Διερεύνηση ανησυχιών και προτεραιοτήτων των οικογενειών με βρέφη και νήπια με οπτική και πολλαπλή αναπηρία μέσω του “Routines – Based Interview” –  ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Άννας Μήλιου – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 8ο

Σεπ 11, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Διερεύνηση ανησυχιών και προτεραιοτήτων των οικογενειών με βρέφη και νήπια με οπτική και πολλαπλή αναπηρία μέσω του “Routines – Based Interview” –  ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Άννας Μήλιου – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 8ο

 

1.4.1      Η ενσωμάτωση της ρουτίνας σε προγράμματα παρέμβασης

 

Οι πρωτοπόροι της ενσωμάτωσης δραστηριοτήτων ρουτίνας στην παρέμβαση ήταν οι Bricker και Cripe (1992), οι οποίοι περιέγραψαν τη διαδικασία ως παρέμβαση με βάση τη δραστηριότητα. Αργότερα, στη μελέτη των Cripe και Venn (1997), η παρέμβαση ορίστηκε ως κάτι που μπορούν να κάνουν οι γονείς όταν υπάρχουν ευκαιρίες και περιέγραψαν τη διαδικασία για την παροχή παρέμβασης στο πλαίσιο της οικογενειακής ρουτίνας εστιασμένη, συστηματική, διαδραστική και δυναμική. Ανέφεραν ότι για την επίτευξη των στόχων χρειάζεται επίγνωση και ευαισθησία στα περίπλοκα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες των παιδιών με αναπηρία.

Η ενσωμάτωση της μάθησης σε καθημερινές δραστηριότητες στο σπίτι ή στην κοινότητα, όπως προτείνεται από την κοινωνικοπολιτισμική θεωρία, είναι ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της τρέχουσας πρακτικής στην πρώιμη παρέμβαση (DEC & NAEYC, 2009). Οι οικογένειες με παιδιά με αναπηρίες προτιμούν να εφαρμόσουν και να διατηρήσουν μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις που είναι εφικτές, που λαμβάνουν υπόψη τις πεποιθήσεις, τις αξίες, τους στόχους και τους πόρους τους και είναι ενσωματωμένες στην καθημερινή τους ρουτίνα (Bernheimer & Weisner, 2007).

Πολλοί ερευνητές έχουν μελετήσει τα οφέλη της ενσωμάτωσης των ρουτίνων στην πρώιμη παρέμβαση. Οι Fiese και συνεργάτες (2002) αναφέρουν ότι οι δραστηριότητες ρουτίνας παρέχουν πλούσιες ευκαιρίες για την ενίσχυση της ανάπτυξης του παιδιού. Για παράδειγμα, η ώρα του φαγητού μπορεί όχι μόνο να είναι μια στιγμή για την εκμάθηση των διατροφικών δεξιοτήτων, αλλά μπορεί επίσης να προσφέρει ευκαιρίες για ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης. Στη μελέτη τους οι Wilcox και Woods (2011) περιγράφουν πώς η συμμετοχή των παιδιών σε ρουτίνες μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την κατανόηση των επικοινωνιακών και γλωσσικών δεξιοτήτων των παιδιών και πώς η συνεργασία με τις οικογένειες μπορεί να οδηγήσει στην επίτευξη στόχων στο πλαίσιο της πρώιμης παρέμβασης. Οι Dunst και συνεργάτες (2000) στην έρευνα τους, όπου συμμετείχαν πάνω από 3200 γονείς, είχαν ως στόχο να προσδιορίσουν τις δυνατότητες των εμπειριών της καθημερινής φυσικής μάθησης που δίνονται στα παιδιά με αναπηρία. Οι ίδιοι, έπειτα, τεκμηρίωσαν τη συσχέτιση των φυσικών ευκαιριών μάθησης με την ενίσχυση της ανάπτυξης του παιδιού (Dunst, Bruder, et al., 2001).

Σε άλλη μελέτη οι Bernheimer και Weisner (2007) πήραν συνέντευξη από οικογένειες με παιδιά με αναπηρίες πέντε φορές σε διάστημα δεκαπέντε ετών. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι οι οικογένειες προσάρμοσαν τις ρουτίνες τους, ώστε να ενσωματωθούν οι παρεμβάσεις σε αυτές. Οι προσαρμογές ήταν ανάλογες με τις ανάγκες του παιδιού και τον βαθμό που το παιδί επηρεάζει τις ρουτίνες της οικογένειας.

Κάποιες ρουτίνες απαιτούν περισσότερες προσαρμογές για να καλύψουν οι οικογένειες τις ανάγκες του παιδιού. Στη μελέτη τους, οι Marquenie και συνεργάτες (2011), ρώτησαν δεκατέσσερις μητέρες με παιδιά με αυτισμό 2 έως 5 ετών σχετικά με τις ρουτίνες του δείπνου και του ύπνου. Οι μητέρες ανέφεραν ότι η ώρα του δείπνου ήταν χαοτική και αγχωτική, λόγω των συγκεκριμένων προτιμήσεων των παιδιών τους και της προκλητικής τους συμπεριφοράς. Ωστόσο, η ρουτίνα του ύπνου ήταν πιο δομημένη και δεν έβρισκαν ιδιαίτερες δυσκολίες. Οι οικογένειες ανέφεραν ότι συχνά κατέληγαν να μην τρώνε όλοι μαζί κατά τη διάρκεια του δείπνου, καθώς οι δυσκολίες ήταν πολλές.

Στη μελέτη των Maul και Singer (2009), οι οικογένειες ανέφεραν οι προσαρμογές στην καθημερινότητα τους ήταν εύκολες και θετικές. Οι οικογένειες αντικατέστησαν δραστηριότητες που ήταν δύσκολο να συμμετάσχουν λόγω της αναπτυξιακής αναπηρίας των παιδιών τους, με καινούριες δραστηριότητες που απολάμβαναν και προσάρμοσαν το χρονοδιάγραμμα των καθημερινών δραστηριοτήτων, ώστε να προσαρμοστούν με τις ανάγκες των παιδιών. Μάλιστα κάποιες ανέφεραν ότι οι προσαρμογές που έκαναν δε διέφεραν από αυτές που θα έκαναν για ένα τυπικά αναπτυσσόμενο παιδί. Οι περισσότερες οικογένειες ένιωσαν ότι οι επαγγελματίες τους βοήθησαν πολύ στις προσαρμογές που έκαναν και ενίσχυσαν τη λειτουργικότητα της οικογένειας.

Η κατεύθυνση της πρώιμης παρέμβασης τα επόμενα χρόνια είναι πιθανό να εστιάζει περισσότερο στις καθημερινές ρουτίνες και τη συνεργασία με τις οικογένειες, βοηθώντας τις να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες μάθησης που προσφέρουν στα παιδιά τους (Dunst et al., 2014). Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι οικογένειες κατασκευάζουν τις καθημερινές τους ρουτίνες για να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες και να επιτύχουν τους στόχους τους, να αναπτύξουν τις ικανότητες τους και να ανταποκριθούν στις προκλήσεις, μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη μιας πιο αποτελεσματικής υποστήριξης και παρέμβασης (Hughes-Scholes et al., 2019).

Οι Turnbull και Turnbull, όπως αναφέρεται σε McWilliam και συνεργάτες (2009), αναφέρουν ότι για να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής του ατόμου και της οικογένειας είναι σημαντικό η οικογένεια (1) να καθορίσει τι είναι σημαντικό για αυτούς όσον αφορά την ατομική και οικογενειακή ποιότητα ζωής σε όλους τους τομείς, (2) να καθορίσει τους τρέχοντες διαθέσιμους πόρους (3) να εντοπίσει τις αλλαγές που χρειάζονται «για να δημιουργηθεί μια καλύτερη αντιστοιχία» μεταξύ των χαρακτηριστικών του παιδιού και της οικογένειας «και των δεδομένων στο παρόν», (4) να αναπτύξει σχέδια δράσης και (5) να εξασφαλίσει οικονομική υποστήριξη. Ένα εργαλείο αξιολόγησης, το οποίο εστιάζει στην ποιότητα της καθημερινής ζωής καθώς και στην προσαρμογή του παιδιού με τις απαιτήσεις της ρουτίνας, είναι το Routines Based Interview (RBI) (McWilliam et al., 2009).

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο