Η συμβολή της λογοτεχνίας στην ευαισθητοποίηση των μαθητών και των μαθητριών για ζητήματα κινητικής αναπηρίας – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΜΑΡΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ – Δ.Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων – Μέρος 1ο

Απρ 30, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η συμβολή της λογοτεχνίας στην ευαισθητοποίηση των μαθητών και των μαθητριών για ζητήματα κινητικής αναπηρίας – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΜΑΡΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ – Δ.Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων – Μέρος 1ο

 

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

Σχολή Επιστημών Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών

Σχολή Διοικητικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Αγωγής και Φροντίδας στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία

 

Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων

 

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Η συμβολή της λογοτεχνίας στην ευαισθητοποίηση των μαθητών και των μαθητριών για ζητήματα κινητικής αναπηρίας

 

POST GRADUATE THESIS

Contribution of a literature text to the awareness of students for physical disability

 

ΟΝΟΜΑ ΦΟΙΤΗΤΗ/NAME OF STUDENT

ΜΑΡΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ

MARIA APOSTOLOU

ΟΝΟΜΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗ/NAME OF THE SUPERVISOR

ΕΛΕΝΗ ΜΟΥΣΕΝΑ

ELENI MOUSENA

ΑΙΓΑΛΕΩ/AIGALEO 2025

 

Δήλωση συγγραφέα μεταπτυχιακής εργασίας

H κάτωθι υπογεγραμμένη Αποστόλου Μαρία του Δημητρίου, με αριθμό μητρώου 23007 φοιτήτρια του Διϊδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Παιδαγωγική μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων των Τμημάτων Βιοϊατρικών Επιστημών/ Τμήμα Αγωγής και Φροντίδας στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία/Παιδαγωγική τμήμα των Σχολών Επιστημών Υγείας και Πρόνοιας/Σχολή Διοικητικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττική, δηλώνω ότι:

«Είμαι συγγραφέας αυτής της μεταπτυχιακής εργασίας και ότι κάθε βοήθεια την οποία είχα για την προετοιμασία της, είναι πλήρως αναγνωρισμένη και αναφέρεται στην εργασία. Επίσης, οι όποιες πηγές από τις οποίες έκανα χρήση δεδομένων, ιδεών ή λέξεων, είτε ακριβώς είτε παραφρασμένες, αναφέρονται στο σύνολό τους, με πλήρη αναφορά στους συγγραφείς, τον εκδοτικό οίκο ή το περιοδικό, συμπεριλαμβανομένων και των πηγών που ενδεχομένως χρησιμοποιήθηκαν από το διαδίκτυο. Επίσης, βεβαιώνω ότι αυτή η εργασία έχει συγγραφεί από μένα αποκλειστικά και αποτελεί προϊόν πνευματικής ιδιοκτησίας τόσο δικής μου, όσο και του Ιδρύματος. Παράβαση της ανωτέρω ακαδημαϊκής μου ευθύνης αποτελεί ουσιώδη λόγο για την ανάκληση του πτυχίου μου».

 

Η Δηλούσα Αποστόλου Μαρία

 

Ευχαριστίες

Ένα μεγάλο ευχαριστώ στην επόπτρια μου την κα Ελένη Μουσένα, η οποία με όλη την θετική της ενέργεια και την υποστήριξη με βοήθησε να βάλω ένα πλαίσιο στην εργασία μου.

Ταυτόχρονα, θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια μου, τη μητέρα μου, τον πατέρα μου και τα αδέρφια μου Χριστίνα και Θανάση, που είναι πάντα δίπλα μου έστω κι αν βρισκόμαστε χιλιομετρικά μακριά. Ιδιαίτερες ευχαριστίες αξίζουν στη φίλη μου, τη Βυρωνία που είναι πάντα ένα αυτί να με ακούει, στις φίλες μου Κωνσταντίνα Α., Κωνσταντίνα Γ., Κωνσταντίνα Κ., Νίκη, Μαρία, Αναστασία, Κατερίνα για την ψυχολογική κυρίως υποστήριξη όλο αυτό το διάστημα. Ένα από καρδιάς ευχαριστώ στη φίλη και καθηγήτρια γαλλικών μου Σταυρούλα για την εμψύχωση τις ώρες που αισθανόμουν καταβεβλημένη. Ξεχωριστές ευχαριστίες στην κα Λένα και στο Πηνελοπάκι μου.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον ξάδερφο και συγκάτοικο, Φώτη, ο οποίος διαπιστώνει ιδίοις όμμασι την πίεση και το άγχος που βιώνω όλη αυτήν την περίοδο. Ξεχωριστές ευχαριστίες αξίζουν στον Σταμάτη ή Στάμο ή Σταμ, ο οποίος όλο αυτό το διάστημα γίνεται αποδέκτης της αρνητικής μου πλευράς και δείχνει κατανόηση και υπομονή. Ευχαριστώ ιδιαίτερα τους μαθητές και τις μαθήτριες μου Κωνσταντίνο, Αλεξάνδρα, Μαρία, Ελένη, Ηλιάνα που μαζί με τη δική τους αγωνία για πρόσβαση στο πανεπιστήμιο συναισθάνονται την αγωνία της καθηγήτριας τους. Ευχαριστώ τους μαθητές μου Βασίλη και Γεωργία, για την άδολη αγάπη τους και την υποστήριξη τους.

Τέλος, από καρδιάς ευχαριστώ τους συμφοιτητές και τις συμφοιτήτριες μου για την υποστήριξη που παρέχουμε ο ένας στον άλλον.

 

Αφιερώσεις

Στους ανθρώπους που είναι δίπλα μου και με στηρίζουν

 

Περίληψη

Εισαγωγή: Η αναπηρία ανάλογα με την ιστορική περίοδο και το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον προσεγγίζεται και ερμηνεύεται με διαφορετικό τρόπο. Η ερμηνεία που δίνεται κάθε φορά στην ίδια έχει αντίκτυπο στην εκπαιδευτική πολιτική αναφορικά με την ένταξη των αναπήρων στην εκπαίδευση. Τα τελευταία χρόνια και κυρίως μετά τη συνδιάσκεψη στη Σαλαμάνκα προωθείται η δημιουργία ενός συμπεριληπτικού σχολείου, στο οποίο όλοι οι μαθητές ανεξαρτήτως φυλής, φύλου, σωματικής αρτιμέλειας, θρησκευτικών πεποιθήσεων και κοινωνικής τάξης θα λαμβάνουν την ίδια εκπαίδευση και θα θεωρούνται ισότιμα μέλη της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το ερώτημα το οποίο ανακύπτει είναι με ποιον τρόπο θα καταστεί εφικτή η ομαλή ένταξη των αναπήρων μαθητών στο σχολικό περιβάλλον και με ποιον τρόπο θα ευαισθητοποιηθεί η γενική τάξη για την αναπηρία.

Σκοπός: Η παρούσα εργασία στη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους επιτυγχάνεται η ευαισθητοποίηση των μαθητών της γενικής τάξης σχετικά με την αναπηρία μέσω της συμβολής του λογοτεχνικού κειμένου.

Μέθοδος: Για την επίτευξη του παραπάνω σκοπού σχεδιάζεται και υλοποιείται ένα διδακτικό σενάριο (μια τρίωρη διδακτική πρόταση) με αποδέκτες τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου το οποίο βασίζεται στην ανάλυση λογοτεχνικών κειμένων και στη συνδρομή των εποπτικών μέσων διδασκαλίας και Τ.Π.Ε.

Αποτελέσματα: Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις του εκάστοτε σταδίου της διδακτικής πρότασης (φύλλα εργασίας, κουίζ στην ψηφιακή εφαρμογή Teded) καταδεικνύουν την εγγύτητα, που αισθάνονται τα παιδιά με τους ήρωες των υπό ανάλυση λογοτεχνικών κειμένων σχετικά με την αναπηρία από την οποία πάσχουν-επιλέγεται η προσέγγιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Συγχρόνως, καταφέρνουν να βρεθούν έστω και για λίγο στη θέση τους και να καταθέσουν, ακόμη και σε πρωτογενές στάδιο, τις δικές τους σκέψεις και συναισθήματα σχετικά με την αναπηρία. Η τελική αξιολόγηση του σεναρίου (ερωτηματολόγιο με κλιμακωτές απαντήσεις γνωστικής και συναισθηματικής απόκρισης) πιστοποιούν την αποτελεσματικότητα της παρούσας διερευνητικής μεθόδου.

Συμπεράσματα: Η βιωματική και πολυμεσική μάθηση συνιστά την ασφαλέστερη επιλογή για την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης των εφήβων για τα διάφορα κοινωνικά ζητήματα, όπως είναι η αναπηρία.

Λέξεις κλειδιά: κινητική αναπηρία, λογοτεχνία, συμπερίληψη, ενσυναίσθηση, νέες τεχνολογίες

 

Abstract

Introduction: During the periods of human history and the social and cultural frame of its society, physical disability is analysed with a different meaning and different way according to customs and traditions of each society. The different notions given to disability have undoubtedly an impact on the educational policy, especially on their inclusion to education. In the conference of UNESCO in Salamanka is promoted the construction of inclusive education, according to which all students no matter their race, sex, religion, disability or social class will receive the same education and will be considered as valuable members of promoting equal and inclusive education. Taking this for granted, we should wonder how we could include students with physical disability in general education and then how it would become possible to promote empathy about physical disability to students of general education.

Purpose: The main purpose of this thesis is to examine how we could raise awareness of students’

population with the contribution of a literature text.

Method: To serve this goal, A teaching suggestion addressed to students attending lessons in high school is used which is based in the analysis of a literature text and in the capabilities of new technologies of information and in the use of other interactive sources of education.

Results: The evaluation of each part of this suggestion (interactive quizzes, worksheets) demonstrates how close students feel to the fictional personas as far as their disability-multiple sclerosisis concerned. In addition to this, they find it easy to understand their feelings and to express their own opinion in accordance with this issue. The final evaluation that contains questions of cognitive and sentimental awareness of the students, ensures the effectiveness or not of this teaching suggestion.

Discussion: We arrive at the conclusion that the construction of personalized knowledge via a multimedia approach is the safest teaching method to transmit the value of empathy for social issues, like physical disability to our students.

Key words: physical disability, literature, inclusive education, empathy, new technologies

 

Περιεχόμενα

 

Δήλωση συγγραφέα μεταπτυχιακής εργασίας

Ευχαριστίες

Αφιερώσεις

Περίληψη

Abstract

Συντομογραφίες

Πρόλογος

Εισαγωγή

Α’ μέρος Θεωρητικό

Κεφάλαιο 1ο : Αναπηρία

1.1.        Ορισμοί της αναπηρίας

1.2.        Ατομικό μοντέλο αναπηρίας

1.2.1.     Κριτική θεώρηση του ατομικού μοντέλου

1.3.        Κοινωνικό μοντέλο αναπηρίας

1.3.1.     Κριτική θεώρηση του κοινωνικού μοντέλου

1.4.        Οι επιδράσεις του ατομικού και του κοινωνικού μοντέλου στην εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία

1.5.        Συμπεράσματα

Κεφάλαιο 2ο: Λογοτεχνία

2.1.        Τι είναι λογοτεχνία;

2.2.        Φρίντριχ Νίτσε: Μαθήματα Ρητορικής

2.3.        Αποδόμηση

2.4.        Η Λογοτεχνία στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

2.5.        Η συμβολή της λογοτεχνίας στη δημιουργία θετικής στάσης των μαθητών και των μαθητριών για την αναπηρία

Κεφάλαιο 3ο: Λογοτεχνία και Τ.Π.Ε

3.1.        Τ.Π.Ε. Γραμματισμός

3.2.        Λογοτεχνία και νέες τεχνολογίες

3.3.        Διδακτικό σενάριο

Κεφάλαιο 1o: Μεθοδολογία Έρευνας

Κεφάλαιο 2ο: Διδακτικό μέρος

2.1.        Σχεδιασμός διδακτικού σεναρίου

2.2.        Σε ποιους απευθύνεται

2.3.        Απαιτούμενες προηγούμενες γνώσεις

2.4.        Διδακτικές περιοχές

2.5.        Ποιες μαθησιακές ανάγκες καλύπτει;

2.6.        Υλοποίηση

2.7.        Πρώτο Στάδιο: Ανάλυση λογοτεχνικού κειμένου

2.7.1.     Μέσα υλοποίησης

2.7.2.     Στόχος

2.7.3.     Διεξαγωγή των δραστηριοτήτων

2.7.4.     Αξιολόγηση

2.8.1.     Μέσα υλοποίησης

2.8.2.     Στόχος

2.8.3.     Πραγματοποίηση των δραστηριοτήτων

2.8.4.     Αξιολόγηση

2.9.        Στάδιο 3ο: Προσέγγιση της κινητικής αναπηρίας μέσα από την τέχνη

2.9.1.     Μέσα υλοποίησης

2.9.2.     Στόχος

2.9.3.     Πραγματοποίηση της δραστηριότητας

2.9.4.     Αξιολόγηση

2.10.      Τελική αξιολόγηση

Κεφάλαιο 3ο: Συμπεράσματα της ερευνητικής διαδικασίας

Γενικά Συμπεράσματα

Αναφορές

Πηγές εικόνων

 

Συντομογραφίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ         ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

Α.Π.Σ.    Curriculum          Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών

Δ.Ε.Π.Π.Σ             Interdisciplinary Unified Framework of Study Programs      Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών

U.N.E.S.C.O.       United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization    Εκπαιδευτική Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών

Ε.Β.Π.    Special Assistant Teacher              Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό

Α.ΜΕ.Α  People with Disabilities   Άτομα Με Αναπηρία

Τ.Π.Ε.    Information and Communication Technology        Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο