Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 22ο
4.3 Επιτυχημένες Στρατηγικές Αντιμετώπισης Ατόμων με Οπτική Αναπηρία για Ένταξη στους Χώρους Εργασίας
Η έλλειψη συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, μεταξύ των ατόμων με οπτική αναπηρία, ενδεχομένως να οφείλεται σε άγνοια της υποβοηθούμενης τεχνολογίας και στην έλλειψη αποδοχής τους στον χώρο εργασίας. Αποτελεί γεγονός πως τα άτομα με οπτική αναπηρία, μπορούν να αυξήσουν την ικανότητά τους να εκτελούν συγκεκριμένες εργασίες και δραστηριότητες με προσαρμοστικό εξοπλισμό και συσκευές βοηθητικής τεχνολογίας (Gamble et al., 2006). Ωστόσο, ορισμένα από αυτά τα άτομα δε χρησιμοποιούν κατάλληλα τις βοηθητικές συσκευές και συχνά δεν τις αποδέχονται.
Οι Williams et al. (2006) προσπάθησαν να κατανοήσουν τους τύπους τεχνολογικών βοηθημάτων που χρησιμοποιούνται συχνά από εργαζόμενους με οπτική αναπηρία σε διάφορες ηλικιακές ομάδες. Στην παρούσα έρευνα συμμετείχαν 510 άτομα με οπτική αναπηρία, με σκοπό να εξεταστούν οι τύποι τεχνολογίας που απαιτούνται για την εκτέλεση εργασιών και εργασιακών δραστηριοτήτων. Οι συμμετέχοντες / συμμετέχουσες προσλήφθηκαν μέσω διαφόρων μεθόδων, όπως μέσω καταλόγων και οργανισμών ατόμων με αναπηρία. Οι έρευνες διεξήχθησαν είτε διαδικτυακά, μέσα από την αποστολή email, είτε διενεργήθηκαν μέσω τηλεφωνικής συνέντευξης. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι τα άτομα με οπτική αναπηρία, χρησιμοποιούσαν μια ποικιλία βοηθημάτων στο χώρο εργασίας, ώστε να μπορέσουν να ξεπεράσουν τις λειτουργικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν (p<0,01). Μάλιστα, φάνηκε ότι χωρίς τα βοηθήματα δε θα ικανοποιούνταν οι ανάγκες τους, κάτι που θα τους εμπόδιζε να πετύχουν στην εργασία τους (Williams et al., 2006).
Επίσης, παρατηρήθηκαν και ορισμένες διαφορές στους τύπους τεχνολογικών βοηθημάτων που χρησιμοποιούνται από νεότερα και μεγαλύτερα άτομα, παρόλο που τα βοηθήματα στόχευαν τα νεότερα άτομα περισσότερο, απ’ ότι τα μεγαλύτερα άτομα (p<0,05). Οι τύποι βοηθημάτων που παρουσίασαν τη διαφορά αφορούσαν γνωστά τεχνολογικά βοηθήματα, όπως τη γραφή Braille, το CCTV και το ZoomText. Καθίσταται σαφές μέσα από αυτή τη μελέτη ότι τα τεχνολογικά βοηθήματα είναι απαραίτητα σε κάθε χώρο εργασίας για τα άτομα με οπτική αναπηρία, καθώς μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στο να καλυφθούν οι ανάγκες τους και να μπορέσουν να επιτύχουν στην εργασία τους (Williams et al., 2006).
Παράλληλα, στην έρευνα της Kelly (2011) εξετάστηκαν τα τρέχοντα προβλήματα των μαθητών και των μαθητρίων γυμνασίου στη χρήση της υποστηρικτικής τεχνολογίας. Οι μαθητές / μαθήτριες, που ήταν ηλικίας από 13 έως 16 ετών, είχαν οπτική αναπηρία και δεν μπορούσαν να διατηρήσουν ανταγωνιστική απασχόληση. Η ποσοτική αυτή μελέτη χρησιμοποίησε δύο διαχρονικές έρευνες για την έκβαση των παιδιών, οι οποίες ήταν η SEELS (Ειδική Εκπαίδευση Διαχρονική Μελέτη) και η NLTS-2 (Εθνική Μελέτη Διαχρονικής Μετάβασης-2). Κατά τη διαδικασία ανάλυσης, χρησιμοποιήθηκε περιγραφική ανάλυση και πολυεπίπεδη μοντελοποίηση. Μέσα από τις αναλύσεις αποκαλύφθηκε ότι το 60% των μαθητών / μαθητριών θα μπορούσε να επωφεληθεί από τη χρήση της υποστηρικτικής τεχνολογίας, αλλά δεν του δόθηκε η ευκαιρία να τις χρησιμοποιήσει. Η μελέτη φανέρωσε, επίσης, τη μεγάλη σημασία της υποστήριξης της οικογένειας, καθώς οι μαθητές / μαθήτριες με οπτική αναπηρία, των οποίων οι γονείς συμμετείχαν σε σχολικά προγράμματα, συναντήσεις γονέων ή εκπαιδεύσεις για οικογένειες, ήταν πιο πιθανό να χρησιμοποιήσουν την υποστηρικτική τεχνολογία, συγκριτικά με εκείνους τους μαθητές / τις μαθήτριες, των οποίων οι γονείς δε συμμετείχαν στα παραπάνω προγράμματα (Kelly, 2011).
Ομοίως, οι Strobel et al. (2006), στη δική τους έρευνα, ανέφεραν ότι ορισμένα άτομα με οπτική αναπηρία και οι οικογένειές τους συχνά δε γνωρίζουν ποια υποστηρικτική τεχνολογία είναι διαθέσιμη, πού να την αποκτήσουν και πώς να πληρώσουν γι’ αυτήν. Τα άτομα αυτά απαιτούν συχνά πολλές βοηθητικές συσκευές για την εκτέλεση καθημερινών εργασιών, συμπεριλαμβανομένων των καθηκόντων στην εργασία. Ωστόσο, η πληρωμή για τις βοηθητικές συσκευές εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο. Επιπλέον, οι εργοδότες δε γνωρίζουν την υποστηρικτική τεχνολογία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί, για να βοηθήσει τα άτομα με οπτική αναπηρία να ξεπεράσουν τους λειτουργικούς περιορισμούς τους, και ταυτόχρονα, ορισμένοι διστάζουν να πληρώσουν για τις βοηθητικές αυτές συσκευές. Στη συγκεκριμένη έρευνα αναφέρθηκε, επίσης, ότι το έντυπο υλικό και τα γραφικά είναι απαραίτητα για το εργατικό δυναμικό, ωστόσο τα άτομα με οπτική αναπηρία συχνά αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια στην πρόσβασή τους σε πληροφορίες κειμένου και έντυπο υλικό, το οποίο συχνά θεωρείται σημαντικό εμπόδιο γι’ αυτά, καθώς προσπαθούν να εξασφαλίσουν εργασία (Strobel et al., 2006).
Οι πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν ή δεν έχουν χρησιμοποιηθεί οι βοηθητικές συσκευές για τους εργαζομένους με οπτική αναπηρία, βοήθησαν να περιγραφούν οι πληροφορίες σχετικά με αυτές τις συσκευές, οι οποίες υποστηρίζουν τη συμμετοχή τους στο εργατικό δυναμικό. Ωστόσο, η βιβλιογραφία παραμένει περιορισμένη και δεν αποκαλύπτει με δικά τους λόγια τις προοπτικές για την απόκτηση και τη διατήρηση της απασχόλησής τους. Η πιο εις βάθος κατανόηση των βιωμένων εμπειριών και αντιλήψεων των ατόμων με οπτική αναπηρία, που σχετίζονται με την ανεργία, κρίνεται απαραίτητη και σημαντική. Η ενότητα αυτή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ανάγκη για εύλογες προσαρμογές είναι αναγκαία, προκειμένου τα άτομα με οπτική αναπηρία να αυξήσουν την ικανότητά τους να εκτελούν συγκεκριμένες εργασίες και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους.
Συνεπώς, τα αποτελέσματα των μελετών σε αυτό το τμήμα φανερώνουν ότι τα τεχνολογικά βοηθήματα θα βοηθήσουν τα άτομα με οπτική αναπηρία στην επίτευξη της εργασιακής σταδιοδρομίας, καθώς διαδραματίζουν αναπόσπαστο ρόλο στην επιτυχία της απασχόλησης και παρέχουν εξαιρετικά πολλές ευκαιρίες. Αυτά τα στοιχεία είναι αναγκαία για την παρούσα μελέτη, καθώς αυτή επρόκειτο να επικεντρωθεί στη διερεύνηση και την κατανόηση των βιωμένων εμπειριών των ατόμων με οπτική αναπηρία και των προοπτικών τους για την απόκτηση και τη διατήρηση της απασχόλησης. Ως αποτέλεσμα, η παρούσα μελέτη επιδιώκει να παράσχει διορατικότητα και να προωθήσει την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού με οπτική αναπηρία και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει, αναφορικά με την απόκτηση και τη διατήρηση της απασχόλησης.