«Η Συνεισφορά της Υποστηρικτικής Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση και στην Αυτόνομη Κινητικότητα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Αικατερίνης Λυγγερίδου-ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ “Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση”- Μέρος 23ο
3.8 ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΑΡΘΡΩΝ (συνέχεια)
Επίσης, είναι φανερό πως η αποτελεσματικότητα της χρήσης υποστηρικτικής τεχνολογίας (AT) στο πλαίσιο της εκπαίδευσης έχει εξεταστεί σε αρκετές μελέτες (Hussin, MohdNor, &Suhaimi, 2008; Bartetal., 2011; Pal, Vallauri, &Tsaran, 2011). Μάλιστα, η υποστηρικτική τεχνολογία είναι ευρέως αποδεκτό ότι έχει ευεργετική επίδραση στη ζωή των ατόμων με προβλήματα όρασης (Cooper&Nichols, 2007).
Αναντίρρητα, η πλειονότητα των συσκευών υποστηρικτικής τεχνολογίας που χρησιμοποιούνται από άτομα με προβλήματα όρασης θεωρείται ότι είναι ωφέλιμη. Είναι αλήθεια ότι η εμπειρική έρευνα έχει δείξει πως οι υποστηρικτικές τεχνολογίες (AT) έχουν ευεργετικό αντίκτυπο στους μαθητές που έχουν οπτική αναπηρία (Cooper&Nichols, 2007; Beddingtonetal., 2008). Επιπλέον, αυτές οι τεχνολογίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη θετικών συσχετισμών με την ακαδημαϊκή επίδοση (Huang&Russell, 2006). Ομοίως, η υποστηρικτική τεχνολογία έχει ευεργετικό αντίκτυπο στη μάθηση των μαθητών, καθώς ενισχύει τις ταχύτητες ανάγνωσης και τους ρυθμούς κατανόησης (Cornetal., 2002; Kennedy, 2002; Bera, 2011). Συνεπώς, η υποστηρικτική τεχνολογία είναι ζωτικής σημασίας για τα παιδιά που έχουν προβλήματα όρασης, καθώς βοηθά στη βελτίωση της μάθησης, των γνωστικών τους ικανοτήτων και της κοινωνικής τους ανάπτυξης (Sze, Murphy, Smith, &Yu, 2004; Wong&Cohen, 2011). Αυτή η έρευνα επιβεβαιώνει τα ευρήματα μιας προηγούμενης μελέτης, που έγινε από τους Cooper και Nichols (2007), η οποία έδειξε ότι η χρήση της Υποβοηθητικής Τεχνολογίας (AT), συγκεκριμένα του DolphinPen, μπορεί να ενισχύσει την πιθανότητα υιοθεσίας και να έχει ευεργετικό αντίκτυπο στη μάθηση των μαθητών, ιδιαίτερα στη βελτίωση της ταχύτητας ανάγνωσης.
Συμπληρωματικά, το εγχειρίδιο braillewriter θεωρείται αποτελεσματικό στην ενίσχυση της εκπαίδευσης, καθώς επιτρέπει σε άτομα με προβλήματα όρασης να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες πιο γρήγορα μέσω της γραφής braille, ξεπερνώντας τις δυνατότητες της πλάκας και της γραφίδας (Kennedy, 2002; Black, 2011). Συγκεκριμένα, το χειροκίνητο brailler μπορεί κάλλιστα να έχει καλύτερη απόδοση από το tablet και το στυλό όσον αφορά την ταχύτητα, λόγω των θεμελιωδών ιδιοτήτων αυτών των δύο υποστηρικτικών τεχνολογιών. Ωστόσο, αυτού του είδους τα ανέκδοτα στοιχεία είναι ανεπαρκή για την αξιολόγηση άλλων μορφών βοηθητικής τεχνολογίας, όπως η σύγκριση δύο εφαρμογών λογισμικού ανάγνωσης οθόνης ή δύο ηλεκτρονικών συσκευών λήψης σημειώσεων (Wong&Cohen, 2011; Opini, 2012).
Αξιοπρόσεκτο είναι επίσης πως η υποστηρικτική τεχνολογία έχει δύο σκοπούς: να διευκολύνει τη μάθηση και να παρακάμψει δύσκολες εργασίες, όπως η γραφή. Για να είναι επιτυχής η υποστηρικτική τεχνολογία, πρέπει να ενσωματωθεί στην εκπαίδευση υψηλής ποιότητας. Για παράδειγμα, η μελέτη των Kelly και Smith (2011) διερεύνησε τον αντίκτυπο της Βοηθητικής Τεχνολογίας (AT) στη διδασκαλία και την απόκτηση ολοκληρωμένων αγγλικών δεξιοτήτων μεταξύ μαθητών με προβλήματα όρασης (VI) σε δημόσιο ειδικό γυμνάσιο στην Κένυα.
Αναμφίβολα, ο στόχος της τεχνολογίας είναι να βελτιώσει την ποιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Τα άτομα με προβλήματα όρασης χρειάζονται τη χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας (AT) για να αντισταθμίσουν την απώλεια όρασής τους. Σήμερα, τα άτομα με προβλήματα όρασης έχουν πρόσβαση σε μια σειρά προηγμένων υποστηρικτικών τεχνολογιών (AT) που περιλαμβάνουν τόσο υλικό όσο και λογισμικό. Σε αυτά περιλαμβάνονται συσκευές ανάγνωσης οθόνης, μεγεθυντικοί φακοί οθόνης, τηλεοράσεις κλειστού κυκλώματος, ηλεκτρονικοί μεγεθυντικοί φακοί, σαρωτές, συσκευές ανάγνωσης οπτικών χαρακτήρων, φορητές και ανανεώσιμες οθόνες Braille, ψηφιακά και ηλεκτρονικά δεδομένα, ψηφιακές συσκευές ανάγνωσης και προσβάσιμα κινητά τηλέφωνα. Ο αντίκτυπος της υποστηρικτικής τεχνολογίας (AT) στη ζωή των μαθητών με αναπηρίες τεκμηριώνεται σταθερά και ξεκάθαρα, ανεξάρτητα από την ποικιλία των συσκευών που χρησιμοποιούνται (Botelho, 2010; Kelly&Smith, 2011).
Επιπλέον, υποστηρίχθηκε πως τα άτομα με προβλήματα όρασης έχουν τρεις κύριες προκλήσεις: τη λήψη πληροφοριών, το ανεξάρτητο ταξίδι και την έλλειψη σημαντικών εμπειριών. Για το λόγο αυτό, τα άτομα με προβλήματα όρασης χρησιμοποιούν υποστηρικτικές τεχνολογίες για να μετριάσουν αυτούς τους περιορισμούς. Συνεπώς, η υποστηρικτική τεχνολογία διευκολύνει την εκπαιδευτική πρόοδο και ενισχύει τις προοπτικές σταδιοδρομίας για μαθητές με προβλήματα όρασης, προσφέροντας εργαλεία που προάγουν την ανεξάρτητη πρόσβαση στη γνώση και την αποτελεσματική επικοινωνία (Kelly, 2008; Calder, 2010). Το παρόν καθήκον είναι να διασφαλιστεί η κατάλληλη προσβασιμότητα και εκπαίδευση σχετικά με την υποστηρικτική τεχνολογία που έχει σχεδιαστεί για άτομα με τύφλωση και χαμηλή όραση. Αυτό περιλαμβάνει τη διεξαγωγή εξατομικευμένων αξιολογήσεων για τον προσδιορισμό των ειδικών απαιτήσεων υποβοηθητικής τεχνολογίας, την παροχή κατάλληλων οδηγιών για τη χρήση της υποβοηθητικής τεχνολογίας ως εργαλείων και τη διασφάλιση δίκαιης διανομής αυτής της τεχνολογίας.
Η πρόσβαση και η εκπαίδευση στην υποστηρικτική τεχνολογία θα πρέπει να βασίζεται σε ατομικές ανάγκες και όχι σε πρακτικούς περιορισμούς όπως διαθεσιμότητα εξοπλισμού, τοποθεσία, μοντέλο παροχής υπηρεσιών ή περιορισμούς χρηματοδότησης (Hatton&Erickson, 2008). Επί του παρόντος, πολλοί μαθητές που έχουν προβλήματα όρασης διαθέτουν μια ποικιλία από εξειδικευμένο εξοπλισμό υποστηρικτικής τεχνολογίας σχεδιασμένου για τύφλωση και κακή όραση, αλλά άλλοι δεν διαθέτουν τέτοιες συσκευές (Kelly, 2008; Cast, 2011, 2012). Μερικοί μαθητές με προβλήματα όρασης έχουν πρόσβαση σε δασκάλους που είναι καλά προετοιμασμένοι να παρέχουν εξειδικευμένες οδηγίες στην υποστηρικτική τεχνολογία για τύφλωση και χαμηλή όραση, ενώ άλλοι όχι (Sahfi, Zhou, Smith, Kelley, 2009; Change, 2012).
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μαθητές έχουν πρόσβαση σε κατάλληλες συσκευές υποστηρικτικής τεχνολογίας και οδηγίες, οι εκπαιδευτικές ομάδες πρέπει να διεξάγουν διεξοδική αξιολόγηση των αναγκών των μαθητών, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις παρούσες όσο και τις μελλοντικές απαιτήσεις. Πρέπει επίσης να καθορίσουν στόχους και στόχους για την αντιμετώπιση αυτών των αναγκών στο ατομικό εκπαιδευτικό σχέδιο, συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου διδασκαλίας, του υπεύθυνου για την παροχή διδασκαλίας και του συγκεκριμένου τύπου υποστηρικτικής τεχνολογίας που είναι απαραίτητο. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές που περιγράφονται στο IDEA (2004), είναι ευθύνη των σχολικών περιφερειών να διασφαλίσουν ότι όλοι οι μαθητές έχουν δίκαιη και ίση πρόσβαση σε εξοπλισμό υποστηρικτικής τεχνολογίας και διδασκαλία, όπως αναφέρεται στο εξατομικευμένο εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα.
Αξίζει να σημειωθεί επιπλέον πως η πλειονότητα των 256 άρθρων που εντόπισαν την υποστηρικτική τεχνολογία που χρησιμοποιείται για εκπαιδευτικές παρεμβάσεις στις τάξεις από μαθητές με προβλήματα όρασης επικεντρώθηκε κυρίως σε θεωρητικές συζητήσεις, πεποιθήσεις, πρακτικές, κριτικές προϊόντων ή αξιολογήσεις χωρίς σχέδια ή μεθόδους έρευνας. Αν και η αξία και η σημασία αυτής της εκτεταμένης μελέτης είναι αναμφισβήτητες, καμία από αυτές τις εργασίες (Kelly&Smith, 2011) δεν παρείχε κάποια αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ή της επιρροής της υποστηρικτικής τεχνολογίας στα εκπαιδευτικά επιτεύγματα. Πιο συγκεκριμένα, το 48% των άρθρων επικεντρώθηκε στην ανάλυση και την εξερεύνηση μιας θεωρίας, πεποίθησης ή έννοιας με βάση την επαγγελματική τεχνογνωσία, ενώ το 13% των άρθρων επικεντρώθηκε στην εξέταση και αξιολόγηση των κριτικών προϊόντων. Η υπάρχουσα βάση γνώσεων σχετικά με την υποστηρικτική τεχνολογία και την εκπαίδευση για άτομα με προβλήματα όρασης βρέθηκε να επικεντρώνεται κυρίως σε αυτό το συγκεκριμένο θέμα. Από τις 121 εργασίες που αφορούσαν μια θεωρία, πεποίθηση ή πρακτική σχετικά με την υποστηρικτική τεχνολογία βασισμένη στην εκπαίδευση χωρίς να προσδιορίζουν μια τεχνική μελέτης, ένα σημαντικό ποσοστό επικεντρώθηκε σε παιδιά με επιπλέον αναπηρίες.
Συγχρόνως, ένα σημαντικό ποσοστό της βιβλιογραφίας περιλαμβάνει ανέκδοτα δεδομένα σχετικά με την επιρροή της υποβοηθητικής τεχνολογίας, χωρίς να γίνει αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της. Η ενσωμάτωση του προγράμματος σπουδών αναφέρεται στην ενσωμάτωση συσκευών βοηθητικής τεχνολογίας προκειμένου να βελτιωθεί η διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης. Αυτή η διαδικασία πραγματοποιείται για τον εξορθολογισμό της χρήσης της υποστηρικτικής τεχνολογίας. Αυτό το στάδιο είναι κρίσιμο, καθώς η σωστή εφαρμογή του αναμένεται να δώσει τη δυνατότητα στους μαθητές με προβλήματα όρασης να κάνουν εργασίες που διαφορετικά θα ήταν αδύνατες χωρίς τη βοήθεια υποστηρικτικών τεχνολογιών. Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνάφεια των συσκευών υποστηρικτικής τεχνολογίας (AT) στη διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης για μαθητές με προβλήματα όρασης, είναι απαραίτητο να συμπεριληφθεί η καινοτομία στη διαδικασία ολοκλήρωσης (Singal, 2008; Bps, 2009).
Τέλος, είναι σαφές πως οι όροι mainstreaming και ένταξη έχουν χρησιμοποιηθεί συνώνυμα για να χαρακτηρίσουν την εκπαιδευτική πρακτική της διδασκαλίας των μαθητών με και χωρίς αναπηρίες στα ίδια περιβάλλοντα. Αντίστοιχα, η συμπεριληπτική εκπαίδευση, όπως περιγράφεται από τους Skrtic, Sailor και Gee (1996), αναφέρεται σε ένα σύστημα υπηρεσιών που προσφέρονται για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των παιδιών με αναπηρίες, αντί να ορίζουν την ειδική εκπαίδευση μόνο με βάση την τοποθέτηση. Για την ακρίβεια, ο νόμος για την εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία (IDEA, 2004) ορίζει ότι τα παιδιά με αναπηρίες λαμβάνουν δωρεάν και κατάλληλη εκπαίδευση (FAPE) στο λιγότερο περιοριστικό περιβάλλον (LRE) και έχουν πρόσβαση στο πρόγραμμα σπουδών γενικής εκπαίδευσης, στο μέγιστο δυνατό βαθμό.