Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 10ο

Ιαν 10, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 10ο

 

2.4         Ισότιμη Εκπαίδευση για τα Άτομα με Αναπηρία, με σκοπό τη μετάβαση στην αγορά εργασίας

 

Αποτελεί γεγονός πως οι αλλαγές στην ειδική αγωγή τα τελευταία χρόνια, έχουν επιφέρει μια νέα σημαντική εκπαιδευτική τάση, η οποία αναδείχθηκε και προωθήθηκε μετά τη Διακήρυξη της Σαλαμάνκα, την οποία συνέταξε η UNESCO τον Ιούνιο του έτους 1994. Μεταξύ άλλων, η συγκεκριμένη διακήρυξη τόνιζε το

«δικαίωμα των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία, να φοιτούν σε  κανονικά  σχολεία,  γεγονός  που  θα  οδηγούσε  στην  ύπαρξη  μιας  ενιαίας

«εκπαίδευσης για όλους» (UNESCO, 1994). Μέσα από την εν λόγω Διακήρυξη, αντικαταστάθηκαν οι λέξεις ένταξη και ενσωμάτωση και δημιουργήθηκε η λέξη συμπερίληψη, δηλαδή μία συμπεριληπτική εκπαίδευση, εκφράζοντας μια νέα πολιτική προώθησης της συνεχούς ανάπτυξης των σχολείων για όλους (Σούρτζη και συν., 2016). Στην ελληνική γλώσσα αναφέρεται ως συνεκπαίδευση ή ένταξη, καθώς φαίνεται να αποτελεί πιστή μετάφραση του όρου «συμπεριληπτική εκπαίδευση» (Αγγελίδης & Χατζησωτηρίου, 2013).

Εντούτοις, η ένταξη στην εκπαίδευση, αφορά την προώθηση της ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ενεργού συμμετοχής και της εξάλειψης κάθε μορφής αποκλεισμού και προκατάληψης. Δέχεται τη διαφορετικότητα θετικά και αντιμετωπίζει όλους τους μαθητές / τις μαθήτριες, ως πολύτιμα μέλη της σχολικής κοινότητας, χωρίς να αποκλείει αυτούς που είναι «διαφορετικοί» (Ζώνιου‐Σιδέρη & Βλάχου, 2006). Η εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, δεν εστιάζει μόνο στην εισαγωγή των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία στα γενικά σχολεία, αλλά ελέγχει επίσης τον τρόπο με τον οποίο όλοι οι μαθητές και οι μαθήτριες εκπαιδεύονται σε βάθος, ώστε να ικανοποιούνται οι ανάγκες τους. Το κάθε σχολείο οφείλει να κατανοεί την ατομικότητα των μαθητών / μαθητριών και να στοχεύει αποκλειστικά στην εκπαίδευση του καθενός, ανάλογα με τα ταλέντα, τις δυνατότητες και τις δεξιότητές του (Αγγελίδης & Χατζησωτηρίου, 2013).

Στην Ελλάδα, ψηφίστηκε ο Νόμος 3699/2008, κεντρικός στόχος του οποίου είναι να προσφέρει στους πολίτες με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, μια ισότιμη πρόσβαση σε ολοκληρωμένες ευκαιρίες συμμετοχής και συνεισφοράς στην κοινωνία, να ζουν και να είναι οικονομικά ανεξάρτητοι, καθώς και να εγγυηθούν το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση, την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη. Στο νόμο αυτό, ο όρος «ειδική αγωγή» αντικατέστησε τον όρο «ειδική εκπαίδευση και κατάρτιση» (Σούλης, 2013). Πιο συγκεκριμένα, για τη διασφάλιση της ισότητας και ποιότητας της εκπαίδευσης, η συνεκπαίδευση εφαρμόζεται με τον εξής τρόπο. Οι μαθητές / μαθήτριες με διάγνωση ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών ή/και αναπηρία, μπορούν να παρακολουθούν κανονικά μαθήματα στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης στα ελληνικά γενικά σχολεία ή σε ειδικές τάξεις με υποστήριξη από ειδικά καταρτισμένους εκπαιδευτικούς ή να τοποθετούνται σε κανονικές σχολικές τάξεις και να υποστηρίζονται από ειδικούς παιδαγωγούς. Στα ειδικά σχολεία εγγράφονται μόνο οι μαθητές / μαθήτριες με σοβαρές δυσκολίες (Coutsocostas & Alborz, 2010).

Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3699/2008, μαθητές / μαθήτριες με ήπιες μαθησιακές δυσκολίες, εκπαιδεύονται σε τάξεις γενικής εκπαίδευσης με την υποστήριξη των δασκάλων τους, ο οποίος με τη σειρά του συνεργάζεται με το Κέντρο Διαφορικής Διάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης (ΚΕΔΔΥ). Το ΚΕΔΔΥ αξιολογεί την κατάσταση του μαθητή / της μαθήτριας και με καθοδήγηση από τον σχολικό σύμβουλο, παρέχει εξατομικευμένη υποστηρικτική συνεκπαίδευση από εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής. Αυτό το συμπεριληπτικό μοντέλο απευθύνεται σε μαθητές / μαθήτριες που είναι σε θέση να συμμετέχουν στο ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών και σε κάθε εκδήλωση στη σχολική διαδικασία με την κατάλληλη εξατομικευμένη υποστήριξη (Σούλης, 2013). Επομένως, η συνεκπαίδευση βοηθά τους μαθητές / τις μαθήτριες, τους γονείς, τους δασκάλους, τους υπεύθυνους φορείς και την κοινότητα ως σύνολο, να συνεργαστούν για να διαμορφώσουν τις συνθήκες ενός σχολείου για όλους. Ωστόσο, στην Ελλάδα, η εφαρμογή της συνεκπαίδευσης έχει συναντήσει εμπόδια λόγω της άνισης προσοχής στα επίπεδα εκπαίδευσης (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας) και του υποβιβασμού της ειδικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (Σούλης, 2013).

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο