Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 12ο

Ιαν 13, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 12ο

 

2.6         Εργασία για τα Άτομα με Αναπηρία

 

Η εργασία ορίζεται ως μια ζωτικής σημασίας δραστηριότητα που παρέχει στο άτομο την ευκαιρία να συμμετάσχει σε ουσιαστικές δραστηριότητες από τις οποίες προκύπτει η κοινωνικοποίηση, ενώ παράλληλα επιτυγχάνει την οικονομική ανεξαρτησία του και του δίνει την επιβίωση που του αξίζει στη ζωή (Sundar et al., 2018). Πιο αναλυτικά, η εργασία ορίζεται ως η σωματική ή πνευματική προσπάθεια που καταβάλλει ένα άτομο για να ολοκληρώσει μια εργασία. Δύο όροι που συχνά προσδιορίζονται, είναι η εργασία και η απασχόληση, αλλά συχνά διαφοροποιούνται. Ο όρος «εργασία» χρησιμοποιείται συνήθως, όταν δηλώνονται οι όροι και οι προϋποθέσεις απόδοσής της και αντιστρόφως ο όρος «απασχόληση» χρησιμοποιείται όταν δηλώνεται η μορφή, το είδος της εργασίας και οι αντίστοιχες πολιτικές (Λογαράς, 2013).

Τα καθιερωμένα πρότυπα αναπηρίας επηρεάζουν την αντίληψη της κοινωνίας για την απασχόληση. Το πρώτο μοντέλο είναι να θεωρήσει κανείς την αναπηρία ως απόκλιση από το κανονικό ιατρικό μοντέλο, δηλαδή μια σωματική, νοητική, αισθητηριακή ή ψυχολογική διαφοροποίηση που οφείλεται σε μια ποικιλία παραγόντων, όπως ορισμένες ασθένειες και ατυχήματα (Tøssebro, 2004). Το ιατρικό μοντέλο βλέπει τη βλάβη ως αποτέλεσμα της δυσλειτουργίας του ίδιου του ατόμου με αναπηρία και δε λαμβάνει καθόλου υπόψη την αλληλεπίδραση με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, το επίκεντρο είναι ο αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία από τη συμμετοχή στην κοινωνία, αλλά και την εργασία (Λογαράς, 2013).

Από την άλλη, υπάρχει και το κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας, το οποίο σύμφωνα με τον Tøssebro (2004) δημιουργείται από την ίδια την κοινωνία, οποία δεν είναι κατάλληλα διαμορφωμένη για όλους. Ως εκ τούτου, τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν διακρίσεις και λιγότερες ευκαιρίες στα κοινωνικά περιβάλλοντα. Με άλλα λόγια, είναι ένα κοινωνικό κατασκεύασμα, όπου οι συνθήκες που δημιουργούνται από την αναπηρία δεν αποτελούν παράγοντα που δημιουργεί το μειονέκτημα, αλλά η νομοθεσία που προέρχεται από βαθιά εδραιωμένες κοινωνικές αντιλήψεις και γενικό χειρισμό του περιβάλλοντος. Η επικράτηση των κοινωνικών μοντέλων, ευνοεί επίσης την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία, καθώς οδηγεί στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην απασχόληση και σε προσπάθειες ενίσχυσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και συγκέντρωσης των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την είσοδο στην αγορά εργασίας.

Το τελευταίο μοντέλο αναπηρίας είναι το μοντέλο των δικαιωμάτων. Στο συγκεκριμένο μοντέλο, τα άτομα με αναπηρία δεν αντιμετωπίζονται με οίκτο, αλλά ισότιμα, όπως όλοι οι άλλοι πολίτες. Αυτή είναι η αξία του σεβασμού και της προστασίας των δικαιωμάτων και των ελευθεριών όλων. Το μοντέλο δικαιωμάτων καθιερώθηκε από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Το νομικό κείμενο αναφέρεται αντίστοιχα στην Εργασία και Απασχόληση στο Άρθρο 27, τονίζοντας την υποχρέωση να γίνουν οι απαραίτητες νομικές τροποποιήσεις στον τομέα της εργασίας (Λογαράς, 2013). Οι συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, που υιοθετήθηκαν από τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρέχουν ένα νομοθετικό πλαίσιο για την εφαρμογή και την τήρηση αυτών των δικαιωμάτων (Vornholt et al., 2018). Παράλληλα, προβλέπει την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην απασχόληση, αποκλείοντας τις εργασιακές διακρίσεις και απαιτεί τον επαναπροσανατολισμό των οργανισμών που απασχολούν αυτά τα άτομα. Οι τροποποιήσεις αναφέρονται σε αλλαγές στο χώρο εργασίας που επιτρέπουν στους εργαζόμενους με αναπηρία να εκτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντα που τους έχουν ανατεθεί, ώστε να έχουν μόνο θετικά αποτελέσματα από την εργασία τους. Φυσικά, αυτές οι προσαρμογές δε θα πρέπει να επιβάλουν αδικαιολόγητο βάρος στους εργοδότες (Vornholt et al., 2018).

Ένα επαναστατικό κίνημα κατά των διακρίσεων στην απασχόληση των ατόμων με αναπηρία πυροδοτήθηκε από την απόφαση ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών, όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Πολωνία και η Αυστρία, να θεσπίσουν υποχρεωτική απασχόληση μικρού αριθμού ατόμων με αναπηρία. Οι περισσότερες χώρες ορίζουν αυτό το ποσοστό στο 5% του συνόλου των εργαζομένων σε μια εταιρεία, αν και οι οργανισμοί έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν να πληρώσουν πρόστιμο και έτσι να εξαιρεθούν από τις παραπάνω υποχρεώσεις (Vornholt et al., 2018). Η παραπάνω ρύθμιση έχει ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση των ατόμων με αναπηρία, ώστε να μιλούν ανοιχτά για την αναπηρία τους κατά τη διαδικασία της πρόσληψης. Ως ακολούθως, παρέχεται η δυνατότητα απασχόλησης στα άτομα με αναπηρία, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να προκληθεί κι ένα αίσθημα χαμηλής αυτοεκτίμησης, καθώς μπορεί να ερμηνευθεί ως νομική απαίτηση παρά ως φυσική επιλογή για τους εργοδότες (Vornholt et al., 2018).

Τέλος, ο νόμος ADA των ΗΠΑ (1990) παρέχει ίση μεταχείριση και ευκαιρίες για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα, δεν επιτρέπει τις διακρίσεις στην απασχόληση και επιδιώκει τις κατάλληλες αμοιβές, παροχές και την πρόσληψη των εργαζομένων με αναπηρία. Ως εκ τούτου, ο νόμος ζητά από τους εργοδότες να διευκολύνουν και να προωθήσουν την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην εργασία, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί στεγαστικά προγράμματα γι’ αυτούς (Vornholt et al., 2018).

Μετάβαση στο περιεχόμενο