Ανάπτυξη τεχνολογιών για τη βελτίωση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε πληροφορίες και υπηρεσίες: μια βιβλιογραφική ανασκόπηση – Διπλωματική Εργασία της Ράπτη Αικατερίνης – Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 11ο
1.6. Η δυσκολία ενσωμάτωσης των ατόμων με αναπηρία
Τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν πολλαπλές και ποικίλες δυσκολίες κατά την προσπάθειά τους να ενσωματωθούν κοινωνικά. Αυτές οι δυσκολίες προκύπτουν από ποικίλους παράγοντες, όπως το είδος και η φύση της αναπηρίας τους, το περιβάλλον στο οποίο ζουν, καθώς και τις κοινωνικές προκλήσεις που συναντούν. Πέρα από τα εμπόδια
που αφορούν την ανεξάρτητη μετακίνηση, την πρόσβαση σε δημόσιους χώρους και την ολοκλήρωση καθημερινών υποχρεώσεων, αντιμετωπίζουν συχνά και την κοινωνική απομόνωση. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία τονίζει ιδιαίτερα τη σημασία της προσβασιμότητας, επισημαίνοντας ότι η ανεξάρτητη διαβίωση και η πλήρης ένταξή τους στο κοινωνικό γίγνεσθαι είναι θεμελιώδη δικαιώματά τους, όπως αναφέρει η Νάσκου-Περράκη (2018). Στην προσβασιμότητα αυτή περιλαμβάνεται και η δυνατότητα πρόσβασής τους στον ψηφιακό κόσμο (Νάσκου-Περράκη, 2018). Κάθε κράτος οφείλει να εξασφαλίζει την απομάκρυνση των εμποδίων, είτε αυτά σχετίζονται με αγαθά και προϊόντα, είτε με υπηρεσίες, τεχνολογίες ή χώρους.
Παράλληλα, το αστικό περιβάλλον για πολλά χρόνια δεν ήταν σχεδιασμένο με τρόπο που να διευκολύνει την πλήρη και ανεξάρτητη μετακίνηση των ατόμων με αναπηρία. Επιπλέον, η συμμετοχή τους σε ψυχαγωγικές και πολιτιστικές δραστηριότητες είναι συχνά περιορισμένη, εξαιτίας των χωροταξικών και πολεοδομικών ζητημάτων. Υπάρχουν ακόμα εμπόδια όπως η έλλειψη πόρων και υποδομών, ανεπαρκής νομοθεσία ή η μη τήρηση των σχετικών διατάξεων, καθώς και κοινωνικές συμπεριφορές που ενισχύουν τον αποκλεισμό. Όλα αυτά περιορίζουν την ελευθερία μετακίνησης των ατόμων με αναπηρία, αναγκάζοντάς τους να περιορίζονται σε περιβάλλοντα που τους είναι πιο οικεία (WHO & World Bank, 2011).
Ένας άλλος τομέας όπου τα άτομα με αναπηρία συναντούν εμπόδια είναι η εκπαίδευση. Οι ανεπαρκείς υποδομές, ο εξοπλισμός και τα μέσα που είναι απαραίτητα για την ισότιμη συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία επηρεάζουν τόσο το μορφωτικό τους επίπεδο όσο και την κοινωνική τους ένταξη, δημιουργώντας το αίσθημα του αποκλεισμού. Σύμφωνα με μελέτες, μόνο ένα μικρό ποσοστό, περίπου 9%, των ατόμων με αναπηρία καταφέρνουν να φτάσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (European Commission, 2008). Η δύσκολη αυτή διαδικασία, που απαιτεί χρόνο και προσπάθεια, δημιουργεί αισθήματα αβεβαιότητας για την ένταξή τους στην αγορά εργασίας στο μέλλον. Παρά τη νομοθεσία που επιδιώκει τη συμπερίληψή τους στο εργατικό δυναμικό, τα ποσοστά παραμένουν χαμηλά, επηρεάζοντας αρνητικά την οικονομική τους κατάσταση. Ως αποτέλεσμα, πολλά άτομα με αναπηρία εξαρτώνται οικονομικά από την οικογένειά τους για να διασφαλίσουν μια αξιοπρεπή διαβίωση.
Σε γενικές γραμμές, υπάρχει μια διαδεδομένη αντίληψη ότι τα άτομα με αναπηρία δεν μπορούν να ανταποκριθούν επαρκώς στις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, κάτι που εκφράζεται μέσα από τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, απολύσεων και τις χαμηλές αμοιβές. Η κοινωνία συχνά αντιμετωπίζει αυτά τα άτομα με προκατάληψη και λύπηση, αντί να αναγνωρίζει τις δυνατότητές τους (Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, 2014b: 171).
Μια ακόμη δυσκολία για τα άτομα με αναπηρία είναι η μετακίνηση με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Η έλλειψη κατάλληλου εξοπλισμού και υποδομών, οι μη ευνοϊκές συνθήκες και τα εμπόδια στην πρόσβαση και στάση καθιστούν τη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς δύσκολη και περιορισμένη.