Από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα διαπιστώνουμε τις μεγάλες ικανότητες και επιδόσεις των τυφλών στη μουσική. Αν δεχθούμε την άποψη πως ο μεγάλος ποιητής της αρχαιότητας ο Όμηρος ήταν τυφλός, όπως άλλωστε φανερώνει και το όνομα του, Όμηρος (δηλαδή, ο μη ορών, αυτός που δε βλέπει), τότε καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως τυφλός ήταν ο ποιητής των τραγουδιών που τραγούδησε και με τα οποία διαπαιδαγωγήθηκε όλη η αρχαιότητα, και μελετά η ανθρωπότητα όλη μέχρι και σήμερα.

Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο που ο μέγας τραγικός ποιητής μας Σοφοκλής βαζει στο στόμα του τυφλού Οιδίποδα στην τραγωδια Οιδίπους επί Κολονώ τόση σοφία και τέτοιους ύμνους. Ούτε είναι τυχαίο που ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο του ευαγγελίου του στον εκ γενετής τυφλό και την ομολογία του: «Όθεν Θεόν σε ωμολόγει τον κρυπτόμενον».

Αλλά και στο πέρασμα των αιώνων βλέπουμε τυφλούς να ψάλλουν τις χαρές και τις λύπες των ανθρώπων, να παίζουν όργανα και ιδιαιτέρως να ψυχαγωγούν και διασκεδάζουν και να μορφώνουν μουσικά τους βλέποντες συνανθρώπους τους.

Στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα με την εφεύρεση στη Γαλλία της γραφής braille από τον Λουδοβίκο Braille δόθηκε στους τυφλούς η δυνατότητα να σπουδάσουν συστηματικά και επιστημονικά τη μουσική. Στη Γαλλία αμέσως άρχισαν να χρησιμοποιούν οχι μόνο το αλφάβητο για την ανάγνωση και τη γραφή πεζών κειμένων, αλλά να χρησιμοποιούν και τη μουσική γραφή Braille για απόδοση μουσικών κειμένων. Ετσι δόθηκε στους τυφλούς η δυνατότητα να γράφουν και να διαβάζουν οποιοδήποτε μουσικό κείμενο.

Με την ίδρυση του Οίκου Τυφλών στην Καλλιθέα στις αρχές του εικοστού αιώνα, μαζί με την γραφή άρχισε να διδάσκεται και η μουσική γραφή και έτσι άρχισαν και οι έλληνες τυφλοί να σπουδάζουν επιστημονικά την ευρωπαϊκή μουσική. Ετσι έχουμε τους μεγάλους μουσικούς όπως ήταν ο Γιώργος Θέμελης (του πιάνου), και οι δάσκαλοί μας όπως ο Αντώνης Ζαχόπουλος (του βιολιού), ο Πέτρος Θαναηλίδης (του πιάνο και του ακορντεόν) και ο Σταύρος Πέτσαλης (στη θεωρία, τη μουσικογραφία και τις χορωδίες) κλπ.

Πολύ νωρίς όμως έγινε αντιληπτό το κενό της μη ύπαρξης της βυζαντινής γραφής, με την οποία θα αποδίδοντο βυζαντινά εκκλησιαστικά κείμενα στην γραφή των τυφλών. Οι προσπάθειες να αντιμετωπισθή το πρόβλημα αυτό έγιναν από δυό τυφλούς δασκάλους τον Δημήτριο Χρυσαφίδη και το μοναχό Δοσίθεο.

Α. Ο Δημήτριος Χρυσαφίδης δούλεψε με πρακτικό τρόπο και χρησιμοποίησε σαν βάση για την γραφή βυζαντινών κειμένων την ευρωπαϊκή γραφή των τυφλών. π.χ. το ντο τέταρτο το ονόμασε νη ενός χρόνου, το ντο ήμισυ σαν νη με κλάσμα, το ντο ήμισυ παρεστιγμένο σαν νη με διπλή, το ντο ολοκληρο σαν νη με τριπλή, το ντο όγδοο σαν νη με γοργόν, το ντο δέκατο έκτο σαν νη με τρίγοργον, το ντο με τρίηχο σαν νη με δίγοργο κλπ. Στα σημεία αυτά προσέθεσε τα σημεία ποιότητος βαρεία, ομαλόν, αντικένωμα, ψηφιστό, κλπ, καθώς επίσης και τις φθορές και χρόες.

Ο τρόπος αυτός γραφής φάνηκε ιδιαίτερα εύκολος στους τυφλούς που ζούσαν τότε εσωτερικοί μέσα στον Οίκο Τυφλών όπου εδιδάσκοντο ευρωπαϊκή μουσική γιατί έτσι στην ουσία με μια γραφή μπορούσαν να διαβάσουν και ευρωπαϊκή και βυζαντινή μουσική. Ο Δημήτριος Χρυσαφίδης διορίστηκε δάσκαλος βυζαντινής μουσικής στον οίκο τυφλών επί πολλά χρόνια, όπου δίδαξε την γραφή του στους εκεί διαμένοντας μαθητές. Επίσης κατόρθωσε να εκτυπώσει τα βιβλία του το 1951 και μετά στο Φάρο Τυφλών.

Δεν θέλω εδώ να αναφερθώ περισσότερο στον Δημήτριο Χρυσαφίδη, άλλωστε αυτός κατόρθωσε όπως είπαμε και να διδάξει και να εκτυπώσει το έργο του, το οποίο έγινε γνωστό. Θα μιλήσω όμως περισσότερο για τον πατέρα Δοσίθεο γιατί το έργο του όσο ζούσε δεν τυπώθηκε από τυπογραφείο ούτε διδάχτηκε επίσημα σε σχολείο και συνεπώς θεωρώ την παρούσα εισήγηση σαν μια ευκαιρία για να γίνει ευρύτερα γνωστό.

Β. Ο Δοσίθεος μοναχός, κατά κόσμον Παντελής Παρασκευαϊδης, γεννήθηκε στην Αττάλεια της Μικράς Ασίας το 1912. Σε ηλικία τριών ετών από ασθένεια έχασε την όρασή του. Ύστερα από δύο χρόνια έχασε και τη μητέρα του. Δεν έφθαναν όμως μόνο τα δύο αυτά κτυπήματα, ακολούθησε και άλλο εξ ίσου και περισσότερο σκληρό.

Σε ηλικία δέκα ετών με τη μικρασιατική καταστροφή ξεριζώθηκε από τον τόπο του και πήρε το δρόμο της προσφυγιάς και ήλθε με τους δικούς του στην Ελλάδα. Τότε εισήχθη στον Οίκο Τυφλών όπου έμαθε την γραφή Braille.

Ήταν τέτοια η αγάπη του για την Εκκλησία που, όπως μου έλεγε ο συμμαθητής του στη σχολή Αναστάσιος Μαυρουδής, όταν κτυπούσε η καμπάνα τις Κυριακές, επειδή η σχολή τότε δεν είχε Εκκλησία και δεν εκκλησιάζονταν τα παιδιά, δάκρυζε. Έκλαιγε που δεν πήγαινε στην Εκκλησία, ενώ σήμερα υπάρχει η Εκκλησία στην αυλή της σχολής, αλλά δυστυχώς τα παιδιά δεν εκκλησιάζονται.

Ο πατήρ Δοσίθεος σε πολύ μικρή ηλικία άρχισε να δουλεύει πάνω στη βυζαντινή γραφή και σε ηλικία δεκαπέντε ετών την ολοκλήρωσε. Έλαβε σαν βάση την νέα παρασημαντική, που χρησιμοποιούσαν οι βλέποντες γιατί θεωρούσε ότι η γραφή δεν είναι άσχετη και με την ερμηνεία. Εκτός αυτού όμως σκέφτηκε ότι έπρεπε να μεταφέρει αυτό τούτο το σύστημα των βλεπόντων στη γραφή των τυφλών, προκειμένου να υπάρχει κοινή γραφή τυφλών και βλεπόντων, κοινό πεδίο συνεννόησης, συνεργασίας και επικοινωνίας.

Έτσι με τη βοήθεια του Θεού και με την δική του ευφυΐα, αφού ήταν ένα από τα σπάνια μυαλά, κατόρθωσε να μεταφέρει με απόλυτη ακρίβεια τη νέα παρασημαντική μέθοδο των τριών διδασκάλων (Χρυσάνθου Μητροπολίτου, Γρηγορίου του Πρωτοψάλτου και Χουρμουζίου του Χαρτοφύλακος) στην γραφή των τυφλών. Όλα τα σημεία της νέας παρασημαντικής μεταφέρθηκαν στη γραφή μας, όπως ολίγον, κεντήματα, πεταστή, απόστροφος κλπ.

Το 1929 ο πατήρ Δοσίθεος έφυγε για το Άγιον Όρος όπου έλειψε για οκτώ χρόνια. και εκεί μετέφερε στο σύστημα του, που εν τω μεταξύ τελειοποίησε, τα πρώτα κείμενα, που είναι τόσο αξιόλογα.

Θα ανέμενε κανείς πως η τόσο σημαντική εργασία του θα γινόταν με ενθουσιασμό δεκτή από τους συναδέλφους του στους οποίους άλλωστε ήταν τόσο απαραίτητη.

Δυστυχώς όμως οι τότε υπεύθυνοι του Οίκου και Φάρου τυφλών, που δεν είχαν ιδέα από βυζαντινή μουσική, και μερικοί συνάδελφοί του που είχαν ξεκινήσει εν τω μεταξύ με το σύστημα Χρυσαφίδη, εθεώρησαν το σύστημά του, που δεν ήξεραν, δύσκολο και όχι τόσο εξυπηρετικό. Ακούστηκαν επιχειρήματα πως οι τυφλοί δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν, πως είναι δύσκολο, πως δεν εξυπηρετεί. Τα επιχειρήματα αυτά κατά την άποψή μας δεν είναι βάσιμα, εν πάση δε περιπτώσει μειώνουν τους ίδιους που τα επικαλούνται, γιατί είναι σαν να παραδέχονται οι ίδιοι οι τυφλοί πως υστερούν νοητικά έναντι των βλεπόντων συναδέλφων τους, πως εχουν πρόσθετες ανικανότητες μάθησης.

Συγκροτήθηκε μάλιστα κάποια επιτροπή για να κρίνει ποιό σύστημα θα τυπωθή. Χαρακτηριστικό είναι όμως ότι η εκτύπωση των βιβλίων Χρυσαφίδη και ο αποκλεισμός της εκτύπωσης των βιβλίων Δοσιθέου, είχε ξεκινήσει να γίνεται πριν η επιτροπή συνεδριάσει. Σημειωτέον ότι σήμερα μέλη της επιτροπής αυτής έχουν αλλάξει πλήρως άποψη, έχουν παραδεχθή το εσφαλμένο της απόφασής τους και έχουν μάθει το σύστημα Δοσιθέου.

Δεν επεκράτησε δυστυχώς η άποψη της συνύπαρξης και των δύο, αλλά της υιοθέτησης του ενός και αποκλεισμού του άλλου. Ενώ το σωστό θα ήταν να θεωρηθή το σήστημα Χρυσαφίδη, ως απόδοση των βυζαντινών ύμνων στην ευρωπαϊκή γραφή, που ούτως ή άλλως υπήρχε, και παράλληλα να θεωρηθή το σύστημα Δοσιθέου που είναι εγκεκριμένο από την εκκλησία της Ελλάδος, ως η βυζαντινή γραφή στο χώρο των τυφλών, που μέχρι εκείνη την στιγμή δεν υπήρχε. Όπως ακριβώς στους βλέποντες υπάρχει το πεντάγραμμο, ευρωπαϊκή γραφή, και υπάρχει και η νεα παρασημαντική ως βυζαντινή. Βέβαια ο αποκλεισμός αυτός ήταν οδυνηρός όχι για τον πατέρα Δοσίθεο που ήταν ταπεινός άνθρωπος, αλλά κυρίως για τους τυφλούς ιεροψάλτες.

Σύγκριση των δύο συστημάτων

Το σύστημα Χρυσαφίδη είναι η ευρωπαϊκή γραφή Braille, με την προσθήκη των σημείων ποιότητος και φθορών. Ενώ το σύστημα Δοσιθέου είναι η παρασημαντική των τριών διδασκάλων μεταφερμένη στην ίδια γραφή. Το σύστημα Χρυσαφίδη παρουσιάζει την ευκολία στην ανάγνωση ότι απαλλάσσει τον αναγνώστη από την δυσκολία της παραλλαγής και γνωρίζει ανά πάσα στιγμή που βρίσκεται. Ενώ με την παρασημαντική γραφή πρέπει κάποιος να παραλλαγήσει. Ομως με την μελέτη των κειμένων και με την απόκτηση πείρας η δυσκολία αυτή περιορίζεται πολύ.

Εκεί όμως που το σύστημα Δοσιθέου είναι κατά πολυ ευκολότερο του άλλου είναι στην συνεργασία με τους βλέποντες. Αφού είναι τα αυτά σημεία μπορεί ο τυφλός που το γνωρίζει να γράψει πολύ εύκολα από την γραφή των βλεπόντων, να διδάξει βλέποντες, να διδαχθή απ΄ αυτούς και να υπαγορεύσει σ΄ αυτούς, ώστε να έχει άριστη συνεργασία με τους συναδέλφους του ιεροψάλτες ή με τους μαθητές του ή με τους δασκάλους του. Έτσι ο πατήρ Δοσίθεος κατόρθωσε να διδαχθή από βλέποντες δασκάλους, να μεταφέρει στη γραφή μας πλήθος βιβλίων, είχε δεκάδες μαθητές βλέποντες, και υπαγόρευε τα έργα του σε βλέποντες με μεγάλη ευχέρεια και ακρίβεια.

Μεταξύ των μαθητών του είναι οι διαπρεπέστεροι αγιορείτες ιεροψάλτες Θωμάδες και Δανιηλαίοι. Είναι τιμή και καύχημα για μας τους τυφλούς να ακούμε τους διακεκριμένους αυτούς πατέρες από τους γνησιότερους εκφραστές της Βυζαντινής μουσικής παράδοσης να αναφέρονται σε κάθε ευκαιρία με σεβασμό στον τυφλό δάσκαλό τους.

Στις 6 Οκτωβρίου 2002 ημέρα Κυριακή το πρωί άκουσα την εκπομπή του Λυκούργου Αγγελόπουλου. Ημέρα μνήμης του Αποστόλου Θωμά μεταδόθηκε εκπομπή με την αδελφότητα των Θωμάδων ηχογραφημένη το 1980. Ο πατήρ λοιπόν Θωμάς είπεν ότι ο κατ΄ εξοχήν δάσκαλός τους των Θωμάδων ήταν ο πατήρ Δοσίθεος ο τυφλός. Αυτός είναι ο δάσκαλός μας. Αυτός εμελοποίησε για τους Θωμάδες την εκλογή από τον πολυέλεο «Ευπρέπειαν ενεδύσατο αλληλούια». Πολλές φορές το συναντούσα και δεν ήξερα γιατί το είχε μελοποιήσει ο γέροντας. Παρόμοια αναφορά έκανε από ραδιοφώνου και ο πατήρ Ακάκιος της αδελφότητας των Δανιηλαίων στο συνέδριο ιεροψαλτών που έγινε το 2000 στο οποίο ανέφερε πως δάσκαλος του ήταν ο τυφλός πατήρ Δοσίθεος. Ο γέροντας υπήρξε ταπεινός και δεν τα έλεγε αυτά. Γι΄ αυτό τα μαθαίνω λίγα-λίγα και εκ των υστέρων.

Πόσο σπουδαίος μελοποιός υπήρξε ο πατήρ Δοσίθεος φαίνεται εκ του ότι του ανέθεσαν στο άγιον όρος κατόπιν εντολής της μεγίστης Λαύρας να μελοποιήσει την ακολουθία του αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου με τα δοξαστικά κατά το αγιορείτικο ύφος. Επίσης μελοποίησε κατόπιν της ίδιας εντολής τον Πολυέλεο αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη «Της δεήσεώς μου. Αλληλούια». Χαρακτηριστικά αναφέρω πως όταν στη Μονή Συνεών του νέου Θεολόγου Καλάμου Αττικής έψαχναν μελοποιό για την ακολουθία του Οσίου Συνεών, με τα δοξαστικά αργά κατά το ύφος Ιακώβου Πρωτοψάλτου, κατέληξαν στον πατέρα Δοσίθεο. Είναι συγκινητικό τη νύκτα της αγρυπνίας του Οσίου 11 προς 12 Οκτωβρίου να ακούμε από ραδιοφώνου την ευχαριστήριο αναφορά, αιωνία η μνήμη Δοσιθέου Μοναχού του μελοποιήσαντος επιτυχώς την ακολουθία του Οσίου. Ο Πατήρ Γεράσιμος ο Μικραγιαννανίτης, ο μέγας αυτός υμνογράφος της ορθοδόξου Εκκλησίας, για να τον τιμήσει για τη μουσική του προσφορά συνέταξε και του χάρισε την ακολουθία του Οσίου Δοσιθέου, του οποίου το όνομα έφερε ο γέροντας, η μνήμη αυτού 13 Αυγούστου.

Παρά το ο,τι δεν δίδαξε σε σχολείο τυφλών, είχε πολλούς τυφλούς μαθητές, που διακρίθηκαν στην ψαλτική, στη διδασκαλία και στην πιστή μεταφορά κειμένων. Δυστυχώς όμως, επί πενήντα περίπου χρόνια το έργο του δεν τυπώθηκε, ούτε διδάχθηκε σε σχολές. Αντίθετα το σύστημα Χρυσαφίδη τυπώθηκε και έγινε κτήμα του κάθε ενδιαφερόμενου τυφλού. Εθεωρήθη προς στιγμήν ότι το ζήτημα της βυζαντινής γραφής των τυφλών και των βιβλίων ήταν ικανοποιητικά και απόλυτα τακτοποιημένο. Δεν άργησε όμως να φανή ότι η λύση που είχε δοθή πάνω στην υπόθεση της γραφής και των βιβλίων ήταν μισή.

Α. Διότι η μεν γραφή βασιζόμενη στις ευρωπαϊκές νότες δεν επέτρεπε καμιά δυνατότητα συνεργασίας με τους βλέποντες, με αποτέλεσμα να μην μπορούν οι τυφλοί ούτε να γράψουν κείμενα καθ΄ υπαγόρευσιν βλεπόντων, ούτε να υπαγορεύσουν σε βλέποντες, ούτε να διδάξουν βλέποντες μαθητές, ούτε να διδαχθούν από βλέποντα. Και τούτο ήταν συνέπεια της χρησιμοποιούμενης γραφής, γιατί όταν μένει κανείς περιορισμένος στις ευρωπαϊκές νότες και δεν έχει καμιά επαφή με την βυζαντινή γραφή, πώς είναι δυνατό να μπορεί να εργασθή βάσει αυτής;

Μερικοί ισχυρίζονται ότι είναι δυνατό ο τυφλός να χρησιμοποιεί την ευρωπαϊκή γραφή, και παράλληλα με την εκμάθηση της θεωρίας της νέας παρασημαντικής να συνεργάζεται με τους βλέποντες. Τούτο όμως δεν είναι τόσο απλό. Γιατί, όπως είπαμε, όταν είσαι περιορισμένος στις ευρωπαϊκές νότες, όταν διδάσκεσαι και διαβάζεις επί χρόνια μόνο αυτές, πώς είναι δυνατό να μάθεις τέλεια την βυζαντινή γραφή που δεν την χρησιμοποιείς καθόλου και να εργασθής βάσει αυτής; Έτσι εξηγείται το φαινόμενο πολλοί μαθητές που ήξεραν μόνο την ευρωπαϊκή γραφή να είναι ψάλτες επί μια ζωή, και να μην μπορέσουν μέχρι το θάνατο τους να γράψουν ούτε ένα Κύριε ελέησον, περιοριζόμενοι μόνο σε όσα είχε μεταφέρει ο Δημήτριος Χρυσαφίδης τη δεκαετία του 1930 και του τύπωσε ο Φάρος Τυφλών τη δεκαετία του 1950, αποκομμένοι από ό,τι ατύπωτο και νεώτερο.

Βέβαια, μερικοί συνάδελφοί μας έγραψαν μουσικά κείμενα ακούοντας κασέτες, τα κείμενα όμως αυτά δεν έχουν το τεκμήριο της πιστής απόδοσης. Σκεφτήτε δυό η τρείς ψάλτες να ακούνε ένα χερουβικό από κασέτα και να το αποδώσουν σε γραφή. Είναι βέβαιο πως ο καθένας θα το αποδώσει διαφορετικά, και κανείς απόλυτα πιστά όπως αυτό είναι γραμμένο.

Αφού απευθυνόμαστε και σε Σαλαμήνιους, θα ήταν μεγάλη παράλειψη, αν δεν αναφερθούμε στον μαθητη του πατρός Δοσιθέου τον αείμνηστο Γιάννη Περδικούρη, που ήταν ψάλτης επί πενήντα και άνω έτη στη Σαλαμίνα. Όταν έμαθε την μουσική γραφή από τον πατέρα Δοσιθεο, άρχισε να μεταφέρει στην γραφή μας τα βιβλία του, με αποτέλεσμα να γράψει για τον εαυτό του και τους συναδέλφους του βιβλία, οπως το δοξαστάριο Πέτρου Πελοποννησίου εκδόσεως Παναγιώτου Κηλτζανίδου καθώς επίσης και το δοξαστάριο Γεωργίου Βιολάκη και άλλα μαθήματα, τα οποία δεν πρόλαβε να μεταφέρει ο ίδιος ο πατήρ Δοσίθεος στην γραφή μας.

Άλλος μαθητής του γέροντα ο Γιάννης Δημητρόπουλος με ένα πίνακα που πήρε από τον γέροντα έχει μεταφέρει στην γραφή μας, με τη βοήθεια της γυναίκας του Αναγνωστίας, πολλά αξιόλογα μαθήματα από την γραφή των βλεπόντων, ιδιόμελα, χερουβικά, λειτουργικά, κοινωνικά, κλπ.

Θα μπορούσε να πεί κανείς, πως το σύστημα Δοσιθέου είναι αρκετό και μόνο αυτό για ένα τυφλό μαθητή ή ψάλτη, αφού μπορεί με τους μαθητές του και με τους συνεργάτες του να γράψει ό,τι μάθημα του είναι απαραίτητο. Η δε μεταφορά κειμένων από βλεπόντων σε Braille, επειδή βασίζεται στην μεταφορά του κάθε σημείου, έχει απόλυτη ακρίβεια. Ενώ οποιαδήποτε άλλη μεταφορά εξ ακοής από ηχογραφήσεις δεν έχει την πιστότητα της γραφής.

Πλην όμως της γραφής φάνηκε πολύ γρήγορα η έλλειψη και στον τομέα των βιβλίων. Βέβαια η εκτύπωση των βιβλίων που έγινε από το Φάρο Τυφλών το 1951, ήταν η πρώτη εκτύπωση μουσικών κειμένων που συμπληρώθηκαν με ορισμένα λόγια. Ήταν ένα πρώτο βήμα, μία αρχή, με πολλές όμως ελλείψεις. Με αυτή σταμάτησαν οι ενδιαφερόμενοι να αντιγράφουν τα βιβλία του Δημητρίου Χρυσαφίδη, γεγονός που ήταν ιδιαίτερα κοπιαστικό, αφού η αντιφραφή γινόταν ως τότε με πινακίδα και κέντρο με το χέρι και απαιτούσε κόπο πολύ και χρόνο.

Β. Ομιλούμε για ελλειπή βιβλία αφού τα βιβλία που τυπώθηκαν από το Φάρο Τυφλών είχαν μεγάλες ελλείψεις. Π.χ. από τον μήνα Αύγουστο είχαν τις ακολουθίες μόνο των μεγάλων εορτών της έκτης, της δεκάτης πέμπτης, της εικοστής ενάτης και της τριακοστής πρώτης και αυτές όχι ολόκληρες. Έτσι ένας τυφλός που είχε ακολουθία μια άλλη μέρα ή που ήθελε να πηγαίνει να ψέλνει στις παρακλήσεις ή ένα Σάββατο ή μια ιδιωτική λειτουργία, έπρεπε ή να γράφει διαρκώς, ή να στηρίζεται στην βοήθεια κάποιου βλέποντος γι΄ αυτά που δεν είχε, με αποτέλεσμα να γίνεται απόλυτα εξαρτημένος, ή να αποφεύγει να πηγαίνει να ψέλνει τις μέρες των οποίων τις ακολουθίες δεν περιελάμβαναν μέσα τα βιβλία του ή ακόμη να μη θέλει να γίνει ψάλτης μη μπορώντας να αντέξει την κατάσταση αυτή, που κρατούσε τον τυφλό ψάλτη σε μια μονιμη εξάρτηση.

Τότε πολλοί από τους μαθητές ή τους ψάλτες θυμήθηκαν πως υπήρχε ο πατήρ Δοσιθεος και άρχισαν να καταφεύγουν σ΄ αυτόν για να βοηθηθούν. «Γέροντα, θέλομε το τροπάριο της Κασσιανής του Πέτρου», ή τα κεκραγάρια του Ιακώβου ή τα χερουβικά της εβδομάδος του Πέτρου για το ωδείο ή την εκκλησία μας. Ο γέροντας πάντοτε υπήρχε πρόθυμος. Είμαι ταγμένος έλεγε στην υπηρεσία του κάθε τυφλού. Παρά τα πολύ πενιχρά οικονομικά του, πήγαινε ο ίδιος πολλές φορές και με ταξί ακόμη, στη Σαλαμίνα, ή σε οποιοδήποτε άλλο σημείο του εζητείτο, για να διδάξει, να δώσει μουσικά ή πεζά κείμενα για να εξυπηρετήσει συναδέλφους του. Έτσι απέκτησε πολλούς τυφλούς μαθητές.

Αλλά επειδή ο γέροντας είχε γράψει εκτός από μουσικά κείμενα και όλα τα πεζά όπως μηναία, τριώδιο, πεντηκοστάριο κλπ. στην γραφή μας, πολλοί του ζητούσαν να τους δώσει κείμενα. Είχε θέσει τον εαυτό του στην υπηρεσία του κάθε συναδέλφου του.

Όπως όμως προανέφερα ο πατήρ Δοσίθεος δεν έδινε στους μαθητές του μαθήματα μουσικά ή κείμενα μόνο, αλλ΄ επί πλέον έδινε την ικανότητα σ΄ αυτούς να δουλεύουν και οι ίδιοι και να μεταφέρουν, γεγονός που είναι ασυγκρίτως σπουδαιότερο.

Είχα την εξαιρετική ευλογία την τελευταία δεκαετία της ζωής του να τον γνωρίσω και να αποτελέσω τον στενώτερο συνεργάτη του στο χώρο των τυφλών. Έτυχε να χρειασθώ και εγώ κάποια μαθήματα, προκειμένου να μπορέσω να ψάλλω στο πανηγύρι του χωριού μου, οπότε το 1980 τον Ιούλιο επισκέφθηκα τον πατέρα Δοσίθεο στο σπίτι του. Τότε έμεινα κατάπληκτος από την δουλειά που αυτός ο άνθρωπος είχε κάνει. Όλο του το σπίτι ήταν γεμάτο βιβλία και μόνο μια άκρη υπήρχε, ίσα-ίσα για το κρεβάτι του. Τότε έκανα τη σκέψη: «Γιατί αφού οι τυφλοί στερούνται τόσα πολλά κείμενα, τα οποία έχει ο πατήρ Δοσίθεος, να μην τυπώνονται τα βιβλία του, αφού αυτά μας είναι τόσο απαραίτητα ώστε έτσι και ενός συναδέλφου μας το έργο θα βγει στην επιφάνεια, και οι ανάγκες των τυφλών θα καλυφθούν.» Αφού εξυπηρετήθηκα, πήρα ορισμένα μαθήματα από το γέροντα μαθαίνοντας το σύστημά του. Μου έδωσε ένα πίνακα και μου είπε ότι με τον πίνακα αυτό θα μπορούσα και με τη γυναίκα μου και με οποιονδήποτε άλλο, που δε θα ήταν ψάλτης, να γράψω στη γραφή μας οποιοδήποτε μάθημα. Ο πίνακας αυτός είχε τα σημεία των βλεπόντων και δίπλα τα ίδια σημεία στη γραφή μας. Όταν η γυναίκα μου εύρισκε ένα σημείο που δεν ήξερε τί είναι μου έλεγε γράφεται έτσι σε Braille, ή όταν εγώ ήθελα να υπαγορεύσω και δεν ήξερα κάτι πώς το γράφουν οι βλέποντες έδειχνα το σημείο και αμέσως ο βλέπων καταλάβαινε. Έτσι ο ένας γινόταν δάσκαλος του άλλου. Αποτέλεσμα τους ειρμούς του ειρμολογίου Ιωάννου Πρωτοψάλτου να τους γράψω καθ΄ υπαγόρευσιν της γυναίκας μου και των μικρών μου γυιών από ηλικία μολις οκτώ ετών, τους οποίους αργότερα και δίδαξα βυζαντινή μουσική. Από τότε ο γέροντας ερχόταν στο σπίτι μου στο οποίο όπως μου έλεγε ιδιαίτερα αναπαυόταν.

Το 1986 ο γέροντας ήταν ήδη 74 ετών, όταν μια μέρα συζητήσαμε για την τύχη των βιβλίων του μετά την εις Κύριον εκδημία του. Συμφωνήσαμε ότι έπρεπε να ιδρυθή σύλλογος στον οποίο θα έμεναν τα βιβλία του για εκτύπωση και διδασκαλία. Τότε ιδρύσαμε το Σύλλογο Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής Τυφλών Ιεροψαλτών «Η Νέα Παρασημαντίκή», ΣΒΕΜΤΙ ΝΠ, στον οποίον ο γέροντας άφησε τα βιβλία του.

Ο πατήρ Δοσίθεος κοιμήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1991 την παραμονή του Σαββάτου του Λαζάρου.

Μετά την κοίμησή του ο σύλλογος άρχισε προσπάθειες για να μπορέσει να τυπώσει το έργο του. Οι δυσκολίες ήταν μεγάλες, τεχνικές, οικονομικές, έλλειψη ειδικών τεχνικών γνώσεων κλπ. Ύστερα από μεγάλες προσπάθειές μας κατορθώσαμε να αποκτήσουμε υπολογιστή, ειδικό εκτυπωτή, να ενημερωθούμε πάνω σε τεχνικά θέματα, και μετά πέντε χρόνια αρχίσαμε να γράφουμε από το ειρμολόγιο τις καταβασίες αργές και σύντομες, αργότερα το αναστασιματάριο, τις μουσικές κυψέλες όλων των μηνών του έτους, καθως επίσης και Τριωδίου και Πεντηκοσταρίου. Τα έργα αυτά τα εμπλουτίσαμε με πολλές νέες ακολουθίες που μελοποίησε ο ίδιος, αφού εκτός από επινοητής υπήρξε και δεινός μελοποιός. Ήδη πολλά έργα του κυκλοφορούν στα βιβλιοπωλεία. Πλην των παραπάνω κατορθώσαμε να έχουμε ετοιμάσει το Σύνολο των πεζών βιβλίων. Συγκεκριμένα τα Μηναία, Το Τριώδιο, το Πεντηκοστάριο, τους αποστόλους κλπ. Από τα οποία πολλά τα έχουμε ήδη εκτυπώσει και διανείμει σε συναδέλφους μας, που έχουν ανάγκες.

Ο σύλλογός μας είναι υπερήφανος γιατί:

α. Κατόρθωσε να διασώσει τα βιβλία του πατρός Δοσιθέου, που άλλως θα κινδύνευαν μετά το θάνατό του να πεταχθούν από κάποιο βλέποντα, που δεν θα ήξερε την αξία τους, και
β. Γιατί λίγα μόνο χρόνια μετά την κοίμηση του γέροντα έχει πληκτρολογήσει το σύνολο σχεδόν του έργου του ελπίζοντας πως σε μικρό σχετικά διάστημα θα κατορθώσει να το ολοκληρώσει.
γ. Γιατί ήδη έχει δώσει αρκετά βιβλία σε ήδη υπηρετούντες τυφλούς ιεροψάλτες σε λειτουργούντες ιερούς ναούς ή σε μαθητές και μάλιστα δωρεάν.
δ. Γιατί έχει κατορθώσει να καταδείξει την αναγκαιότητα του συστήματος Δοσιθέου για τους τυφλούς, και να διαλύσει τους αβάσιμους ισχυρισμούς του παρελθόντος.

Θεωρούμε ιδιαίτερα λυπηρό το γεγονός ότι η βυζαντινή μουσική δεν διδάσκεται σήμερα στο Κεάτ κέντρο εκπαιδεύσεως και αποκαταστάσεως τυφλών. Και ζητούμε την άμεση πρόσληψη δασκάλου που θα εκπαιδεύσει τυφλούς στην βυζαντινή μουσική, αφού αυτή προσφέρει σ΄ αυτούς μεγάλα πνευματικά εφόδια απαραίτητα για την ζωή τους, φέρνοντάς τους σε επαφή με τους ανεκτίμητους θησαυρούς της βυζαντινής μουσικής και της εκκλησιαστικής ποίησης, αλλά εκτός αυτού, τους δίνει την δυνατότητα να ενισχύσουν πολύ τα οικονομικά τους και να καλύψουν δυσκολίες τους, ασκώντας αν όχι ένα αποκλειστικό επάγγελμα, ένα συμπληρωματικό επάγγελμα, που θα τους βοηθήσει πολύ. Εκτός όμως από τους παραπάνω λόγους με την ψαλτική ένας τυφλός έχει μεγάλες ευκαιρίες να δημιουργήσει γνωριμίες και φιλίες με αξιόλογους ανθρώπους, και έτσι γίνεται περισσότερο κοινωνικός, σπάζοντας κάθε απομόνωση στην οποία μπορεί να έμενε διαφορετικά, και όλα αυτά μένοντας μέσα στο χώρο της εκκλησίας.

Επισημαίνουμε ιδιαίτερα τον κίνδυνο που εγκυμονεί το εφαρμοζόμενο πρόγραμμα ενσωμάτωσης τυφλών παιδιών σε σχολεία βλεπόντων, γιατί έτσι τα παιδιά κινδυνεύουν να στερηθούν μεταξύ άλλων αναγκαίων γι΄ αυτά μαθημάτων και των μαθημάτων βυζαντινής μουσικής, αφού δε θα έχουν ειδικούς δασκάλους που θα τα εκπαιδεύσουν.

Δηλώνουμε ότι εμείς τα μέλη του συλλόγου μας μιμούμενα το παράδειγμα του πατρός Δοσιθέου, είμαστε στη διάθεση του κάθε τυφλού συναδέλφου μας:

α. παρέχοντας σ΄ αυτόν βιβλία που θα τον βοηθήσουν στην εκμάθηση της βυζαντινής μουσικής αν είναι μαθητής, ή την άσκηση του λειτουργήματός του, αν είναι ήδη ψάλτης,
β. διδάσκοντας δωρεάν βυζαντινή μουσική τυφλούς που θέλουν να γίνουν ιεροψάλτες,
γ. βοηθώντας και με την πληρωμή ακόμη διδάκτρων απόρων τυφλών που θέλουν να σπουδάσουν βυζαντινή μουσική και που τα οικονομικά τους δεν τους το επιτρέπουν.

Θέση του συλλόγου μας είναι η εξής: Οπως για τους βλέποντες υπάρχει η ευρωπαϊκή γραφή πεντάγραμμο για την απόδοση ευρωπαϊκων κομματιών και τραγουδιών, και η νέα παρασημαντική, για το γράψιμο βυζαντινών ύμνων και δημοτικών τραγουδιών, και είναι και οι δύο χρήσιμες χωρίς να μπορούμε να πούμε ότι η μια από τις δύο γραφές είναι περιττή, έτσι και για τους τυφλούς υπάρχει η ευρωπαϊκή γραφή, την οποία έλαβε σαν βάση ο Δημήτριος Χρυσαφίδης και η γραφή Δοσιθέου ως βυζαντινή.

Τελειώνοντας ζητούμε από κάθε ενδιαφερόμενο τυφλό συνάδελφό μας για οποιαδήποτε ανάγκη του να επικοινωνήσει με το σύλλογό μας στα τηλέφωνα 210-96,20,002 και 210-96,02,109 και να ζητήσει εμένα τον Μανώλη Μπασιά πρόεδρο του συλλόγου. Θα πράξουμε ό,τι μπορούμε για την εξυπηρέτησή του.

Αθήνα 2 Νοεμβρίου 1998 Μανώλης Μπασιάς

Εγκριτικαί αποφάσεις του συστήματος Δοσιθέου
Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος.
αριθμ. πρωτ. 798. διεκπ. 527. της 7 Ιουνίου 1960.
Σύλλογος προς διάδοσιν της εθνικής μουσικής (σ. α.) 15.1.1959.
Ο πρόεδρος: Σίμων Καράς,
Ο γενικός γραμματέας: Ιων Δραγούμης.

Πηγή: http://www.stanthonysmonastery.org/