Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΣΕΙΡΑ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση – Μέρος 7ο
1.2. Οπτική Αναπηρία και Ψυχική Υγεία
Οι διαταραχές της όρασης συχνά έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική ευημερία των ατόμων που έρχονται αντιμέτωπα με οποιαδήποτε μορφή τους. Βασική αιτία του αρνητικού οικονομικού κόστους αποτελεί η μειωμένη παραγωγικότητα. Επομένως, τα άτομα που παρουσιάζουν εξασθένηση της όρασης σταδιακά οδηγούνται σε επιδείνωση της ποιότητας ζωής τους καθώς μειώνεται σημαντικά το αίσθημα της ανεξαρτησίας (Khorrami-Nejad et al., 2016˙ Hassel et al., 2006). Επιπροσθέτως, βασικό χαρακτηριστικό της κατάστασης την οποία βιώνουν τα άτομα με χαμηλή όραση ή και τύφλωση είναι αυτό της σταδιακής μείωσης των κοινωνικών τους συναναστροφών (Thurston, 2010). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα χαμηλά επίπεδα κοινωνικοποίησης και την ανάπτυξη του αισθήματος της μοναξιάς που πολλές φορές οδηγεί σε κατάθλιψη.
Τα άτομα με οπτική αναπηρία έχουν 90% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα κατάθλιψης συγκριτικά με τον βλέποντα πληθυσμό (Zhang et al., 2013). Το γεγονός ότι η απώλεια όρασης αποτελεί μια εξελισσόμενη αναπηρία στο χρόνο η οποία σταδιακά επιδεινώνεται επηρεάζει αρνητικά την ευημερία των ατόμων που αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους προβλήματα και αυξάνει σημαντικά τα επίπεδα άγχους ακόμη και αν βρίσκονται σε αρχικό στάδιο της πάθησης (Demmin & Silverstein, 2020). Μάλιστα έρευνα απέδειξε (Zhang et al., 2013) πως τα άτομα με χαμηλή όραση ή και τύφλωση έχουν 1,6-2,8 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν προβλήματα κατάθλιψης σε σχέση με τα άτομα που παρουσιάζουν φυσιολογικά επίπεδα όρασης. Παρόλα αυτά, ο βαθμός απώλειας της όρασης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις πιθανότητες εμφάνισης προβλημάτων ψυχικής υγείας. Πιο συγκεκριμένα, στη μελέτη των Zhang et al., (2013), διαπιστώθηκε πως στα άτομα που είχαν μεγαλύτερο ποσοστό απώλειας όρασης το ποσοστό εκείνων που αντιμετώπιζαν αισθήματα κατάθλιψης και μοναξιάς ήταν σημαντικά μεγαλύτερο από το ποσοστό των ατόμων με μικρότερο βαθμό απώλειας όρασης ( 45,2% έναντι 10,7%).
Επομένως, πρέπει να σημειωθεί πως ο βαθμός στον οποίο επηρεάζεται η ψυχική υγεία των ατόμων με οπτική αναπηρία εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως το είδος της οπτικής αναπηρίας, ο βαθμός απώλειας όρασης, η ηλικία του ατόμου αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ζει (Khorrami-Nejad et al., 2016). Ακόμη, η ηλικία στην οποία σημειώθηκε η απώλεια της όρασης φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με το βαθμό σοβαρότητας καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Ιδιαίτερα άτομα που ήρθαν αντιμέτωπα με απώλεια όρασης σε μικρή ηλικία εμφάνισαν λιγότερα προβλήματα κατάθλιψης συγκριτικά με εκείνα που έχασαν την όραση τους σε μεγαλύτερη ηλικία, καθώς ήταν πιο εξοικειωμένα με τη νέα πραγματικότητα αφού δεν χρειάστηκε να ξαναμάθουν δεξιότητες ζωής (Demmin & Silverstein, 2020). Για παράδειγμα, στην έρευνα των Wassink-Vossen et al., (2019) παρατηρήθηκε πως τα επίπεδα κατάθλιψης ήταν ιδιαίτερα αυξημένα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (ηλικιωμένοι άνω των 60) καθώς το ποσοστό ανεξαρτησίας τους εμφάνισε σημαντική μείωση.