Η Ειδική Αγωγή στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Προκλήσεις και Δυνατότητες – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Χασεκίδου Σοφίας – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διατμηματικό Π.Μ.Σ.«Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης και Πληθυσμών σε Κίνηση» – Μέρος 19ο

Ιούν 4, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η Ειδική Αγωγή στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Προκλήσεις και Δυνατότητες – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Χασεκίδου Σοφίας – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διατμηματικό Π.Μ.Σ.«Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης και Πληθυσμών σε Κίνηση» – Μέρος 19ο

 

Κεφάλαιο 4ο Οι προκλήσεις στην εκπαίδευση παιδιών προσφύγων και μεταναστών με αναπηρία στην Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες

4.1         Προκλήσεις και πολιτικές αναφορικά με την εκπαίδευση μαθητών/τριών προσφύγων/μεταναστών με αναπηρία στην Ελλάδα

 

Όπως έχει αναφερθεί και παραπάνω, τα παιδιά προσφύγων και μεταναστών που έχουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αποτελούν μια παραμελημένη ομάδα στην έρευνα, την πολιτική και την πρακτική (Caldin, 2014; Oliver και Singal, 2017. Pisani and Grech, 2015). Μία από τις προκλήσεις της διεξαγωγής διευρωπαϊκής έρευνας σχετικά με τα παιδιά μετανάστες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είναι η πολύπλοκη και κοινωνικά κατασκευασμένη φύση των κατηγοριών που σχετίζονται τόσο με τη μετανάστευση όσο και με τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και οι μεγάλες διαφορές στο είδος των δεδομένων που συλλέγουν οι χώρες (UNICEF et al., 2018). Η UNICEF κ.ά. (2018) και η UNICEF/UNHRC (2018) έχουν ζητήσει τη συλλογή περισσότερων και καλύτερων πληροφοριών σχετικά με τα παιδιά μετανάστες, ώστε να «καταστεί δυνατή η αποτελεσματική αξιολόγηση των κενών στα συστήματα προστασίας και στην εκπλήρωση των δικαιωμάτων των παιδιών», συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία.

Οι μαθητές/τριες που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών με αναπηρίες συχνά δυσκολίες στη σχολική προσαρμογή (Cowenet al. 1989, Παλαιολόγου, 2000, Χατζηχρήστου, 1995, Γεωργάς & Παπαστυλιανού, 1993, στο Παλαιολόγου & Γουδηράς, 2009). Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, οι μαθητές/τριες αυτοί εμφανίζουν εντονότερες δυσκολίες τόσο στον τομέα της επίδοσης, όσο και στον τομέα της συμπεριφοράς (Παλαιολόγου, 2000, Kochenderfer, 1996, Hatzichristou Hopf 1992, 1993a, 1993b, Price, 1987,1990 ό.α στο Παλαιολόγου & Γουδηράς, 2009). Η έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης για τους εκπαιδευτικούς καθιστά επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης ειδικών προγραμμάτων κατάρτισης σε κάθε σχολείο, ώστε να ανταποκριθούν στις συγκεκριμένες ανάγκες αυτών των μαθητών/τριών. Αυτά τα εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης των εκπαιδευτικών είναι κρίσιμα, τόσο για την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών, όσο και για τη βελτίωση των ακαδημαϊκών αποτελεσμάτων και της γενικής ευημερίας όλων των μαθητών/τριών, με ιδιαίτερη έμφαση στους μετανάστες/πρόσφυγες μαθητές/τριες με αναπηρία (Suarez, 2023).

Επιπλέον, τα γλωσσικά εμπόδια αποτελούν σοβαρή πρόκληση για τους μαθητές/τριες από εθνοτικές μειονότητες που βρίσκονται στην ειδική εκπαίδευση (Auger,2023). Αυτά τα γλωσσικά ζητήματα συχνά συγχέονται με μαθησιακές δυσκολίες, ενώ στην πραγματικότητα προέρχονται από την έλλειψη κατανόησης της γλώσσας. Η έλλειψη προσοχής στη διασταύρωση μεταξύ μετανάστευσης και ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών παρουσιάζει σημαντικό κενό, όχι μόνο δεδομένου του πιθανού αριθμού παιδιών μεταναστών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, και της ανάγκης κατανόησης των ιδιαίτερων εμπειριών τους, αλλά και ορισμένων δεδομένων από τις τεκμηριωμένες πρακτικές, που έχουν ως αποτέλεσμα την εσφαλμένη διάγνωση και/ή υπερεκπροσώπηση των παιδιών μεταναστών στην παροχή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό στις εκπαιδευτικές εμπειρίες των παιδιών (Berhanu και Dyson, 2012; Underwood, 2012). Επιπλέον, η μονόγλωσση προσέγγιση που ακολουθούν κατεξοχήν τα σχολεία, μπορεί να επηρεάσει την αξιολόγηση και την υποστήριξη αυτών των μαθητών/τριών, επιδεινώνοντας το πρόβλημα της άνισης εκπροσώπησης (Blanchett, 2006).

Συνεπώς, κρίνεται σημαντικό το ζήτημα των κατάλληλων πρακτικών και συστημάτων αξιολόγησης για τη διάκριση των γλωσσικών δυσκολιών από τις μαθησιακές δυσκολίες (Paniagua, 2017 και Sinkkonen, Kyttälä, 2014). Ως εκ τούτου, για να μειωθεί η δυσανάλογη εκπροσώπηση στην ειδική εκπαίδευση και για την προώθηση μια συμπεριληπτικής εκπαίδευσης που περιλαμβάνει όλους τους μαθητές/τριες, είναι ζωτικής σημασίας να αναπτυχθούν εκπαιδευτικά συστήματα που να αντανακλούν τις πολιτισμικές ταυτότητες και να αξιοποιούν τη γλώσσα και τις εμπειρίες όλων των μαθητών/τριών (Gay, 2000). Αυτό απαιτεί έναν βαθύ μετασχηματισμό στις θεμελιώδεις παραδοχές και πρακτικές της εκπαιδευτικής δομής, που να περικλείει τα πάντα, από τις αίθουσες διδασκαλίας έως τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε επίπεδο σχολικού συστήματος (Oaker and Lipton,2002). Παράλληλα, οι γλωσσικές και πολιτισμικές διαφορές που προκύπτουν στην επικοινωνία μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελέσουν εμπόδιο στην αμοιβαία κατανόηση (Auger,2023). Τα εμπόδια αυτά θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με την παρουσία διερμηνέων και πολιτισμικών διαμεσολαβητών εντός των σχολικών μονάδων, καθώς και εντός των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης, που είναι υπεύθυνα για την έγκαιρη διάγνωση και υποστήριξη μαθητών/τριών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή δυσκολίες μάθησης.

Στην Ελλάδα, όπου τα σχολεία φιλοξενούν και εντάσσουν μαθητές/τριες με μεταναστευτικό και προσφυγικό υπόβαθρο, η παρουσία διερμηνέων/ πολιτισμικών διαμεσολαβητών στις σχολικές μονάδες θα μπορούσε να αποτελέσει μια σημαντική γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στους μαθητές/τριες, τους εκπαιδευτικούς και τις οικογένειες τους. Για τους μαθητές/τριες με αναπηρία, οι οποίοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν επιπλέον προκλήσεις στην εκπαίδευση, οι διερμηνείς θα μπορούσαν να διευκολύνουν την κατανόηση των διδακτικών υλικών και των οδηγιών, ενώ θα βοηθούσαν στη διασφάλιση ότι οι γονείς και οι κηδεμόνες αυτών των μαθητών/τριών έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την εκπαίδευση των παιδιών τους, τις διαθέσιμες υπηρεσίες υποστήριξης και τις δυνατότητες ένταξης. Η γλώσσα, σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο στην εκπαίδευση και την ανάπτυξη των παιδιών. Συνεπώς, η ένταξη των διερμηνέων, καθώς και πολιτισμικών διαμεσολαβητών στα σχολεία με μαθητές/τριες πρόσφυγες και μετανάστες με αναπηρία θα ενίσχυε τη συνολική εκπαιδευτική εμπειρία και θα συνέβαλε στην προαγωγή της ισότητας και της κοινωνικής συνοχή εντός και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος.

Όπως τονίζει ο Arnold (2023), η εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης και διατομεακής προσέγγισης μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική ευαισθησίας, περιλαμβάνοντας και στρατηγικές πρώιμης παρέμβασης. Ακόμη, σύμφωνα με τον Williams (2007), για την κατάλληλη υποστήριξη των μαθητών/τριών, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η συνεργασία μεταξύ των οικογενειών, των εκπαιδευτικών και των επαγγελματιών υγείας. Η συμμετοχή των οικογενειών είναι κρίσιμη για τις διαδικασίες εκπαίδευσης και ένταξης των παιδιών (Pourtois και Desmet, 2015), ενώ η εξιστόρηση των ιστοριών ζωής των οικογενειών παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τον πολιτισμό τους, την μεταναστευτική τους διαδρομή, καθώς και την αναπαράσταση της αναπηρίας του παιδιού (Moro,2001).

Σε εθνικό επίπεδο, στην πρόσφατη έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη (Συνήγορος του Πολίτη, 2021), αναδείχθηκαν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την εκπαίδευση των παιδιών προσφύγων που διαμένουν σε δομές και Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) του Υπουργείου Μετανάστευσης. Δυστυχώς, διαπιστώθηκε ότι ο κύριος όγκος αυτών των παιδιών παραμένει εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα της σχολικής χρονιάς. Πολλά από αυτά τα παιδιά αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Αυτές οι δυσκολίες οφείλονταν σε διάφορους παράγοντες, όπως η έλλειψη υποδομών και τεχνολογικών μέσων, γεγονός που καθιστά την πρόσβαση στην εκπαίδευση σχεδόν αδύνατη. Αυτή η κατάσταση, όπως επισημαίνει ο Συνήγορος του Πολίτη, συνιστά σοβαρή παραβίαση του δικαιώματος των παιδιών στην εκπαίδευση και οδηγεί σε δυσμενή διάκριση μεταξύ των παιδιών που μετακινούνται και των άλλων.

Ο Συνήγορος υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για συγκεκριμένες δράσεις και μέτρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση των προσφυγόπαιδων στην εκπαίδευση και να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες που προκύπτουν. Ακόμη, επισημαίνει την ανάγκη παρέμβασης των συναρμόδιων Υπουργείων για τη διασφάλιση της εκπαίδευσης όλων των παιδιών σχολικής ηλικίας που διαμένουν στη χώρα, ανεξαρτήτως προϋποθέσεων. Οι προτάσεις του εστιάζουν στην έκδοση σαφών οδηγιών για την υποχρέωση εγγραφής και φοίτησης, στην έγκαιρη στελέχωση εκπαιδευτικών μονάδων και Δομών Υποδοχής για την Εκπαίδευση Προσφύγων, καθώς και στον προγραμματισμό για την κάλυψη κενών θέσεων. Επιπλέον, προτείνει τη διευκόλυνση των μεταφορών μαθητών/τριών από τους χώρους φιλοξενίας στις σχολικές μονάδες, την ενεργή εμπλοκή του Υπουργείου Παιδείας στις διαδικασίες μετακινήσεων, και την εξασφάλιση συνοδών κατά τη μεταφορά ευάλωτων ομάδων. Επίσης, δίνεται έμφαση στην ανάγκη για καλύτερο προγραμματισμό μετακινήσεων οικογενειών, ώστε να αποφεύγονται συχνές αλλαγές περιοχής κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, καθώς και στην ανάγκη δωρεάν πρόσβασης στο διαδίκτυο για την υποστήριξη της εξ’ αποστάσεως εκπαίδευσης. Τέλος, προτείνεται η συνεργασία με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις για την υποστήριξη των παιδιών στη διαδικασία μάθησης και η ευαισθητοποίηση γονέων και τοπικών κοινοτήτων σχετικά με τα δικαιώματα στην εκπαίδευση. Συμπερασματικά, μέσα από αυτήν την αναφορά, ο Συνήγορος του Πολίτη τονίζει την υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας να ληφθεί επί του θέματος και να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν, προτείνοντας μια σειρά από ενέργειες και παρεμβάσεις για τη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της αποτελεσματικής ένταξης των παιδιών προσφύγων στην ελληνική εκπαίδευση.

Αναφορικά με τις πολιτικές ένταξης των προσφυγόπαιδων στην εκπαίδευση, ένα σημαντικό βήμα πραγματοποιήθηκε μέσα από το Πρόγραμμα Μη Τυπικής Εκπαίδευσης

«Όλα τα παιδιά στην εκπαίδευση», που υλοποιείται από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, σε συνεργασία με την UNICEF GREECE και άλλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις39. Η υλοποίηση του προγράμματος ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 2021 και ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2024. Το πρόγραμμα υποστηρίζει την πρόσβαση στην εκπαίδευση για όλα τα παιδιά οικογενειών προσφύγων, μεταναστών και αιτούντων άσυλο, που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, σε αστικά κέντρα αλλά και σε σημεία πρώτης εισόδου, παρέχοντας την απαραίτητη υποστήριξη για την πρόσβαση τους στην εκπαίδευση.

Συγκεκριμένα, κατά το διάστημα υλοποίησης του προγράμματος, σκοπός της ελληνικής πολιτείας ήταν να διευκολύνει την ένταξη στην εκπαίδευση στα παιδιά προσφύγων και μεταναστών, να παρέχει μαθήματα ενισχυτικής διδασκαλίας για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, δράσεις με σκοπό την ενίσχυση των δεξιοτήτων τους, καθώς και δραστηριότητες για την δημιουργική τους απασχόληση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου από την έναρξη του προγράμματος το 2021, μέχρι και την ολοκλήρωση του, ωφελήθηκαν 25.366 πρόσφυγες και μετανάστες μαθητές/τριες, μέσα από την παροχή γλωσσικής υποστήριξης και της υποστήριξης στη σχολική μελέτη. Ανάμεσα στα παιδιά που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Όλα τα παιδιά στην Εκπαίδευση», υπήρξαν πάνω από 284 παιδιά ειδικές ανάγκες, όπως αναφέρει η επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, χωρίς ωστόσο να πραγματοποιείται κάποια ειδικότερη αναφορά στις δράσεις και στην εκπαίδευση των μαθητών/τριών αυτών. Ακόμη, αναφέρεται πως 379 σχολεία έλαβαν υποστήριξη μέσω υπηρεσιών διερμηνείας. Αναμφίβολα, είναι θετικό ότι υπήρξαν σχολικές μονάδες που ενισχύθηκαν μέσω υπηρεσιών διερμηνείας, όμως ο αριθμός αυτός είναι πολύ μικρός, αν αναλογιστούμε πως την δεδομένη χρονική στιγμή λειτουργούν στην Ελλάδα περισσότερες από 11.000 σχολικές μονάδες Α/βαθμιας και την Β/βαθμιας Εκπαίδευσης, σίμωνα με στατιστικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης40.

Επίσης, στα πλαίσια του προγράμματος «Όλα τα παιδιά στην εκπαίδευση», πραγματοποιήθηκε πρόγραμμα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών «Teach4Integration». Πρόκειται για ένα πιστοποιημένο πρόγραμμα ανάπτυξης ικανοτήτων διάρκειας 400 ωρών, αναφερόμενο στις μεθοδολογίες και την παιδαγωγική της εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς. το οποίο υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα επιμόρφωσης συμμετείχαν και εκπαιδεύτηκαν περισσότεροι από 5.000 εκπαιδευτικοί.

Αναφορικά με το Πρόγραμμα Μη Τυπικής Εκπαίδευσης «Όλα τα παιδιά στην εκπαίδευση», η ελληνική πολιτεία έχει αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες για την ένταξη των προσφύγων και μεταναστών στην εκπαίδευση μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος υποστηρίζοντας μέσω των υπηρεσιών του και μαθητές/τριες με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ωστόσο, η περιορισμένη υποστήριξη μέσω υπηρεσιών διερμηνείας σε μόλις 379 σχολεία, σε σύγκριση με τον συνολικό αριθμό των σχολικών μονάδων στη χώρα, αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση αυτών των δράσεων. Το πρόγραμμα επιμόρφωσης «Teach4Integration» που έχει αναπτυχθεί για τους εκπαιδευτικούς, προσφέρει μια ελπιδοφόρα προοπτική για την εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, προκειμένου οι εκπαιδευτικοί να είναι εξοπλισμένοι με τα κατάλληλα εφόδια, προάγοντας μια συμπεριληπτική εκπαίδευση για όλους. Οι πολιτικές της ελληνικής πολιτείας, αν και θετικές, απαιτούν συνεχή εξέλιξη και προσαρμογή, για να διασφαλίσουν ότι κάθε παιδί, ανεξαρτήτως προέλευσης, έχει ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση.

Συμπερασματικά, έχοντας παρουσιάσει το ισχύον πλαίσιο της εκπαίδευσης μεταναστών/προσφύγων μαθητών/τριών με αναπηρία στην Ελλάδα, καθώς και τις σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν κατά την εκπαιδευτική διαδικασία, είναι γεγονός, πως απαιτούνται νέα οργανωτικά μοντέλα, καθώς και καινοτόμες προσεγγίσεις σε εκπαιδευτικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και πολιτικά ζητήματα, αναφορικά με την ένταξη παιδιών με αναπηρία ή μεταναστών (Caldin και Dainese, 2011). Η ελληνική πολιτεία θα πρέπει να εστιάσει ιδιαίτερα σε αυτή την ευάλωτη ομάδα του προσφυγικού/μεταναστευτικού πληθυσμού, καθώς, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, βρίσκεται πιο κοντά στην περιθωριοποίηση ή τον κοινωνικό αποκλεισμό, εξαιτίας την διπλής συνθήκης που βιώνουν οι συγκεκριμένοι μαθητές/τριες. Έρευνα που υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα του ευρωπαϊκού προγράμματος AMiD (Access to services for migrants with disabilities, 2018), κατέδειξε τη σύμπνοια των ειδικών έναντι του καταλυτικού ρόλου που διαδραματίζει ο παράγοντας της εκπαίδευσης, τόσο στην ένταξη στην ελληνική πραγματικότητα και κοινωνία των προσφυγόπουλων και των ενήλικων προσφύγων με αναπηρία, καθώς και των γονέων τους, όσο και στην πρόσβαση στην προσφερόμενη υποστήριξη και ενημέρωση αναφορικά με τα δικαιώματά τους (Ε.Σ.Α.μεΑ., 2018). Συνεπώς, η διασφάλιση της πρόσβασης στην εκπαίδευση στην πράξη για όλα τα παιδιά κρίνεται αναγκαία, καθώς υπάρχουν μαθητές/τριες που μένουν εκτός της εκπαιδευτικής διαδικασίας λόγω έλλειψης υποδομών ή δυσκολίας μετάβασης στις σχολικές μονάδες (Συνήγορος του Πολίτη, 2021).

Όπως επισημαίνει η Psatha (2020), για τη διασφάλιση μιας συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, που έχει στόχο τη διαμόρφωση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς, κρίνεται σημαντική η ύπαρξη κατάλληλων υποδομών, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και υποστηρικτικών μηχανισμών. Ομοίως, και με τα προτεινόμενα από την Επιστημονική Επιτροπή Προσφύγων (2017), η συνεχής εκπαίδευση και κατάρτιση των εκπαιδευτικών είναι σημαντική, καθώς η αρχική τους εκπαίδευση δεν τους προσφέρει το κατάλληλο παιδαγωγικό υπόβαθρο.

Αναφορικά με τις δυσκολίες που παρουσιάζονται κατά των προσαρμογή των προσφύγων και μεταναστών μαθητών/τριών, η αδυναμία κατανόησης και χρήσης της ελληνικής γλώσσας και η έλλειψη εργαλείων που θα επιτρέψουν τη διαπολιτισμική διαμεσολάβηση και την άμεση πρόσβαση σε υπηρεσίες διερμηνείας είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που διαπιστώνονται (Συνήγορος του Πολίτη & UNICEF 2017). Συνεπώς, η παρουσία διερμηνέων και πολιτισμικών διαμεσολαβητών στις σχολικές μονάδες διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των σχολικών μονάδων, των μαθητών/τριών και των οικογενειών τους. Η συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ειδικούς στον τομέα της αναπηρίας και της διαχείρισης του μεταναστευτικού/προσφυγικού ζητήματος είναι, επίσης, σημαντική για την ανάπτυξη πιο στοχευμένων και αποτελεσματικών πολιτικών, καθώς έχοντας μια βαθύτερη κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευάλωτες ομάδες, όπως οι πρόσφυγες με αναπηρίες, μπορούν να παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες και δεδομένα, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών που είναι όχι μόνο αποτελεσματικές, αλλά και δίκαιες. Όλες οι παραπάνω προτάσεις, μπορούν να συμβάλλουν στην διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού σχολείου, όπου οι ατομικές διαφορές των μαθητών/τριών δεν θα αποτελούν πρόβλημα προς επιδιόρθωση, αλλά ευκαιρία για να ενισχυθεί η μάθηση όλων των μαθητών/τριών/τριών (Χριστίδου & Χριστίδου, 2020).

 

39 Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα υλοποιείται από τους παρακάτω εταίρους της UNICEF: ΑΡΣΙΣ, Δανέζικο Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (DRC), ΕΛΙΞ, ΜΕΤΑδραση, SolidarityNow, Junior Achievement Ελλάδας, καθώς και τα Πανεπιστήμια Αθηνών, Θεσσαλίας, Θεσσαλονίκης και Πατρών με την υποστήριξη του Akelius Foundation και Porticus Foundation.

40 Επίσημος Ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στατιστικά στοιχεία για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ελλάδα.  Διαθέσιμο           στο:               https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/el/national-education- systems/greece/statistika-stoiheia-gia-ekpaideytika-idrymata

Μετάβαση στο περιεχόμενο