Συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο: προϋποθέσεις πραγμάτωσης ενός σχολείου για όλους – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Βαλέριας Λιούμη – Διϊδρυματικό Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων – Μέρος 17ο
4.4. Οφέλη Συμπεριληπτικής Εκπαίδευσης
Τα παιδιά με αναπηρία δέχονται επιρροή από πολλές και διάφορες παραμέτρους, όπως: η διαμόρφωση της διδακτέας ύλης, η συμπεριφορά τόσο του σχολικού προσωπικού, όσο και των συνομηλίκων, η χρήση τεχνολογίας και η παροχή πόρων, η κοινωνική κατάσταση που επικρατεί στη σχολική τάξη, το φυσικό περιβάλλον και η υποστήριξη των διδασκόντων (Zakai-Mashiach, Dromi, & Al-Yagon, 2020).
Μελετώντας τη συμπεριληπτική εκπαίδευση, γίνεται σαφές πως προκύπτουν πολλά οφέλη από την εφαρμογή της, τόσο για τα άτομα που εμπλέκονται άμεσα, όσο και για το κοινωνικό περιβάλλον γενικότερα. Πιο συγκεκριμένα, με προϋπόθεση τη σωστή συνεργασία των παιδαγωγών γενικής και ειδικής αγωγής, η επίδοση των μαθητών/-τριων με μαθησιακές δυσκολίες που φοιτούν σε σχολικές μονάδες γενικής εκπαίδευσης είναι υψηλότερη από την επίδοση εκείνων που φοιτούν σε δομές αμιγώς ειδικής αγωγής. Μέσω της αλληλεπίδρασης των παιδιών μεταξύ τους, τα παιδιά με αναπηρία αναπτύσσουν υγιή πρότυπα συμπεριφοράς, ενώ στα παιδιά χωρίς αναπηρία δίνεται η ευκαιρία να κατανοήσουν και να αποδεχτούν τη διαφορετικότητα. Επιπλέον, μαθητές και μαθήτριες τυπικής ανάπτυξης αναπτύσσουν δεξιότητες κατανόησης των παιδιών με αναπηρία και των ιδιαίτερων ταλέντων και κλίσεων που διαθέτουν και αποδοχής τους σαν ισότιμα μέλη της κοινωνίας (McCarty, 2006). Σημαντική προϋπόθεση ωστόσο για τα παραπάνω είναι να υπάρχει μέσα στην τάξη καταρτισμένος εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής με έργο τη σύνταξη εξατομικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, την υποστήριξη και την καθοδήγηση σε μικρές ομάδες όλων των παιδιών που το έχουν ανάγκη (Hines, 2001).
Οι μαθητές και μαθήτριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν μέσα σε ένα συμπεριληπτικό εκπαιδευτικό σύστημα να αναπτύξουν τις ικανότητές τους και να πετύχουν υψηλότερους στόχους, καθώς έρχονται σε επαφή με μια διδακτέα ύλη μεγαλύτερης έκτασης και πιο σύνθετη (Carter, et al., 2015). Επίσης, εξαιτίας της ποικιλομορφίας του μαθητικού πληθυσμού είναι δυνατή η εφαρμογή πολλών διαφορετικών μοντέλων παρέμβασης και πολυαισθητηριακών μεθόδων διδασκαλίας με αποτέλεσμα μεγαλύτερα επιτεύγματα τόσο σε ατομικό, όσο και σε ομαδικό πλαίσιο (Ainscow & Messiou, 2017).
Σε κοινωνικό επίπεδο, η συμπερίληψη συνδράμει στην αντιμετώπιση στερεοτύπων και προκαταλήψεων σχετικά με τα ΑμεΑ και βελτιώνει τις κοινωνικές δεξιότητες και την κοινωνική προσαρμογή τους, καθώς αλληλεπιδρούν με μαθητές και μαθήτριες χωρίς κοινωνικά ελλείμματα και μαθαίνουν μέσα από αυτούς (Ainscow & Messiou, 2017). Ενισχύοντας τα παραπάνω, στη Διακήρυξη για την Ειδική Αγωγή της Σαλαμάνκα αναφέρεται πως η συμπερίληψη είναι ένα ισχυρό εργαλείο άρσης των αποκλεισμών που βελτιώνει τις κοινωνικές σχέσεις και παρέχει ισότιμη εκπαίδευση για όλους (UNESCO, 1994).
Σε επίπεδο σχολείου, μέσω της συμπερίληψης των παιδιών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα εξοικονομούνται πόροι οι οποίοι προορίζονταν για δομές ειδικής αγωγής και πλέον μπορούν να αξιοποιηθούν για να υποστηρίξουν τη συμπεριληπτική εκπαίδευση με ενίσχυση του προσωπικού του σχολείου αλλά και του υλικοτεχνικού εξοπλισμού (McCarty, 2006).
Η συμπεριληπτική εκπαίδευση συμβάλλει στην ανάπτυξη της κοινωνικής και συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών, ενισχύει την αυτοπεποίθησή τους και κάνει ευκολότερη την κοινωνική αποδοχή και προσαρμογή τους (UNESCO, 2020).
Γίνεται σαφές πως ένα σχολείο για όλους έχει θετικά οφέλη σε πολλούς τομείς, όπως στον γνωστικό-κοινωνικό, στον ψυχολογικό και συμπεριφορικό και όχι μόνο στα άτομα με αναπηρίες ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αλλά και στα συνομήλικα άτομα. Διακρίνονται επίσης, σημαντικά επιτεύγματα τόσο σε κοινωνικό όσο και σε ακαδημαϊκό επίπεδο (Andrews, Walton, & Osman, 2021).