«ΟΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΤΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗΣ»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ζαμπέν Έλεν – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Π.Μ.Σ. «ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΑ» – Μέρος 5ο

Ιαν 21, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

1.2 Συμπερίληψη (Β Συνέχεια)

Όσον αφορά τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η συμπερίληψη στην πράξη, οι εκπαιδευτικοί που είναι βασικοί παράγοντες στη διαδικασία διδασκαλίας-μάθησης αντιμετωπίζουν αρκετές προκλήσεις στην υλοποίηση της, με τη σημαντικότερη εξ αυτών να είναι η ελλιπής εκπαίδευση και επιμόρφωση στη διδασκαλία παιδιών με αναπηρία (Imaniah & Fitria, 2018). Εάν οι δάσκαλοι δεν έχουν τις βασικές γνώσεις και δεξιότητες που είναι απαραίτητες για να καλύψουν τις διάφορες ανάγκες των μαθητών με αναπηρία, μπορεί να τους είναι δύσκολο να δημιουργήσουν περιβάλλοντα μάθησης χωρίς αποκλεισμούς και να παρέχουν την απαραίτητη υποστήριξη. Αυτό το πρόβλημα θα μπορούσε να εμποδίσει τους μαθητές να φτάσουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους όσον αφορά την ακαδημαϊκή και προσωπική τους ζωή. Η επαγγελματική κατάρτιση είναι απαραίτητη για την επιλογή των κατάλληλων παιδαγωγικών μέσων και τεχνικών, καθώς πολλοί εκπαιδευτικοί δεν είναι εξοικειωμένοι με τη μέθοδο διδασκαλίας της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, πολλοί εκπαιδευτικοί δεν είναι σε θέση να ενσωματώσουν αποτελεσματικά τις έννοιες της συμπερίληψης στη διδακτική της πρακτική λόγω της έλλειψης χρόνου και των μεγάλων μεγεθών τάξεων (Materechera, 2020).

Περαιτέρω, πολλά σύγχρονα σχολεία δεν διαθέτουν τα εργαλεία και τις υποδομές, θέτοντας εμπόδια στην κάλυψη των αναγκών των μαθητών με αναπηρία. Αθλητικά προγράμματα χωρίς αποκλεισμούς, κακοσχεδιασμένες αίθουσες διδασκαλίας, απροσπέλαστη υποδομή (όπως η ανυπαρξία ράμπας) και η έλλειψη προσαρμοσμένης τεχνολογίας (όπως προγράμματα ανάγνωσης οθόνης, διερμηνείς νοηματικής γλώσσας και εκπαιδευτικό υλικό μπράιγ) είναι μερικά παραδείγματα αυτών των εμποδίων. Αυτό τονίζει την ανάγκη υλοποίησης των απαραίτητων παρεμβάσεων για την άρση αυτών των φυσικών εμποδίων στα σχολεία, προκειμένου αυτά να εγγυηθούν ένα φιλικό περιβάλλον μάθησης, όπου κάθε μαθητής έχει ίσες (Jardinez & Natividad, 2024).

Επιπλέον, οι μαθητές με αναπηρία αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα με την αποδοχή, τις φιλίες και τις αλληλεπιδράσεις με τους συνομήλικους τους (de Boer & Pijl, 2016), που θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνική συμπεριφορά και την αυτοαντίληψη τους (Chen et al., 2022). Έχουν λιγότερους φίλους, είναι λιγότερο αποδεκτοί και αναφέρουν συχνότερα συναισθήματα μοναξιάς (Schwab, 2017). Η απόρριψη μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, ειδικά για την αυτοεκτίμηση των μαθητών με αναπηρία, που μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη αυτοπεποίθηση και ίσως να περιορίσει την κοινωνική τους ανάπτυξη, καθιστώντας πιο δύσκολο να χτίσουν σταθερές σχέσεις με τους συμμαθητές τους. Μερικοί μαθητές με αναπηρία μπορεί επίσης να αντιμετωπίσουν εκφοβισμό λόγω της κατάστασής τους. Αυτό το φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει αισθήματα μοναξιάς και απομόνωσης και μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο στρες και άγχος (Jardinez & Natividad, 2024).

Σε μια μελέτη (Petry, 2018), που διερευνούσε τη σχέση μεταξύ αυτών των δυσκολιών σε όρους κοινωνικής συμμετοχής και τις στάσεις τυπικά αναπτυσσόμενων εφήβων προς τους συνομηλίκους τους με αναπηρία, βρέθηκε ότι τόσο οι μαθητές με κάποια διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, όσο και οι μαθητές με κινητική ή νοητική αναπηρία ήταν λιγότερο αποδεκτοί, είχαν λιγότερες φιλίες και εμπλέκονταν σε λιγότερες κοινωνικές αλληλοεπιδράσεις εν συγκρίσει με τους τυπικά αναπτυσσόμενους συμμαθητές τους. Οι στάσεις των τυπικά αναπτυσσόμενων εφήβων απέναντι στους συνομηλίκους τους με αναπηρία στο επίπεδο της τάξης ήταν ουδέτερες. Η σχέση μεταξύ των στάσεων της τάξης και της αποδοχής των συνομηλίκων, των φιλικών σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων με τους συνομηλίκους μετριάστηκε ανάλογα με το είδος της αναπηρίας.

Αντίστοιχα, τα ευρήματα μιας μελέτης, που εκπονήθηκε από τους Karaca et al. (2022), κατέδειξαν ότι υπήρχε σημαντική διαφορά στα επίπεδα κοινωνικής αποδοχής των μαθητών με τυπική ανάπτυξη προς τους συνομηλίκους τους με αναπηρία σύμφωνα με μεταβλητές όπως το φύλο, το επίπεδο εκπαίδευσης του πατέρα, την τάξη, την ύπαρξη ατόμου με αναπηρία μεταξύ των συγγενών, την προηγούμενη φοίτηση σε νηπιαγωγείο στο παρελθόν και την οικογενειακή κατάσταση. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ του επιπέδου εκπαίδευσης της μητέρας των μαθητών με τυπική ανάπτυξη και των επιπέδων κοινωνικής αποδοχής τους προς τους συνομηλίκους τους με ειδικές ανάγκες (Karaca et al., 2022).

Ένας λόγος για τα σχετικά χαμηλά επίπεδα κοινωνικής συμμετοχής των μαθητών με αναπηρία στις τάξεις συμπερίληψής μπορεί να είναι οι στάσεις των συνομηλίκων τους χωρίς αναπηρία. Έχει καταδειχθεί ότι συχνά οι συνομήλικοι των παιδιών με αναπηρία έχουν αρνητικές στάσεις και μάλιστα το είδος της αναπηρίας φαίνεται να επηρεάζει τις στάσεις. Επί παραδείγματι, οι στάσεις απέναντι στα παιδιά με νοητική αναπηρία είναι πιο αρνητικές σε σύγκριση με εκείνες απέναντι στα παιδιά με κινητική αναπηρία (Schwab, 2017).

Με τη συμπεριληπτική εκπαίδευση, οι προκαταλήψεις, τα στερεότυπα και ο φόβος για το άγνωστο αποδυναμώνονται και εξαλείφονται, ενώ αυτή προωθεί την αμοιβαία κατανόηση και αποδοχή και συμπεριφορές και μορφές επικοινωνίας, που ενισχύουν την πολυπολιτισμική και πολυμορφική κοινωνία. Στο πλαίσιο της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, τα παιδιά με αναπηρία υποστηρίζονται ισότιμα, αφού δεν υπάρχουν διακρίσεις και καθιερώνονται οι ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης για όλους. Έτσι, η συμπεριληπτική εκπαίδευση δεν είναι απλώς λειτουργικό, αλλά ταυτόχρονα και καθαρά ηθικό ζήτημα. Για να επιτευχθεί ο στόχος της συμπερίληψης, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη βελτίωση των αντιλήψεων και στάσεων απέναντι στη συμπεριφορά στην τάξη, εφόσον αυτές θα βελτιώσουν τις διαδράσεις τους με τα παιδιά ή τα άτομα με αναπηρία, εν γένει και εκτός τάξης (Bebetsos et al., 2017).

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ανεπαρκείς νομοθεσία, πολιτικές ή μηχανισμοί υλοποίησης που σχετίζονται με τη συμπεριληπτική εκπαίδευση μπορεί να εμποδίσουν την πρόοδο. Ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στις προκλήσεις, που αυτή αντιμετωπίζει, είναι η περιορισμένη κατανόηση για το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και τα ζητήματα, που αναδύονται στο πλαίσιο αυτό. Οι εκπαιδευτικοί, οι διαχειριστές των σχολείων και τα λοιπά εμπλεκόμενα μέρη μπορεί να δυσκολεύονται να περιηγηθούν στην πολυπλοκότητα των νομικών πλαισίων, στο περίπλοκο περιβάλλον των πολιτικών χωρίς αποκλεισμούς και στην τέχνη της εξατομικευμένης υποστήριξης για μαθητές με ποικίλες ανάγκες. Αυτή η έλλειψη κατανόησης εγείρει εμπόδια που εμποδίζουν την ομαλή χρήση πρακτικών χωρίς αποκλεισμούς στο εκπαιδευτικό πλαίσιο (Jardinez & Natividad, 2024).

Μετάβαση στο περιεχόμενο