Ανάπτυξη τεχνολογιών για τη βελτίωση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε πληροφορίες και υπηρεσίες: μια βιβλιογραφική ανασκόπηση – Διπλωματική Εργασία της Ράπτη Αικατερίνης – Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 7ο

Φεβ 18, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ανάπτυξη τεχνολογιών για τη βελτίωση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε πληροφορίες και υπηρεσίες: μια βιβλιογραφική ανασκόπηση – Διπλωματική Εργασία της Ράπτη Αικατερίνης – Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 7ο

 

1.5         Τεχνητή νοημοσύνη και συμπερίληψη

 

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί μια τεχνολογία που αναπτύσσεται συνεχώς, αποκτώντας σημαντική δύναμη και επηρεάζοντας διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής. Με την πάροδο των χρόνων, ο ρόλος της ΤΝ επεκτείνεται παράλληλα με την εξέλιξη της τεχνολογίας, ανοίγοντας νέες δυνατότητες για την αύξηση της αποτελεσματικότητας και την αναβάθμιση των κλάδων που την αξιοποιούν. Αυτή η τεχνολογική πρόοδος συμβάλλει στην αυτοματοποίηση και οργάνωση πολλών διεργασιών, ενώ προβλέπεται να φέρει σημαντικές καινοτομίες στο μέλλον.

Η ΤΝ εφαρμόζεται σε ποικίλους τομείς της καθημερινότητάς μας, με τις τεχνολογίες αυτές να γίνονται πιο ισχυρές και οικονομικά προσιτές, γεγονός που επιτρέπει τη χρήση τους σε πολλά επαγγέλματα. Ένας βασικός τομέας όπου η ΤΝ προσφέρει βοήθεια είναι η υποστήριξη ευπαθών πληθυσμιακών ομάδων, βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα ζωής τους (Mlynar, 2018). Μέσω έξυπνων τεχνολογικών λύσεων, όχι μόνο μεμονωμένα άτομα, αλλά και οργανισμοί, όπως σχολεία, νοσοκομεία και επιχειρήσεις, επωφελούνται. Επιπλέον, αναπτύσσονται εξατομικευμένες τεχνολογίες για άτομα με αναπηρίες, όπως εφαρμογές και συσκευές που βοηθούν τυφλούς να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο ή να επικοινωνούν, ενώ άλλες τεχνολογίες επιτρέπουν την πρόσβαση σε άτομα με αναπηρίες μέσω φωνητικών βοηθών ή εξειδικευμένων πληκτρολογίων. Τέτοια εργαλεία συμβάλλουν και στην εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρίες, διευκολύνοντάς τα να αναπτύξουν δεξιότητες για τον επαγγελματικό τους βίο. Σε γενικές γραμμές, η ΤΝ μπορεί να προσφέρει συναισθηματική και κοινωνική υποστήριξη, καθώς και υποστήριξη στην επικοινωνία και την αξιολόγηση (Mary et al., 2023).

Η πληθώρα πληροφοριών που δέχεται καθημερινά ο ανθρώπινος εγκέφαλος, μαζί με τις πολυάριθμες αποφάσεις που καλείται να πάρει, συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις. Η ΤΝ, ωστόσο, μειώνει τα περιθώρια σφάλματος, προσφέροντας υποστήριξη, ασφάλεια και αποδοτικότητα σε καθημερινές διαδικασίες. Αυτές οι τεχνολογίες εξυπηρετούν άτομα με αναπηρίες αλλά και άλλες ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι, αυξάνοντας την αυτονομία και, κατ’ επέκταση, την αξιοπρέπεια των χρηστών. Η συνεργασία ανθρώπων και μηχανών έχει ήδη αποδώσει θετικά αποτελέσματα (Giralt, 1997).

Τα ρομποτικά συστήματα μπορούν να βοηθήσουν άτομα με περιορισμένη κινητικότητα σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως το άνοιγμα πορτών ή η μετακίνηση. Υπάρχουν επίσης εργαλεία όπως αναπηρικά αμαξίδια με αισθητήρες που βοηθούν στην αποφυγή εμποδίων. Στον τομέα της υγείας, η ΤΝ χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη εξατομικευμένων ιατρικών λύσεων που υποστηρίζουν την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία. Οι σύγχρονες τεχνολογίες αναγνωρίζουν τη κίνηση των ματιών ή το κεφάλι, ενώ εργαλεία όπως τα ρομποτικά εξωσκελετικά βοηθήματα προσφέρουν στήριξη στην κινητικότητα (Γιαννακόπουλος, 2020).

Στον εκπαιδευτικό τομέα, αναπτύσσονται υποστηρικτικές τεχνολογίες και ρομπότ που ενισχύουν τη μαθησιακή διαδικασία, επιτρέποντας στους μαθητές να μαθαίνουν πιο αποτελεσματικά μέσω διαδικτυακών εφαρμογών ΤΝ (Timms, 2016). Οι τεχνολογίες αυτές προσαρμόζουν το περιεχόμενο στις ατομικές ανάγκες των μαθητών, βοηθώντας τους να αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες (Mikropoulos & Natsis, 2011).

Η ΤΝ κατηγοριοποιείται σε τρία επίπεδα: 1) Στενή ΤΝ, 2) Γενικευμένη ΤΝ, 3) Υπερ-Νοημοσύνη. Το πρώτο επίπεδο περιλαμβάνει συστήματα που εκτελούν συγκεκριμένες εργασίες, όπως οι φωνητικοί βοηθοί Siri και Alexa. Το δεύτερο επίπεδο αναφέρεται σε συστήματα που προσομοιώνουν την ανθρώπινη νοημοσύνη σε πιο γενικευμένες εφαρμογές, ενώ στο τρίτο επίπεδο υπερβαίνουν τις δυνατότητες της ανθρώπινης νοημοσύνης, προσφέροντας λύσεις με πραγματικά δημιουργικό τρόπο (Max Tegmark, 2018).

Συμπερασματικά, η ΤΝ εξελίσσεται συνεχώς και παίζει καθοριστικό ρόλο στην καινοτομία και την επίλυση προβλημάτων. Παρά τις προκλήσεις που φέρνει, είναι σημαντικό να αξιοποιείται με προσοχή, καθώς επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά μας.

Τα τελευταία χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αναδύεται ως ένα ισχυρό εργαλείο με τη δυνατότητα να αλλάξει ριζικά διάφορους τομείς της ζωής μας, προσφέροντας ελπιδοφόρες λύσεις για τη συνεκπαίδευση ατόμων με αναπηρίες. Οι τεχνολογίες AI, από τη βελτίωση της επικοινωνίας έως την ενίσχυση της προσβασιμότητας, ανοίγουν τον δρόμο για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς. Ακολουθούν οι κύριοι τομείς όπου η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει σημαντικές αλλαγές:

Μετάβαση στο περιεχόμενο