσφορία και καταθλιπτικά συµπτώµατα.

Από την άλλη πλευρά, το 2006 η Cimarolli διερεύνησε τη σχέση µεταξύ της βαρύτητας απώλειας όρασης, λειτουργικής αναπηρίας, αντιλαµβανόµενης κοινωνικής υποστήριξης, αντιληπτής υπερπροστασίας και συναισθηµατικής δυσφορίας. Η µελέτη περιλάµβανε 114 συµµετέχοντες (74 γυναίκες, 40 άνδρες, ηλικίας 24-64 ετών) µε προβλήµατα όρασης, που απάντησαν σε τηλεφωνικές συνεντεύξεις. Η ανάλυση των δεδοµένων έδειξε ότι τα υψηλά επίπεδα αντιληπτής υπερπροστασίας συσχετίζονταν µε υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συµπτωµάτων και άγχους, ακόµη και όταν ελεγχόταν η σοβαρότητα της απώλειας όρασης, η λειτουργική αναπηρία και η κοινωνική υποστήριξη (n = 108, R = .08, p < .05). Η µελέτη ανέδειξε την σύνδεση µεταξύ κατάθλιψης, υπερπροστασίας και απασχόλησης, καταλήγοντας στο ότι τα προγράµµατα αποκατάστασης όρασης θα πρέπει να εξετάζουν ιδιαίτερα τα ζητήµατα υπερπροστασίας.

Άξια αναφοράς είναι τα ευρήµατα της µελέτης των Crewe et al. (2011) που έγινε µε σκοπό τη διερεύνηση της σχέσης µεταξύ της απώλειας όρασης, της αντιλαµβανόµενης µείωσης της ποιότητας ζωής και της προθυµίας των ατόµων να ανταλλάξουν µέρος του υπολειπόµενου χρόνου ζωής τους για την αποκατάσταση της όρασής τους. Η έρευνα βασίστηκε στη χρήση δύο εργαλείων αξιολόγησης: του ερωτηµατολογίου Impact of Vision Impairment (IVI) για τη µέτρηση της ποιότητας ζωής και της µεθόδου Time-Trade-Off (TTO) για την εκτίµηση της προθυµίας ανταλλαγής χρόνου ζωής.

Το δείγµα της µελέτης περιλάµβανε 156 συµµετέχοντες, ηλικίας 19 έως 97 ετών, οι οποίοι επιλέχθηκαν τυχαία Τα αποτελέσµατα του ερωτηµατολογίου IVI ανέδειξαν έντονη συναισθηµατική επιβάρυνση (95% CI: -30 έως -3.8, p = 0.012) σε σχέση µε τις τιµές χρησιµότητας της µεθόδου TTO, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι συµµετέχοντες ήταν διατεθειµένοι να ανταλλάξουν µέρος της ζωής τους προκειµένου να αποκαταστήσουν την όρασή τους.

Επιπρόσθετα, διαπιστώθηκε ότι η προθυµία ανταλλαγής χρόνου ζωής ήταν σηµαντικά αυξηµένη στις νεότερες ηλικιακές οµάδες, µε ιδιαίτερα υψηλές τιµές σε συµµετέχοντες ηλικίας 40 ετών και κάτω (TTO-UVS, 95% CI: 0.03 έως 0.58, p = 0.03). Συνολικά, η µελέτη έδειξε ότι η πλειονότητα των συµµετεχόντων παρουσίαζε κλινικά συµπτώµατα κατάθλιψης (95% CI: -11.2 έως -1.8, p = 0.007), επισηµαίνοντας τον ψυχολογικό αντίκτυπο της απώλειας όρασης.

Η µελέτη του Thurston το 2010 παρέχει πολύτιµες πληροφορίες σχετικά µε τη συναισθηµατική επίδραση της απώλειας όρασης στα άτοµα µε οπτική αναπηρία. Στην έρευνα τονίζεται η µεταβατική περίοδος που περνούν τα άτοµα από την όραση στην τύφλωση, µια διαδικασία που περιλαµβάνει τα στάδια-προκλήσεις της διάγνωσης, της επιδείνωσης της όρασης και της απώλειας σε διάφορους τοµείς της ζωής τους. Η συλλογή δεδοµένων µέσω ειδικών ερωτηµατολογίων και ηµιδοµηµένων συνεντευξεων και η αναλυση τους αποκαλύπτει ότι οι συµµετέχοντες βιώνουν µια σειρά από συναισθηµατικές δυσκολίες, όπως η αλλαγή στην αυτοαντίληψη και η αποµόνωση από την κοινωνία, µε αποτέλεσµα την υποβάθµιση της ποιότητας ζωής τους.

Αξιοσηµείωτο είναι το γεγονός ότι οι συµµετέχοντες εξέφρασαν αρνητικές αντιλήψεις για τη συµβουλευτική υποστήριξη, κάτι που υπογραµµίζει την ανάγκη για βελτίωση της προσφοράς υπηρεσιών και της αντίληψης του κοινού σχετικά µε τη χρησιµότητά τους, γεγονός κρίσιµο για την ενίσχυση της ψυχικής υγείας και της κοινωνικής λειτουργικότητας των ατόµων µε οπτική αναπηρία.

Ειδικότερα, τα νεότερα άτοµα µε προβλήµατα όρασης βιώνουν σοβαρές και ξεχωριστές αντιξοότητες, που απαιτούν αυξηµένη οικογενειακή και κοινωνική υποστήριξη. Η θέσπιση στόχων ζωής, όπως η εξασφάλιση απασχόλησης σε προσβάσιµα περιβάλλοντα, είναι κρίσιµη για την ενίσχυση της αυτονοµίας, της αυτοπεποίθησης και της κοινωνικής τους ένταξης (Cimarolli & Boerner, 2005).

Τα ακόµη πιο νεαρά άτοµα που βρίσκονται στο στάδιο της ενηλικίωσης και έρχονται αντιµέτωπα µε σοβαρές και σηµαντικές αποφάσεις που θα επηρεάσουν στο µέλλον τη ζωή τους (σπουδές, επιλογή εργασίας, αίσθηση απώλειας ανεξαρτησίας), η ύπαρξη οπτικής αναπηρίας δηµιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ψυχολογική και κοινωνική τους προσαρµογή (Huurre & Aro, 1998). Επίσης είναι πιο πιθανό να έχουν χαµηλότερες ακαδηµαϊκές επιδόσεις που έχει βρεθεί ότι σχετίζονται άµεσα µε το άγχος της αναπηρίας, µε τη συχνότητα να αυξάνεται µε την ηλικία τόσο στα παιδιά όσο και στους εφήβους (Mazzone et al., 2007· Kulp et al., 2016).

Τα παραπάνω οδηγούν τα άτοµα µε οπτική αναπηρία στον κοινωνικό αποκλεισµό και τον αποκλεισµό από την αγορά εργασίας, γεγονός που ενδέχεται να τα οδηγήσει σε απόφαση αποφυγής της κοινωνικοποίησης ή της επαγγελµατικής δραστηριοποίησης λόγω φόβου για τις αντιδράσεις του περιβάλλοντος. Μάλιστα τα νεότερα άτοµα µε ολική οπτική αναπηρία, επιλέγουν να µην αλληλεπιδρούν µε τον περίγυρό τους γιατί αισθάνονται ανασφάλεια εξαιτίας απορρίψεων στο παρελθόν (Mc Allister & Gray, 2007), γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τον Masaki (2015), που τονίζει ότι τα άτοµα αυτά λόγω της ψυχολογικής κατάστασης που βιώνουν οδηγούνται σε αδρανοποίηση σε σχέση µε δραστηριότητες της καθηµερινότητας, από τις πιο απλές µέχρι τις πιο σύνθετες, δεν επιλέγουν και δεν επιδιώκουν να ενταχθούν στο σύνολο και τείνουν να διαφοροποιούνται από αυτό.

Τα ζητήµατα συµπεριφοράς, συµπεριλαµβανοµένης της επιθετικότητας, των καταθλιπτικών συµπτωµάτων και της εσωστρέφειας, που αποτελούν κοινά επακόλουθα, επηρεάζουν αρνητικά τη συναισθηµατική, γνωστική και κοινωνική λειτουργία (Stevelink et al., 2015). Ειδικότερα η αµφίδροµη σχέση µεταξύ της οπτικής αναπηρίας και της κατάθλιψης είναι καλά τεκµηριωµένη, µε τα άτοµα µε οπτική αναπηρία να αναφέρουν συχνά µειωµένη ποιότητα ζωής, ανικανότητα εκτέλεσης των καθηµερινών δραστηριοτήτων, αισθήµατα ανεπάρκειας και ενδεχοµένως εµφάνιση αυτοκτονικών τάσεων. Τα παραπάνω εµφανίζουν την κατάθλιψη να δρα ως ισχυρός ανασχετικός παράγοντας στις προσπάθειες αντιµετώπισης της οπτικής αναπηρίας (Hayman et al., 2007· Margrain et al., 2012· Kempen et al., 2011).

Πιο συγκεκριµένα για την κατάθλιψη, στην έρευνα των Brunes and Heir, (2020) όπου συµµετείχαν 736 άτοµα µε οπτική αναπηρία τεσσάρων ηλικιακών οµάδων ( 18-35, 36-50, 51-65, ≥ 66 ετών), οι εκτιµήσεις επιπολασµού της κατάθλιψης διέφεραν µεταξύ των ηλικιακών οµάδων, κυµαινόµενες από 11,1%-22,8% στις γυναίκες και 9,4%-16,5% στους άνδρες, µε τα υψηλότερα ποσοστά να παρατηρούνται στις δύο νεότερες ηλικιακές οµάδες. Τα αποτελέσµατα των µοντέλων, τα οποία περιλάµβαναν κοινωνικές και δηµογραφικές µεταβλητές και παράγοντες σχετικούς µε την οπτική αναπηρία, έδειξαν ότι η απώλεια όρασης σε προχωρηµένη ηλικία [(PR): 1,76, 95% ΔΕ: 1,11-2,79] και η παρουσία άλλων αναπηριών (PR: 1,88, 95% ΔΕ: 1,32-2,67) συσχετίζονταν µε υψηλότερα ποσοστά

κατάθλιψης, ενώ η µεγαλύτερη ηλικία συσχετίστηκε µε χαµηλότερα ποσοστά (PR: 0,83, 95% ΔΕ: 0,74-0,93). Επιπλέον, οι συµµετέχοντες που εµφάνιζαν καταθλιπτικά συµπτώµατα είχαν χαµηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή σε σύγκριση µε εκείνους που δεν παρουσίαζαν κατάθλιψη (προσαρµοσµένος συντελεστής παλινδρόµησης: -2,36, 95% ΔΕ: -2,75 έως -1,98).

Σε µια ποσοτική έρευνα των Kempen et al. (2011) εξετάσθηκε η επίδραση της χαµηλής όρασης στην ποιότητα ζωής των ατόµων, εστιάζοντας σε άγχος, κατάθλιψη και αναζήτηση υπηρεσιών αποκατάστασης χαµηλής όρασης. Η µελέτη περιλάµβανε 148 άτοµα άνω των 55 ετών µε προβλήµατα όρασης και τα αποτελέσµατα έδειξαν µειωµένη λειτουργικότητα στις καθηµερινές δραστηριότητες και αυξηµένα συµπτώµατα άγχους και κατάθλιψης (p < 0.001). Συµπερασµατικά, η χαµηλή όραση επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής, προκαλώντας ψυχολογικές δυσκολίες και περιορισµούς στις καθηµερινές δραστηριότητες.

Οι αρνητικές συναισθηµατικές καταστάσεις που σχετίζονται µε την οπτική αναπηρία όπως φαίνεται επιδεινώνουν περαιτέρω την σωµατική και ψυχική υγεία των ατόµων µε οπτική αναπηρία, µε αποτέλεσµα η οπτική αναπηρία να εµποδίζει την επαγγελµατική απασχόληση και εξέλιξη, την φροντίδα των παιδιών και τις οικογενειακές ευθύνες, ενώ η ανεργία υπονοµεύει την αυτοεκτίµηση και ενθαρρύνει την εξάρτηση των ατόµων αυτών. (Thurston, 2010· Berger, 2012· Bernbaum et al., 1993· Rees et al., 2010· Boerner & Wang, 2010).

Ειδικότερα οι Senra et al, το 2013, σε µια µελέτη στην οποία έλαβαν µέρος 38 ενήλικα άτοµα µε επίκτητη αναπηρία, µετά τα 20 έτη τους, και ηλικίας 20-65 ετών, που συµµετείχαν σε προγράµµατα αποκατάστασης, ανέδειξαν µέσω διπλών συνεντεύξεων, τέσσερα βασικά θέµατα σχετικά µε την εµπειρία της οπτικής αναπηρίας: την αυτογνωσία της αναπηρίας, την ταύτιση µε την αναπηρία, την αντίληψη για την λαµβανόµενη κοινωνική υποστήριξη και την ποιότητα της ζωής τους σε σχέση µε την αναπηρία. Η ανάλυση των δεδοµένων έδειξε ότι ένα σηµαντικό ποσοστό ασθενών (n = 15; 39,5%) µε βαθµονόµηση άνω του 23 στην κλίµακα CES-D (κλίµακα βαθµονόµησης κατάθλιψης µε εύρος 0-60) πληρούσε τα κριτήρια για διάγνωση κατάθλιψης. Τα αποτελέσµατα για όλες τις ανεξάρτητες µεταβλητές µε τη χρήση του συντελεστή συσχέτισης Pearson αποκάλυψαν θετική συσχέτιση µεταξύ της βαθµολογίας της κλίµακας CES-D και της διάρκειας της περιόδου αποκατάστασης (r = 0,334; p = 0,04). Ωστόσο, δεν εντοπίστηκαν σηµαντικές συσχετίσεις µεταξύ των επιπέδων κατάθλιψης και του χρόνου που έχει παρέλθει από την απώλεια όρασης (r = 0,282; p = 0,09), της εξέλιξης της απώλειας όρασης (r = 0,240; p = 0,15) ή του χρονικού διαστήµατος µεταξύ της απώλειας όρασης και της έναρξης της αποκατάστασης (r = 0,220; p

= 0,18). Σηµαντικές διαφορές στα επίπεδα κατάθλιψης διαπιστώθηκαν µεταξύ ασθενών µε διαφορετικά επίπεδα αυτογνωσίας της αναπηρίας (p < 0,05; d = 0,73) και µεταξύ ασθενών µε διαφορετικές αντιλήψεις για την κοινωνική υποστήριξη (p < 0,01; d = 1,099).

Αυτό που είναι αξιοσηµείωτο στα άτοµα µε οπτική αναπηρία είναι ότι η χαµηλότερη ποιότητα ζωής συναντάται ακόµα και σε νέους ενήλικες ή µεσήλικες, πέραν των ηλικιωµένων καθώς φαίνεται ότι οι νεότεροι βιώνουν την απώλεια όρασης ως πιο µεγάλη διαταραχή της ζωής τους, σε σύγκριση µε τους ηλικιωµένους (Crews et al. 2016· Langelaan et al., 2007· Park et al., 2015· Nyman et al., 2009), γεγονός που οι Bonsaksen et al., (2023) το αποδίδουν στην επιθυµία τους να συνεισφέρουν παραγωγικά στη κοινωνία.

Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τη µελέτη των Boerner και Wang (2010) που διεξήγαγαν µια άλλη ποιοτική µελέτη που εξέτασε τον αντίκτυπο της απώλειας όρασης σε τέσσερις βασικούς τοµείς της ζωής: στους στόχους, την αυτοαντίληψη, την αντίληψη του κόσµου και τις διαπροσωπικές σχέσεις., συγκρίνοντας δύο οµάδες ατόµων µε προβλήµατα όρασης: µεσήλικες (42-64 ετών) και ηλικιωµένους (65-94 ετών).

Οι µεσήλικες παρουσίασαν περισσότερες αρνητικές αλλαγές στους τοµείς αυτούς, µε πιο έντονες συνέπειες (p = 0.001), καθώς και περισσότερες διαταραχές στη ζωή τους, µε µεγαλύτερο κίνδυνο µακροπρόθεσµων αρνητικών επιπτώσεων, όπως η κατάθλιψη (X = 2.96, p < 0.10).

Το κεφάλαιο αυτό ανέδειξε τη συσχέτιση µεταξύ οπτικής αναπηρίας και ψυχοσυναισθηµατικών επιπτώσεων, µε ιδιαίτερη έµφαση στην εµφάνιση καταθλιπτικών συµπτωµάτων. Τα ερευνητικά δεδοµένα που αναφέρθηκαν υποδηλώνουν ότι η κατάθλιψη που ακολουθεί την απώλεια όρασης σχετίζεται τόσο µε τις συναισθηµατικές αντιδράσεις απέναντι στην αναπηρία όσο και µε δυσκολίες προσαρµογής και στρατηγικές αντιµετώπισης. Παράλληλα, η οπτική αναπηρία συνδέεται µε προσωπικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, καθώς και µε σηµαντικές αλλαγές στην καθηµερινή ζωή των ατόµων. Συνολικά, τα δεδοµένα επιβεβαιώνουν ότι οι ψυχολογικές και λειτουργικές επιπτώσεις της οπτικής αναπηρίας επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής, συµπεριλαµβανοµένης της ικανότητας εύρεσης και διατήρησης της επαγγελµατικής απασχόλησης.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, η επαγγελµατική απασχόληση των ατόµων µε οπτική αναπηρία αποτελεί αναγκαιότητα για τη διατήρηση της βιωσιµότητάς τους (Zhou et al., 2013). Η έλλειψη εργασίας µπορεί να οδηγήσει σε υποβάθµιση της αυτοπεποίθησης και της ταυτότητάς τους να δηµιουργήσει φαινόµενα κατάθλιψης αλλά και να εντείνει αρνητικά συναισθήµατα όπως η πικρία απέναντι στους συναδέλφους που συνδέεται µε χαµηλές ηθικές συµπεριφορές στο εργασιακό περιβάλλον (Saleem et al., 2024)

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο