ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 10ο
Προϋπάρχουσες οφθαλμικές παθήσεις:
Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια
Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα κατά την διάρκεια της κύησης. Η υπεργλυκαιμία, ο προϋπάρχων διαβήτης, η αμφιβληστροειδοπάθεια στην αρχή της κύησης, τα επίπεδα γλυκόζης και η συνοδεία υπέρτασης είναι διάφοροι παράγοντες που σχετίζονται με την εξέλιξη της νόσου κατά την διάρκεια της κύησης. Ο βαθμός της αμφιβληστροειδοπάθειας σχετίζεται με την διάρκεια της νόσου και όχι με την κύηση. Πιστεύεται ότι η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος παίζει ρόλο την εξέλιξη της αμφιβληστροειδοπάθειας κατά την διάρκεια της κύησης. Έχει βρεθεί πως κάποιοι παράγοντες του ανοσοποιητικού συστήματος που έχουν σχέση με την παθογένεια της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, ενεργοποιούνται κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Για γυναίκες με προϋπάρχουσα διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή που βρίσκονται σε κίνδυνο εμφάνισης υπερτασικής κρίσης, η συχνότητα του διαγνωστικού ελέγχου θα πρέπει να αυξηθεί σε τέτοιο επίπεδο ώστε να εξασφαλιστεί η έγκαιρη ανίχνευση των ελάχιστων αλλαγών του αμφιβληστροειδούς με σκοπό να αποφευχθεί περαιτέρω βλάβη ή να επιβραδυνθεί η εξέλιξή της. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει έλλειψη στοιχείων σχετικά με τον κατάλληλο χρόνο που πρέπει να γίνει η οφθαλμολογική εξέταση. Η ΑΑΟ (2008) προτείνει ότι οι διαβητικές γυναίκες πρέπει να υπόκεινται σε οφθαλμολογική εξέταση πριν από την σύλληψη και στην συνέχεια στο πρώτο τρίμηνο της κύησης. Οι εξετάσεις αυτές και η συχνότητα παρακολούθησης εξαρτώνται από τον αρχικό βαθμό της αμφιβληστροειδοπάθειας. Τα αποτελέσματα μελετών έδειξαν ότι το 10% των γυναικών χωρίς διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια στην αρχή της κύησης ανέπτυξαν μη πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, ενώ λίγο μικρότερο ποσοστό από το 0,2% εμφάνισε πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Επομένως, σε έλλειψη οπτικών συμπτωμάτων, αρκεί μία βασική οφθαλμολογική εξέταση στο πρώτο τρίμηνο της κύησης. Τα ευρήματα που αφορούν την αμφιβληστροειδοπάθεια σε έγκυες γυναίκες με μη πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια έδειξαν 50% εξέλιξη της νόσου στην κύηση που υποχώρησε όμως στο τρίτο τρίμηνο και μετά τον τοκετό. Περίπου 5-20% των γυναικών με σοβαρή μη πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είχε αναπτύξει πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, εκ των οποίων έως και το 45% της νόσου τους μπορεί να εξελιχθεί στην διάρκεια της κύησης. Η συνήθης θεραπεία για τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι το λέιζερ PRP (Panretinal Photocoagulation), το οποίο μπορεί να γίνει με ασφάλεια κατά την διάρκεια της κύησης. Ωστόσο, η υποχώρηση της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας μετά τον τοκετό μπορεί να συμβεί σε αβέβαιο χρόνο και ρυθμό. Η θεραπεία με λέιζερ πριν την εγκυμοσύνη σε γυναίκες με πολλαπλασιαστική και σοβαρή μη πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου κατά 50% χωρίς επανεμφάνιση πολλαπλασιασμού μετά την υποχώρηση της νόσου. Συνιστάται μηνιαία εξέταση για τις έγκυες με πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια των οποίων η νόσος έχει υποχωρήσει στο τρίτο τρίμηνο και μετά τον τοκετό. Γυναίκες χωρίς αμφιβληστροειδοπάθεια έως μετρίου βαθμού μη πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια θα πρέπει να επανεξετάζονται κάθε 3-12 μήνες, ενώ οι γυναίκες με σοβαρή μη πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια θα πρέπει να επανεξετάζονται κάθε 1-3 μήνες. Από την άλλη πλευρά, ο ρόλος του ΣΔΚ στις οφθαλμικές αλλαγές έχει συζητηθεί ποικίλα από προοπτικές μελέτες παρατήρησης. Ενώ ο ΣΔΚ, είναι ένας γνωστός παράγοντας κινδύνου για εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και επακόλουθη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, εντούτοις δεν έχει βρεθεί κλινικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του ΣΔΚ και των οπτικών αλλαγών. Οι γυναίκες με ΣΔΚ δεν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας μόνο και μόνο διότι αυτές είναι υπεργλυκαιμικές για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Επομένως, αυτές οι γυναίκες δεν χρειάζονται οφθαλμολογική εξέταση κατά την διάρκεια της κύησης. Ωστόσο, μια πρόσφατη μελέτη με την τεχνική Doppler σε έγκυες γυναίκες με ΣΔΚ έδειξε μειωμένη τιμή για την μέγιστη διαστολική ταχύτητα και αντίσταση στην οφθαλμική αρτηρία. Το διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας παρατηρείται με πρωτεϊνουρία ή υπέρταση και μπορεί να επιδεινωθεί κατά την διάρκεια της κύησης. Το οίδημα μπορεί να υποχωρήσει αυτόματα μετά τον τοκετό, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνει και να προκαλέσει μακροχρόνια απώλεια όρασης. Στους ασθενείς με κλινικά σημαντική νόσο συνιστάται θεραπεία με λέιζερ. Η ένεση κατά του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (anti-VEGF) γίνεται αποδεκτή ως η κύρια μέθοδος για την αντιμετώπιση των διαταραχών του αμφιβληστροειδούς και της αγγείωσής του σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας με πολλαπλασιαστική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Η χρήση των anti-VEGF παραγόντων στην διάρκεια της κύησης είναι συνήθως ασφαλής και μόνο λίγες μελέτες έχουν αναφέρει αποβολή ή άλλη επιπλοκή. Το bevacizumab και το ranibizumab ανήκουν στην κατηγορία C των φαρμάκων, ενώ το pegaptanib ανήκει στην κατηγορία B. Το bevacizumab προτιμάται από το ranibizumab διότι το υψηλό μοριακό του βάρος το εμποδίζει να διαπεράσει τον πλακούντα. Ωστόσο, θεωρητικά μπορεί να επηρεάσει την αγγείωση του πλακούντα. Επομένως, η απόφαση για θεραπεία με τους αναστολείς VEGF θα πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα για μια καλά ενημερωμένη γυναίκα από τον ιατρό κατά την διάρκεια μιας εγκυμοσύνης με τακτική παρακολούθηση (Petrou et al, 2010) (Tarantola et al, 2010).