Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 3ο
Ιστορικό της Μελέτης
Σύμφωνα με τον Wahl (2013), η οπτική αναπηρία, θεωρείται η δεύτερη πιο συχνή μορφή αναπηρίας για μεσήλικες και ηλικιωμένους στον δυτικό κόσμο και μπορεί να προκύψει από διάφορα γεγονότα, όπως η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, ο καταρράκτης, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, το γλαύκωμα, οι οφθαλμικές ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, τα εγκεφαλικά επεισόδια και τα ατυχήματα (Friedman, 2008). Η οπτική αναπηρία επηρεάζει, περισσότερους από ένα εκατομμύριο Αμερικανούς, ηλικίας 40 ετών και άνω (Berger, 2012). Ο Friedman (2008) διαπίστωσε ότι περισσότεροι από 3,6 εκατομμύρια ηλικιωμένοι Αμερικανοί έχουν οπτική αναπηρία. Μάλιστα, ο αριθμός των ανθρώπων με οπτική αναπηρία στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζει να αυξάνεται και αυτού του είδους η αναπηρία θεωρείται μια από τις πιο επώδυνες μορφές (Friedman, 2008). Επιπλέον, οι Reinhardt et al. (2009) και οι Grant et al. (2011) σε έρευνά τους, ανέφεραν ότι 16,5 εκατομμύρια Αμερικανοί, ηλικίας 45 ετών και άνω, προσβάλλονται από κάποιο προβλήμα όρασης και ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί μέχρι το 2030.
Τα άτομα με οπτική αναπηρία συχνά βιώνουν αρνητικά αισθήματα, τα οποία έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία τους (Thurston, 2010). Για παράδειγμα, η οπτική αναπηρία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου (Berger, 2012) και την ποιότητα ζωής του και να μειώσει σημαντικά την αυτοπεποίθησή του (Thurston, 2010). Ερευνητικές μελέτες έδειξαν, επίσης, ότι τα άτομα με οπτική αναπηρία διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο για κατάθλιψη και σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα (Bernbaum et al., 1993; Rees et al., 2011; Senra et al., 2013). Παράλληλα, οι Boerner & Wang (2010) ανέφεραν ότι η οπτική αναπηρία μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες στην επιδίωξη της εργασιακής σταδιοδρομίας, την ανατροφή των παιδιών και την ικανοποίηση των απαιτήσεων των σχέσεων και της οικογένειας.
Ταυτόχρονα, μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα απόκτησης ανεξαρτησίας και διατήρησης ενός ενεργού τρόπου ζωής και να εμποδίσει τις σχέσεις και τους στόχους αυτών των ατόμων (Boerner & Wang, 2010). Οι Senra et al. (2013) ανέφεραν επίσης ότι η οπτική αναπηρία μπορεί να αποτελέσει αιτία διακοπής της εργασίας, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει σημαντική απώλεια στην ανεξαρτησία αυτών των ατόμων. Γι’ αυτό το λόγο, η απασχόληση των ατόμων με οπτική αναπηρία κρίνεται απαραίτητη για τη διασφάλιση της επιβίωσης τους (Zhou et al., 2013), καθώς η μη εργασία μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση και την προσωπικότητά τους, να αυξήσει τα αισθήματα εχθρότητας και να προκαλέσει σχέσεις εξάρτησης με άλλους συναδέλφους στον χώρο εργασίας (Shaw et al., 2007).
Η οπτική αναπηρία, η οποία περιλαμβάνει τόσο τη χαμηλή όραση, όσο και την ολική τύφλωση, επηρεάζει και επιβαρύνει σημαντικά όχι μόνο το άτομο με οπτική αναπηρία, αλλά και την εθνική οικονομία (NEI, 2008). Ο DeMario (1992) ανέφερε επίσης ότι πολλά άτομα με οπτική αναπηρία, παραμένουν άνεργα ή υποαπασχολούμενα. Οι στατιστικές έχουν δείξει ότι μόνο το 33% των ατόμων με οπτική αναπηρία, μεταξύ 16 και 64 ετών, ήταν στο εργατικό δυναμικό και μόνο το 20% απασχολούνταν με πλήρη απασχόληση (DeMario, 1992). Τα στατιστικά στοιχεία για την ανεργία για αυτόν τον πληθυσμό, αντικατοπτρίζονται ακόμη και στα αναφερόμενα ποσοστά φτώχειας (Durre, 2008). Για παράδειγμα, το ποσοστό φτώχειας μεταξύ των ατόμων με οπτική αναπηρία στις ΗΠΑ, είναι 23%, το οποίο είναι διπλάσιο από το ποσοστό φτώχειας για άτομα χωρίς οπτική αναπηρία (Durre, 2008). Η ανεργία και η φτώχεια μπορούν να επιβαρύνουν την εθνική οικονομία μιας χώρας και για τον πληθυσμό των ατόμων με οπτική αναπηρία αυτό μπορεί να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο.
Οι επαγγελματίες στον τομέα της αποκατάστασης της όρασης έχουν επίσης αναγνωρίσει την έλλειψη εργασιακών ευκαιριών στα άτομα με οπτική αναπηρία (Cavenaugh & Rogers, 2002). Σύμφωνα με τους Shaw et al. (2007), το Αμερικανικό Ίδρυμα για τους Τυφλούς, διαπίστωσε ότι το καθεστώς απασχόλησης των ατόμων με οπτική αναπηρία, αποτελεί μείζον μέλημα για τους επαγγελματίες και τους μελετητές στον τομέα της επαγγελματικής αποκατάστασης και εκπαίδευσης. Επιπλέον, οι Cavenaugh & Rogers (2002) ανέφεραν ότι η απασχόληση παραμένει ένας αναπόσπαστος στόχος για ορισμένα άτομα με οπτική αναπηρία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τους Gamble et al. (2006), η υποστηρικτική τεχνολογία αποτελεί ουσιαστικό μέρος του σχεδίου αποκατάστασης των ατόμων με οπτική αναπηρία, τα οποία επιθυμούν να εργαστούν. Ωστόσο, οι ρυθμίσεις μπορεί να είναι αναποτελεσματικές, εάν δεν εφαρμοστούν κατάλληλα ή εάν οι εργαζόμενοι επιλέξουν να μην τις χρησιμοποιήσουν. Η σωστή χρήση των τεχνολογιών μπορεί τελικά να οδηγήσει σε επιτυχημένη και ανταγωνιστική απασχόληση (McDonnall & Crudden, 2009).