Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 20ο

Ιαν 15, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 20ο

 

Κεφάλαιο 4ο – Η Σχέση της Εργασιακής Απασχόλησης και της Οπτικής Αναπηρίας, όπως και οι Συναισθηματικές – Ψυχολογικές Επιδράσεις και η ανάγκη για εργασιακή υποστήριξη

4.1         Η Σχέση της Εργασιακής Απασχόλησης και της Οπτικής Αναπηρίας

 

Επιχειρώντας να μιλήσει κανείς για την σχέση της εργασιακής απασχόλησης και της οπτικής αναπηρίας, θα πρέπει να σημειωθεί πως είναι σημαντικό να εξεταστεί η ιστορική τους σχέση. Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, οι Crudden & Hayne (1999) θεώρησαν ότι υπάρχουν διαφορές στην εργασιακή απασχόληση μεταξύ των ατόμων με εκ γενετής ή επίκτητη οπτική αναπηρία. Η εκ γενετής οπτική αναπηρία ορίστηκε ως η οπτική αναπηρία που εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 2 ετών, ενώ η επίκτητη οπτική αναπηρία ορίστηκε ως η οπτική αναπηρία που εμφανίζεται μετά την ηλικία των πέντε ετών (Crudden & Hayne, 1999). Στη συγκεκριμένη μελέτη συμμετείχαν 413 άτομα που είχαν οπτική αναπηρία, είτε εκ γενετής είτε επίκτητη και αξιολογήθηκε η ικανοποίησή τους από την εργασία, οι στάσεις, οι συμπεριφορές και οι αντιλήψεις για τις συνθήκες εργασίας τους.

Πραγματοποιήθηκε μια πολυμεταβλητή ανάλυση διακύμανσης δύο ομάδων (MANOVA) σε τέσσερις εξαρτημένες μεταβλητές, συμπεριλαμβανομένων των ωρών εργασίας την εβδομάδα, των ωρομισθίων, της εργασιακής ικανοποίησης και της ηλικίας απόκτησης της οπτικής αναπηρίας (εκ γενετής ή επίκτητη). Χρησιμοποιήθηκε το κριτήριο T2 του Hotelling και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το συνδυασμένο σύνολο εξαρτημένων μεταβλητών δεν ήταν διαφορετικό για την ηλικία απόκτησης της οπτικής αναπηρίας (Hotelling’s T2 =.014, F(4.426)=1.49, p = .205). Έτσι, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχαν στατιστικές διαφορές στην εργασιακή απασχόληση των ατόμων με εκ γενετής ή επίκτητη οπτική αναπηρία. Τα άτομα με εκ γενετής οπτική αναπηρία εργάζονταν συγκρίσιμο αριθμό ωρών (x-37), κέρδισαν εξίσου πολλά χρήματα (x = 5,32), ήταν ικανοποιημένοι (x = 3,60) και διατήρησαν την εργασία τους για όσο διάστημα επιθυμούσαν (x-11,44), όσο και τα άτομα με επίκτητη οπτική αναπηρία (Crudden & Hanye, 1999).

Παρόλο που οι Crudden & Hanye (1999) δε βρήκαν σημαντική διαφορά στην εργασιακή απασχόληση μεταξύ των ατόμων με εκ γενετής ή επίκτητη οπτική αναπηρία, μια πιο πρόσφατη μελέτη των McDonnall & Crudden (2009), εξέτασε τέσσερις παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την επιτυχία της εργασιακής απασχόλησης μεταξύ των ατόμων με οπτική αναπηρία. Οι τέσσερις αυτοί παράγοντες ήταν: 1) η εργασιακή εμπειρία, 2) η ακαδημαϊκή ικανότητα, 3) η αυτοδιάθεση και 4) η χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας. Στην έρευνα συμμετείχαν 41 νέοι με οπτική αναπηρία, ηλικίας 14 έως 21 ετών. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω προσωπικών συνεντεύξεων και περιλήψεων από αρχεία περιπτώσεων επαγγελματικής αποκατάστασης που ελήφθησαν από τον ιστότοπο του Πανεπιστημίου Cornell. Διεξήχθη μονομεταβλητή ανάλυση, χρησιμοποιήθηκε το ακριβές τεστ Fisher για τις κατηγορικές μεταβλητές και ένα επίπεδο άλφα 0,10 για τον προσδιορισμό της στατιστικής σημασίας για όλες τις δοκιμές (McDonnall & Crudden, 2009).

Οι McDonnall & Crudden (2009) διαπίστωσαν ότι η εργασιακή εμπειρία και η μερική απασχόληση, συσχετίστηκαν με την επιτυχή μετάβαση των νέων με οπτική αναπηρία στην εργασιακή απασχόληση. Η πρακτική εμπειρία έδωσε την ευκαιρία στα άτομα αυτά, να εξασκήσουν τις επαγγελματικές τους δεξιότητες και να μάθουν για τα διάφορα μονοπάτια σταδιοδρομίας (McDonnall & Crudden, 2009). Επίσης, η ακαδημαϊκή ικανότητα συσχετίστηκε με καλύτερα αποτελέσματα μετάβασης για τους νέους με οπτική αναπηρία και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που δίνουν έμφαση στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, σε βάρος των ακαδημαϊκών, φάνηκε ότι μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τα ακαδημαϊκά επιτεύγματα. Επιπλέον, η αυτοδιάθεση φάνηκε να είναι το κλειδί για την επιτυχή απασχόληση και έλαβε σημαντική προσοχή, όσον αφορά τη μετάβαση των ατόμων με οπτική αναπηρία στην εργασιακή απασχόληση (McDonnall & Crudden, 2009). Ο αυτοπροσδιορισμός μπορεί να οριστεί ως η ικανότητα να γίνονται ενημερωμένες και θετικές επιλογές, σχετικά με γεγονότα της ζωής και συνήθως η έννοια αυτή μαθαίνεται μέσω εμπειριών και σχετίζεται με επιτυχημένα αποτελέσματα μετάβασης για νέους με οπτική αναπηρία (McDonnall & Crudden, 2009). Τέλος, ένας άλλος παράγοντας που περιέγραψαν σε αυτή την έρευνα είναι η σημασία της χρήσης της υποστηρικτικής τεχνολογίας, καθώς επιτρέπει σε ένα άτομο με οπτική αναπηρία να εκτελεί εργασίες που συνήθως εκτελούνται από άτομα με κανονική όραση (McDonnall & Crudden, 2009).

Ομοίως με τους McDonnall & Crudden (2009), οι Shaw et al. (2007) εστίασαν επίσης στην εργασιακή απασχόληση των νέων με οπτική αναπηρία. Το εργασιακό καθεστώς των νέων, αποτελούσε μείζονα ανησυχία για τους επαγγελματίες και τους μελετητές στον τομέα των επαγγελματικών σπουδών και της εκπαίδευσης των ατόμων με οπτική αναπηρία (Shaw et al., 2007). Οι συγκεκριμένοι ερευνητές πραγματοποίησαν μια ποσοτική μελέτη, ως μέρος ενός ευρύτερου έργου που αφορούσε την καθημερινή ζωή των νέων σε τέσσερις τομείς της ζωής, όπως την επαγγελματική, κοινωνική, ακαδημαϊκή δραστηριότητα και δραστηριότητες της καθημερινής ζωής. Η μελέτη επικεντρώθηκε στα ευρήματα του έργου στον επαγγελματικό τομέα, συγκεκριμένα στην εργασιακή εμπειρία των νέων και σε πτυχές των προσπαθειών τους για αναζήτηση εργασίας. Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 328 συμμετέχοντες με οπτική αναπηρία και οι ηλικίες τους κυμαίνονταν από 15 έως 30 ετών. Από τους 328 συμμετέχοντες, οι 131 ήταν τυφλοί και οι 197 είχαν χαμηλή όραση (Shaw et al., 2007).

Για τη μελέτη αυτή, χρησιμοποιήθηκε ένα ερωτηματολόγιο τρόπου ζωής, το οποίο περιλάμβανε τέσσερις τομείς του τρόπου ζωής του επαγγελματικού, του κοινωνικού, του ακαδημαϊκού και δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής. Οι υποθέσεις αξιολογήθηκαν με Τ-τεστ και ανάλυση συσχέτισης και η ανάλυση Chi- Square έδειξε ότι οι νέοι με χαμηλή όραση ήταν πιο πιθανό από εκείνους που ήταν εντελώς τυφλοί να έχουν εργαστεί με αμοιβή (X2=[1,N=321]=10,215, p<.001). Συνολικά, μόνο το 29% απασχολούνταν εκείνο το διάστημα και το αποτέλεσμα έδειξε ότι οι νέοι με χαμηλή όραση είχαν περισσότερες πιθανότητες από εκείνους που ήταν τελείως τυφλοί να απασχοληθούν (X2=[1, N=321]=10.215, p<.001). Αυτή η μελέτη διαπίστωσε ότι τα άτομα με οπτική αναπηρία δε φαίνεται να έχουν μακροπρόθεσμη επαγγελματική επιτυχία και υποστηρίζει τη σημασία της τρέχουσας μελέτης (Shaw et al., 2007).

Ο Kelly (2013) διεξήγαγε μια ποσοτική μελέτη για να εξετάσει τα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό μεταξύ ατόμων με οπτική αναπηρία σε ηλικία εργασίας. Τα δείγματα των συμμετεχόντων / συμμετεχουσών περιελάμβαναν άτομα σε ηλικία εργασίας, μεταξύ 16 και 64 ετών. Χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι στρωματοποιημένης τυχαίας δειγματοληψίας για τη συλλογή δείγματος συμμετεχόντων και τη μείωση του δειγματοληπτικού σφάλματος. Η μελέτη διεξήχθη για μια περίοδο τεσσάρων ετών, από το 2009 έως το 2012, και επιλέχθηκαν συνολικά 3.145 συμμετέχοντες από την Έρευνα Τρέχοντος Πληθυσμού (CPS). Το CPS είναι μια ολοκληρωμένη πηγή δεδομένων απασχόλησης που παράγονται μηνιαίως από το Γραφείο Απογραφής για το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν εθελοντικά χρησιμοποιώντας μια ποικιλία τεχνικών συλλογής δεδομένων, όπως τηλέφωνο, φαξ, διαδίκτυο, αλληλογραφία και μεταγραφή. Τα αποτέλεσματα έδειξαν ότι λιγότεροι από τους μισούς ενήλικες με οπτική αναπηρία σε ηλικία εργασίας συμμετείχαν στο εργατικό δυναμικό, σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, σε ηλικία εργασίας. Επίσης, η πλειοψηφία των ατόμων με οπτική αναπηρία σε ηλικία εργασίας δεν εργάζονταν ή αναζητούσαν ενεργά εργασία εκείνα τα χρόνια (από το 2009 έως το 2012) (Kelly, 2013).

Επιπλέον, οι McCarty et al. (1999) διεξήγαγαν μια ποσοτική μελέτη για να περιγράψουν την κατάσταση του εργατικού δυναμικού σε ενήλικες με οπτική αναπηρία, ώστε να δουν εάν υπάρχουν παράγοντες που σχετίζονται με την ανεργία και την υποαπασχόληση. Η μελέτη περιελάμβανε 250 συμμετέχοντες / συμμετέχουσες με ολική τύφλωση, εκ των οποίων οι 119 ήταν άνδρες. Οι ηλικίες των συμμετεχόντων / συμμετεχουσών κυμαίνονταν από 19 έως 59 έτη. Όλοι οι συμμετέχοντες / συμμετέχουσες εργάζονταν κάποια στιγμή στη ζωή τους, αλλά μόνο οι 149 εργάζονταν το διάστημα διεξαγωγής της έρευνας. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσα από τηλεφωνικές συνεντεύξεις με τον καθένα συμμετέχοντα ξεχωριστά από εκπαιδευμένους ερευνητές. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η υπηρεσία απασχόλησης υποχρησιμοποιήθηκε και ο αριθμός των ατόμων που αναζητούν εργασία είναι υψηλός (p>0,10). Αυτό υποδηλώνει ότι τα άτομα με οπτική αναπηρία δε λαμβάνουν την ενθάρρυνση και την υποστήριξη που χρειάζονται για να αναζητήσουν εργασία. Ως εκ τούτου, φαίνεται να δείχνουν έλλειψη ενδιαφέροντος για την αναζήτηση υπηρεσιών απασχόλησης (McCarty et al., 1999).

Λίγα χρόνια αργότερα, ο Crudden (2002) διεξήγαγε μια ποιοτική μελέτη περίπτωσης, για να εξετάσει παράγοντες που επηρεάζουν τη διατήρηση της εργασίας των ατόμων με οπτική αναπηρία. Στη μελέτη συμμετείχαν 10 άτομα, από τα οποία οι 7 ήταν άνδρες και οι 3 γυναίκες. Μερικοί συμμετέχοντες ήταν τυφλοί και κάποιοι είχαν χαμηλή όραση, ενώ το μορφωτικό τους επίπεδο κυμαίνονταν από γυμνάσιο έως μεταπτυχιακό. Ο ερευνητής χρησιμοποίησε την ανάλυση περιεχομένου, για να εντοπίσει ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των περιπτώσεων, όσον αφορά τους παράγοντες που επηρεάζουν τη διατήρηση της εργασίας τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η τεχνολογία των υπολογιστών είχε αρνητική επιρροή και η πρόσβαση σε έντυπα και τεχνολογία ήταν πηγή άγχους για τους περισσότερους συμμετέχοντες. Στη συνέχεια, η σημασία αυτού του αποτελέσματος θα επηρεάσει αρνητικά την ενεργό συμμετοχή αυτών των ατόμων στην αγορά εργασίας, καθώς πολλές εργασίες απαιτούν γνώση υπολογιστή και η πρόσβαση σε έντυπα θα είναι πρόκληση για τον πληθυσμό με οπτική αναπηρία (Crudden, 2002).

Σε μία πιο πρόσφατη έρευνα, οι Zhou et al. (2013) διεξήγαγαν μια εμπειρική, διαχρονική ποσοτική μελέτη για να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ της αντιληπτής ικανότητας υπολογιστή και των αποτελεσμάτων απασχόλησης των νέων με οπτική αναπηρία σε ηλικία μετάβασης. Η μελέτη διεξήχθη από το 2001 έως το 2005, συγκεντρώνοντας δεδομένα για 200 νέους εντός σχολείου και 190 νέους εκτός σχολείου, ηλικίας 13 έως 16 ετών. Για να επιλεχθούν οι νέοι για τη μελέτη, έπρεπε να εγγραφούν σε υπηρεσίες ειδικής αγωγής για οπτική αναπηρία, να παράσχουν πληροφορίες για το εάν είχαν αμειβόμενες θέσεις εργασίας το 2003 και το 2004 και ταυτόχρονα να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις αντιλήψεις τους για τις ικανότητές τους στον υπολογιστή. Η μελέτη χρησιμοποίησε διωνυμική λογιστική παλινδρόμηση, επειδή επέτρεψε την ανάλυση των σχέσεων μεταξύ των ανεξάρτητων μεταβλητών και μιας διχοτομικής εξαρτημένης μεταβλητής (Zhou et al., 2013).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο οι ενδοσχολικοί, όσο και οι εξωσχολικοί νέοι με υψηλή ικανότητα αυτό-αντίληψης στον υπολογιστή, είχαν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να έχουν αμειβόμενες θέσεις εργασίας, σε σχέση με εκείνους που είχαν χαμηλή αυτο-αντίληψη ικανότητας στον υπολογιστή. Τα αποτελέσματα έδειξαν, επίσης, ότι η σχέση μεταξύ της ικανότητας υπολογιστή και της οπτικής αναπηρίας ήταν σημαντικά αρνητική, τόσο για τους νέους εντός σχολείου (R=.09, T= -4.33, df=50, p=.000), όσο και για τους νέους εκτός σχολείου (R=,11, T= – 2,68, df=60, p=,009). Η σημασία αυτού του αποτελέσματος έγκειται στο ότι οι νέοι με οπτική αναπηρία, θα πρέπει να εκπαιδευτούν και να αποκτήσουν δεξιότητες υπολογιστών, προκειμένου να βελτιώσουν τις δυνατότητές τους και να αυξήσουν τις πιθανότητες επαγγελματικής επιτυχίας (Zhou et al., 2013).

Ωστόσο, μέσα από άλλες έρευνες, σημειώνεται πως οι υπηρεσίες επαγγελματικής τοποθέτησης ατόμων με αναπηρία, μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με οπτική αναπηρία να είναι καλύτερα προετοιμασμένα για την επιτυχία στην απασχόληση, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση ελέγχου των ατόμων, αυξάνοντας έτσι την αίσθηση της αυτο-αποτελεσματικότητάς τους. Οι Leonard et al. (1999) διεξήγαγαν μια μελέτη που επικεντρώθηκε σε τέσσερις στόχους. Στόχος τους ήταν να μελετηθεί η κατάσταση απασχόλησης των ατόμων με οπτική αναπηρία, για 2,5 χρόνια κατά μέσο όρο, μετά από την παραπομπή τους σε υπηρεσίες επαγγελματικής τοποθέτησης, όπως επίσης και οι παράγοντες πρόβλεψης της απασχόλησης, οι παράγοντες πρόβλεψης του επιπέδου εργασίας και οι παράγοντες πρόβλεψης πιθανής υποαπασχόλησης. Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν 18 ετών και άνω και παραπέμφθηκαν σε προγράμματα επαγγελματικής τοποθέτησης στο Lighthouse International μεταξύ 1989 – 1994. Αρχικά, είχαν επιλεχθεί 337 συμμετέχοντες, ωστόσο, μόνο οι 167 ήταν διαθέσιμοι, καθώς με τους άλλους δεν ήταν δυνατή η επικοινωνία μέσω τηλεφώνου ή οι αριθμοί τηλεφώνου αποσυνδέθηκαν. Οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν γι’ αυτή τη μελέτη προήλθαν από δύο πόρους: 1) δομημένες τηλεφωνικές συνεντεύξεις, και 2) το Lighthouse Consumer Information System (CIS) (Leonard et al., 1999).

Πιο συγκεκριμένα, οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν από εκπαιδευμένους ασκούμενους και εθελοντές κι έπειτα αναπτύχθηκε ένα εγχειρίδιο κωδικοποίησης με αυστηρές οδηγίες, προκειμένου να αυξηθεί η αξιοπιστία της κωδικοποίησης. Κατά την ανάλυση των δεδομένων, πραγματοποιήθηκαν συσχετίσεις Pearson μεταξύ των ανεξάρτητων μεταβλητών που ήταν κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, κοινωνική υποστήριξη, αυτοαποτελεσματικότητα, εργασιακά κίνητρα και εμπειρία υπηρεσιών. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι μεταβλητές του τύπου των υπηρεσιών και οι μεταβλητές του αριθμού των ωρών υπηρεσίας συσχετίστηκαν σε μεγάλο βαθμό (X (12) = 40,3, p<0,05), γεγονός που δείχνει ότι η κατάσταση απασχόλησης σχετίζεται με μεγαλύτερη αυτό-αποτελεσματικότητα, περισσότερα εργασιακά κίνητρα, ακόμη και ανώτατη εκπαίδευση (Leonard et al., 1999).

Επιπλέον, μια δεκαετής ποσοτική μελέτη πραγματοποιήθηκε από το 1997 έως το 2007 από τον Bell (2010) και αφορούσε άτομα με οπτική αναπηρία (N=188.978) που έκαναν αίτηση για υπηρεσίες επαγγελματικής αποκατάστασης. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων ήταν γυναίκες. Τα ετήσια στοιχεία ελήφθησαν και από τις 50 πολιτείες μέσω των Υπηρεσιών Αποκατάστασης (RSA) εντός του γραφείου Υπηρεσιών Ειδικής Αγωγής και Αποκατάστασης υπό το Υπουργείο Παιδείας των Ηνωμένων Πολιτειών. Η μελέτη χρησιμοποίησε το σύστημα δεδομένων RSA-911 για όλες τις αναλύσεις. Οι μεταβλητές για τη μελέτη, περιελάμβαναν άτομα που ήταν άνεργα κατά την ολοκλήρωση της αίτησης και παρέμειναν άνεργα, άτομα που εργάζονταν, αλλά ήταν άνεργα κατά την ολοκλήρωση, άτομα που διατήρησαν την απασχόλησή τους, δηλαδή απασχολήθηκαν κατά την αίτηση και παρέμειναν απασχολούμενα ως την ολοκλήρωσή της και άτομα που ήταν αρχικά άνεργα, αλλά εργάστηκαν έως την ολοκλήρωση της υπόθεσης (Bell, 2010).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι από το 1997 έως το 2007, οι υπηρεσίες επαγγελματικής αποκατάστασης είχαν μέσο ποσοστό απασχόλησης 31,79%, το οποίο είναι σημαντικά υψηλό, σε σύγκριση με το ποσοστό απασχόλησης το 1995 που ήταν 25,1%. Ωστόσο, παρόλο που υπήρξε αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, εξακολουθεί να είναι αρκετά χαμηλό, σε σύγκριση με το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων χωρίς οπτική αναπηρία, που είναι περίπου 79%. Αν και έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για τη δημοσιοποίηση των ικανοτήτων των ατόμων με οπτική αναπηρία και τη μείωση των εμποδίων στο εργατικό δυναμικό, τα ποσοστά απασχόλησης δεν έχουν αυξηθεί αισθητά (Ajuwon et al., 2013). Επιπλέον, ο αντίκτυπος της οπτικής αναπηρίας, μπορεί να επηρεάσει τα άτομα με πολλούς τρόπους, όπως σωματικά, συναισθηματικά ή/και ψυχολογικά, αλλά και στις καθημερινές τους δραστηριότητες και κατ’ επέκταση να επηρεαστεί και η επιτυχία στην απόκτηση και τη διατήρηση της απασχόλησης (Bell, 2010).

Συνεπώς, βάσει των ανωτέρω, σημειώνεται πως στο ιστορικό μεταξύ της απασχόλησης και των ατόμων με οπτική αναπηρία, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια μεταξύ των ατόμων αυτών σε ηλικία εργασίας. Επίσης, τα αποτελέσματα αυτών των μελετών έδειξαν ότι η οπτική αναπηρία είναι μια δύσκολη μορφή αναπηρίας που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της εργασίας. Η επιτυχής απασχόληση μπορεί να είναι εφικτή, εάν τεθεί σε εφαρμογή η αποκατάσταση. Αναμφίβολα, η αποκατάσταση μπορεί να βοηθήσει στην εξασφάλιση των δεξιοτήτων αυτών των ατόμων,  που  απαιτούνται  για  την  εκτέλεση  καθημερινών  δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της κινητικότητας και της αναζήτησης εργασίας, αλλά και στην αποκατάσταση της ποιότητας της ζωής τους.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο