ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 4ο

Οκτ 8, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 4ο

 

1.2          Οφθαλμολογικές αλλαγές κατά την κύηση

 

Κατά τη διάρκεια της κύησης είναι πιθανόν να επέλθουν κάποιες αλλαγές στους οφθαλμούς και την όραση της γυναίκας. Αυτό οφείλεται στην κατακράτηση υγρών, στον αυξημένο όγκο αίματος, στις ορμονικές μεταβολές αλλά και σε άλλες φυσιολογικές διεργασίες που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Συνήθως, αυτές οι αλλαγές είναι προσωρινές και η όραση επανέρχεται στην προ κύησης κατάσταση μετά τη γέννα ή μετά τον απογαλακτισμό του παιδιού εάν η μητέρα θηλάζει. Οι αλλαγές στην όραση τείνουν να είναι μικρής σημασίας και δεν απαιτούν νέα ιατρική συνταγογράφηση για χορήγηση νέων γυαλιών οράσεως. Η χειρουργική επέμβαση στα μάτια (LASIK, Laser Eye Surgery) δεν συνίσταται στην γυναίκα που είναι έγκυος ή θηλάζει (AAO, 2014).

Η μείωση της οπτικής οξύτητας κατά την διάρκεια της κύησης θεωρείται σπάνια κατάσταση· ωστόσο οι οφθαλμολογικές αλλαγές περιλαμβάνουν ένα ευρύτερο φάσμα από φυσιολογικές και παθολογικές καταστάσεις οι οποίες μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικά συμπτώματα και απαιτούν διαφορετικές θεραπείες. Οι οφθαλμολογικές αλλαγές στην κύηση συμβαίνουν σαν φυσιολογική απάντηση στην «αντιμετώπιση» του κυήματος. Ενώ ως και το 15% των αλλαγών που προκαλούνται στην κύηση είναι καλοήθεις, υπάρχουν και μερικές παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν τους οφθαλμούς (Loukovaara et al., 2003).

Από την άλλη πλευρά, η σοβαρότητα αυτών των αλλαγών επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την κατάσταση υγείας της εγκύου, όπως για παράδειγμα σε μία διαβητική ή υπερτασική κύηση. Τα τμήματα του οφθαλμού που επηρεάζονται κατά την διάρκεια της κύησης είναι τα εξής: τα βλέφαρα, ο επιπεφυκότας, ο κερατοειδής χιτώνας, ο φακός, ο αμφιβληστροειδής χιτώνας, το οπτικό νεύρο και το τροχιλιακό.

Οι μεταβολές στον αμφιβληστροειδή σε διαβητικές και υπερτασικές γυναίκες μπορεί να επιδεινωθούν με την κύηση και μπορεί να συσχετίζονται με την σοβαρότητα του σακχαρώδους διαβήτη κύησης (ΣΔΚ) ή με την εκλαμψία. Επιπλέον, οι ορμονικές αλλαγές στην κύηση μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένο πάχος και καμπυλότητα του κερατοειδούς, το οποίο μπορεί να οδηγήσει ή να επιδεινώσει τον κερατόκωνο, μία οφθαλμική κατάσταση στην οποία ο κερατοειδής υφίσταται προοδευτική λέπτυνση και αύξηση της καμπυλότητας του. Ακόμη, οι ορμονικές αλλαγές μπορεί να οδηγήσουν σε μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης (IOP) και να βελτιώσουν ελαφρώς το γλαύκωμα (Naderan et al., 2017).

Άλλες οφθαλμολογικές αλλαγές περιλαμβάνουν το χλόασμα, την αιμορραγία του επιπεφυκότα, το αυξημένο πάχος  του φακού και άλλα διαθλαστικά προβλήματα,  την μεγέθυνση της υπόφυσης και την συμπίεση του οπτικού νεύρου, τον αυξημένο ενδορραχιακό όγκο με την ανάπτυξη αιμαγγειώματος. Η Αμερικάνικη Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO, 2014) αναφέρει κάποιες αλλαγές στους οφθαλμούς που θα πρέπει να προσέξουν οι έγκυες. Συγκεκριμένα, μία κατάσταση γνωστή ως «ξηροφθαλμία» μπορεί να προκύψει εξαιτίας των ορμονικών μεταβολών της κύησης. Προτείνει την παραπομπή σε οφθαλμίατρο για συνταγογράφηση ειδικών σταγόνων και άλλων θεραπειών που είναι ασφαλείς για την περίοδο της κύησης. Επιπλέον, η χρήση φακών επαφής μπορεί να μην παρέχει αρκετή άνεση όταν υπάρχει η ξηροφθαλμία. Ακόμη προτείνεται η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά και λιπαρά οξέα (DHA and EFA), όπως ο σολομός, ο λιναρόσπορος και τα καρύδια, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας αλλά και γενικότερα υποστηρίζουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Άλλη μία κατάσταση που δεν πρέπει να αμελήσουν οι έγκυες είναι η «θολή όραση» που μπορεί να υποδηλώνει υψηλές τιμές αρτηριακής πίεσης ή σακχαρώδη διαβήτη κύησης (AAO, 2014). Οι μέλλουσες μητέρες γνωρίζουν ότι το σώμα τους θα αλλάξει κατά την διάρκεια της κύησης αλλά ίσως δεν είναι το ίδιο υποψιασμένες για τις ενδεχόμενες αλλαγές στην όραση. Για παράδειγμα, ίσως γνωρίζουν οι περισσότερες ότι η κατακράτηση υγρών προκαλεί οίδημα των κάτω άκρων αλλά να μην γνωρίζουν ότι η ίδια κατάσταση μπορεί να αλλάξει και το σχήμα τους κερατοειδούς χιτώνα του ματιού επηρεάζοντας έτσι το πόσο καλά διορθώνεται η όραση με τους φακούς επαφής ή τα γυαλιά οράσεως. Πολλές γυναίκες που έχουν αλλαγές στην όραση θεωρούν ότι είναι ελάχιστα πιο αντιληπτές κατά την διάρκεια της κύησης σε σχέση με πριν. Οι περισσότερες από αυτές είναι προσωρινές, αλλά κάποιες από αυτές μπορεί να υποδηλώνουν ένα υποκείμενο πρόβλημα υγείας που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Μία τέτοια κατάσταση που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση- προεκλαμψία, η οποία εκδηλώνεται συχνά με κάποιο από τα ακόλουθα οπτικά προβλήματα: θολή όραση, διπλωπία, προσωρινή απώλεια όρασης, παρουσία γραμμών, κουκίδων ή στιγμάτων στο οπτικό πεδίο, ευαισθησία στο φως και παρουσία λάμψεων στο οπτικό πεδίο.

Η ΑΑΟ (2014) προτείνει πέντε συμβουλές για να την υγεία των ματιών των εγκύων γυναικών. Όσον αφορά την ξηροφθαλμία, προτείνει στις γυναίκες να συμβουλευτούν τον γιατρό τους προτού χρησιμοποιήσουν οφθαλμικές σταγόνες καθώς κάποια από αυτά τα σκευάσματα μπορεί να περιέχουν επιβλαβείς ουσίες για το κύημα. Επιπλέον, συνιστά η χρήση των φακών επαφής να γίνεται για μικρότερα χρονικά διαστήματα ή ακόμη κρίνεται σημαντική η εκ νέου αξιολόγηση των γυαλιών οράσεως.

Τέλος, παροτρύνει τις γυναίκες να ανοιγοκλείνουν συχνά τα μάτια τους ιδίως όταν χρησιμοποιούν υπολογιστή ή κινητό.

Αναφορικά με το οίδημα των ματιών, το οποίο μπορεί να περιορίσει την περιφερειακή όραση προτείνεται η εφαρμογή κρύων κομπρεσών γύρω από την περιοχή των ματιών ή το ψέκασμα του προσώπου με κρύο νερό. Επιπλέον, συνιστάται η κατανάλωση άφθονου νερού και ο περιορισμός του νατρίου και της καφεΐνης στην διατροφή με σκοπό την μείωση της κατακράτησης υγρών. Αναφορικά με τις ιατρικές επισκέψεις στον οφθαλμίατρο, η γυναίκα θα πρέπει να δηλώνει την ύπαρξη εγκυμοσύνης με σκοπό την αποφυγή της χρήσης διασταλτικών οφθαλμικών σταγόνων ή άλλων εξετάσεων.

Σχετικά με την διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, οι γυναίκες που πάσχουν από αυτήν πρέπει να γνωρίζουν ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να επιδεινώσει την συγκεκριμένη πάθηση. Αυτό συμβαίνει όταν ο σακχαρώδης διαβήτης βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία στον αμφιβληστροειδή. Για αυτό, αυτές οι γυναίκες πρέπει να ελέγχουν πιο συχνά την όρασή τους στην διάρκεια της κύησης ώστε να εντοπιστούν άμεσα τυχόν αλλοιώσεις στους οφθαλμούς (AAO, 2014).

Τέλος, αναφορικά με το γλαύκωμα, η εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει την πίεση των ματιών μερικές φορές προς το καλύτερο. Επομένως, μπορεί να είναι δυνατή η μείωση της δόσης του φαρμάκου για το γλαύκωμα, που σημαίνει ότι και το έμβρυο θα εκτίθεται σε λιγότερη ποσότητα φαρμάκου. Η έγκυος γυναίκα με γλαύκωμα μπορεί να συζητήσει αυτή την πιθανότητα με τον οφθαλμίατρο, όμως σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αλλάξει την δοσολογία του φαρμάκου από μόνη της (AAO, 2014). Παρακάτω αναφέρονται συνοπτικά και αναλυτικά οι φυσιολογικές αλλά και οι παθολογικές οφθαλμικές αλλαγές στην κύηση.

Μετάβαση στο περιεχόμενο