«ΟΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΤΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗΣ»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ζαμπέν Έλεν – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Π.Μ.Σ. «ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΑ» – Μέρος 3ο

Ιαν 21, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

1.2 Συμπερίληψη

Η εκπαίδευση αναφέρεται συχνά ως ένας εξισορροπητικός στην κοινωνία λόγω της δυνατότητάς της να προάγει τόσο την πνευματική, όσο και την προσωπική ανάπτυξη του ατόμου. Όμως, εδώ και χρόνια, ο αποκλεισμός διαφορετικών ομάδων μαθητών αποτελεί ένα μείζον πρόβλημα στα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο, όπως οι μαθητές με αναπηρία, οι μαθητές διαφόρων εθνικών καταβολών και οι μαθητές που προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα (Jardinez & Natividad, 2024). Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχει σημειωθεί μια σημαντική αλλαγή στο σύγχρονο εκπαιδευτικό πλαίσιο, με μια μετάβαση από τη διαχωρισμένη εκπαίδευση στην εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς ή τη συμπερίληψη. Η συμπερίληψη στο σχολικό πλαίσιο αναφέρεται στη διαδικασία εκπαίδευσης παιδιών, με ή χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, στους ίδιους χώρους και υπό τις ίδιες συνθήκες (Hunt et al., 2021). Τα πλεονεκτήματα της συνεκπαίδευσης πλέον δεν αποτελούν αντικείμενο αμφισβήτησης, όπως στο παρελθόν, αλλά τα θεωρητικά και πρακτικά ερωτήματα γύρω από την εφαρμογή της εξακολουθούν να υφίστανται (Reeves et al., 2020).

Η συμπερίληψη είναι μια περίπλοκη και αμφισβητούμενη έννοια, εφόσον το τι είναι η συμπερίληψη, γιατί είναι απαραίτητη και πως μπορεί να εφαρμοστεί έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένων συζητήσεων μεταξύ των ερευνητών, των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής και των επαγγελματιών στο πεδίο της εκπαίδευσης. Αρκετοί διεθνείς οργανισμοί προωθούν τη συμπερίληψη ως δικαίωμα για όλους τους μαθητές. Ο στόχος 4 της Ατζέντας των Ηνωμένων Εθνών 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, καθώς και οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες γραμμές της UNESCO, επιβεβαιώνουν την προοπτική των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναγνωρίζοντας τη συμπερίληψη και την ισότητα ως πρωταρχικές αρχές που πρέπει να καθοδηγούν όλες τις εκπαιδευτικές πολιτικές και πρακτικές. Η συμπεριληπτική εκπαίδευση κατέχει επίσης εξέχουσα θέση σε σημαντικά ευρωπαϊκά έγγραφα πολιτικής. Δεδομένου ότι οι εκπαιδευόμενοι με αναπηρία έχουν βιώσει αποκλεισμό από τα εκπαιδευτικά συστήματα, άλλα έγγραφα πολιτικής με επιρροή τονίζουν το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς. Ειδικότερα, το άρθρο 24 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με αναπηρία ορίζει τη συμπεριληπτική εκπαίδευση ως την «πρόσβαση σε μια συμπεριληπτική, ποιοτική και δωρεάν πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση σε ίση βάση με τους άλλους μαθητές, στις κοινότητες, στις οποίες ζουν», τονίζοντας τη μη -διακρίσεις και την πρόληψη του αποκλεισμού λόγω αναπηρίας στο εκπαιδευτικό περιβάλλον (Kefallinou et al., 2020).

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές ερμηνείες για την έννοια της συμπερίληψης μεταξύ των διαφορετικών εμπλεκόμενων μερών στο εκπαιδευτικό σύστημα. Διαφορετικές ομάδες έχουν διαφορετικές ιδέες για τη μορφή που αυτή πρέπει να προσλαμβάνει, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτικών, των γονέων, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των μαθητών (Krischler et al., 2019). Αυτό το φάσμα ερμηνειών καθιστά δύσκολη τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος χωρίς αποκλεισμούς, που να είναι συμπεριληπτικό και συνάμα αποτελεσματικό. Για την υπέρβαση αυτής δυσκολίας, είναι επιτακτική ανάγκη να αναγνωριστεί ότι η συμπερίληψη θα πρέπει να προσαρμοστεί στις ποικίλες απαιτήσεις των μαθητών και να επιχειρήσει να μειώσει τους αποκλεισμούς τόσο στο εκπαιδευτικό σύστημα, όσο και στην κοινωνία γενικότερα (Kruse & Dedering, 2017).

Για το λόγο αυτό, η συμπερίληψη θα πρέπει να προσαρμοστεί, ώστε να ανταποκρίνεται στις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε μαθητή, αναγνωρίζοντας και τιμώντας την ατομικότητά του (Mag et al., 2017). Αυτή η προσαρμογή με τη σειρά της, απαιτεί τη διερεύνηση και ανάλυση της διαφορετικότητας και την εισαγωγή των απαραίτητων αλλαγών στις εκπαιδευτικές ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου, των προσεγγίσεων, των δομών και των στρατηγικών. Εφαρμόζοντας αυτές τις στρατηγικές, μπορεί να αποφευχθεί η μείωση του αποκλεισμού σε επίπεδο εκπαίδευσης, πολιτισμού και εντέλει κοινότητας, προωθώντας έτσι μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς (Kiran, 2023). Η συμπεριληπτική εκπαίδευση απαιτεί τα μαθησιακά περιβάλλοντα, που προηγουμένως κάλυπταν σχετικά ομοιογενείς ομάδες μαθητών που μάθαιναν με παρόμοιους τρόπους, να προσαρμόζονται και να διαθέτουν πόρους για την πλήρη συμμετοχή όλων των μαθητών, ανεξαρτήτως ικανότητας. Επίσης, αφορά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα πέρα από το σχολείο και αποσκοπεί στο να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία συμμετέχουν στη μάθηση, που ξεκινά από τη γέννηση και είναι δια βίου, και έρχεται να συμπεριλάβει τη μάθηση στο σπίτι, την κοινότητα και σε επίσημες, ανεπίσημες και μη τυπικές καταστάσεις (Hunt et al., 2021).

Μετάβαση στο περιεχόμενο