‘Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ’- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΓΙΑΝΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Μ.Π.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 7ο
1.3. Η ευρύτερη κατάσταση στην Ελλάδα
Ο κάθε τύπος και ο βαθμός της σοβαρότητας της απώλειας όρασης του ατόμου επιδρά στις δυσκολίες μάθησης. Όπως ειπώθηκε και παραπάνω, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η όραση απουσιάζει ήδη από τη γέννηση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις χάνεται σταδιακά. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις η όραση είναι πλήρως απούσα, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει μερική όραση, ευαισθησία στο φως ή περιορισμένη περιφερειακή όραση. Είναι, επίσης, πιθανό η όραση και η ευαισθησία στο φως να αλλάζουν από μέρα σε μέρα. Μερικοί μαθητές βασίζονται σε έναν σκύλο-οδηγό ή ένα μπαστούνι για να τους βοηθήσει να κινηθούν, ενώ άλλοι έχουν επαρκή υπολειπόμενη όραση για να κινηθούν μόνοι τους. Οι μαθητές μπορεί να χρειάζονται προσαρμογές ή βοηθητικές συσκευές για να διευκολύνουν την πρόσβασή τους στην εκπαίδευση. Ο εξοπλισμός μπορεί να είναι τόσο απλός όσο ένα κάθισμα κοντά στο μπροστινό μέρος της τάξης, αλλά, μερικές φορές είναι αναγκαία και η βοηθητική τεχνολογία (καλωδιακή τηλεόραση, μεγέθυνση οθόνης, λογισμικό ανάγνωσης οθόνης κ.λπ.) για να διαβάσουν ή να αποκτήσουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο (Sardegna, 2002).
Βάσει στατιστικών δεδομένων, το 18,2% του ελληνικού πληθυσμού αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας ή αναπηρία, με τους μισούς από αυτούς να είναι άνω των 65 ετών. Τα άτομα με προβλήματα υγείας ή αναπηρίες είχαν χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας 8,9% το 2002 σε σύγκριση με το 9,6% του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο, δεν συλλέχθηκαν στοιχεία το 2007 που να υποδεικνύουν κάποια πρόοδο στην απασχόληση ατόμων με αναπηρία. Η έρευνα διαπίστωσε επίσης ότι το 84% των ατόμων με αναπηρία ή εκείνων με προβλήματα υγείας ήταν οικονομικά ανενεργά, με το 40% να πιστεύει ότι αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό λόγω ανεπαρκών επιδομάτων, ανεργίας και ανεπαρκών κοινωνικών υπηρεσιών. Περισσότεροι από τους μισούς από αυτούς που είναι οικονομικά ανενεργοί ισχυρίστηκαν ότι θα είχαν προβλήματα στην εργασία τους και το ένα τρίτο δήλωσε ότι θα χρειαζόταν βοήθεια. Η πιο κοινή βοήθεια που χρειαζόταν ήταν η υποστήριξη και η κατανόηση από τους συναδέλφους και τους ανωτέρους. Η έρευνα κατέγραψε επίσης τους τύπους βοήθειας που λαμβάνουν τα άτομα με αναπηρία στο χώρο εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας με το αντικείμενο της εργασίας τους, του όγκου του φόρτου εργασίας, της κινητικότητας και της υποστήριξης και κατανόησης. Ωστόσο, η έρευνα δεν παρείχε πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά των εργαζομένων/ανέργων/οικονομικά ανενεργών ομάδων ούτε περιέγραφε τους διαφορετικούς τύπους απασχόλησης που ασκούν τα άτομα με αναπηρία ή τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν (Strati & Evangelinou, 2007).
Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφερθεί, ότι το Academic Network of European Disability (ANED) διεξήγαγε μια ερευνητική μελέτη με 77.451 συμμετέχοντες από 30.057 νοικοκυριά, προκειμένου να συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία στο εργατικό δυναμικό. Η μελέτη εξέτασε τα αίτια των αναπηριών τους, τον αντίκτυπο στην ικανότητα εργασίας τους, τα απαραίτητα βοηθήματα για την ένταξη στην αγορά εργασίας και τους λόγους κοινωνικού αποκλεισμού. Τα μισά από τα άτομα αντιμετώπιζαν επαγγελματικά προβλήματα και το 40% αντιμετώπιζαν θέματα κοινωνικού αποκλεισμού. Το ένα τρίτο των ανέργων ή οικονομικά ανενεργών ατόμων χρειαζόταν βοήθεια στο χώρο εργασίας. Οι άνδρες με αναπηρία αποτελούσαν το 16,8% έναντι 19,6% των γυναικών, με τα ποσοστά αναπηρίας να αυξάνονται με την ηλικία. Τα οικονομικά ανενεργά άτομα με αναπηρία αντιπροσώπευαν το 83% του πληθυσμού με αναπηρία. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι είχαν το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων με αναπηρία. Τα καρδιολογικά προβλήματα, η υπέρταση και η κυκλοφορία του αίματος ήταν οι πιο συχνές χρόνιες παθήσεις ή καταστάσεις αναπηρίας. 3,5% ήταν ανάπηροι από τη γέννηση, 1,2% από τραυματισμό στην εργασία, 0,9% από τραυματισμό που δεν σχετίζεται με την εργασία, 1,1% από τραυματισμό στο σπίτι ή κατά τη διάρκεια αθλημάτων/διακοπών, 3,6% από ασθένεια που σχετίζεται με την εργασία, 75,1% από ασθένεια που δεν σχετίζεται με εργασία, και το 14,6% δεν είχε απάντηση (Strati & Evangelinou, 2007).
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος, η οποία επικεντρώθηκε σε άτομα με προβλήματα υγείας ή αναπηρίες κατά το 2ο τρίμηνο του 2002, το 18,2% του πληθυσμού της χώρας ανήκει σε αυτή την κατηγορία, με πάνω από τους μισούς από αυτούς να είναι άνω των 65 ετών. Είναι ενδιαφέρον ότι το ποσοστό ανεργίας για τα άτομα με αναπηρία είναι χαμηλότερο από το γενικό πληθυσμό (8,9% έναντι 9,6%). Επιπλέον, το 84% των ατόμων με αναπηρία είναι οικονομικά ανενεργά, ενώ μόνο το 58% του γενικού πληθυσμού ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Δυστυχώς, δεν υπάρχει επί του παρόντος διαθέσιμη ενημερωμένη έρευνα (Strati & Evangelinou, 2007).
Ο αντίκτυπος της διαταραχής της όρασης και της τύφλωσης στις μαθησιακές διαδικασίες μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την ατομική κατάσταση του μαθητή. Οι μαθητές με προβλήματα όρασης μπορεί να έχουν δυσκολία στην πρόσβαση σε πληροφορίες σε συμβατικές μορφές. Για τον λόγο αυτό θα τους βοηθούσε ιδιαίτερα η γραφή Braille, η ηχογράφηση ενός κειμένου ή μεγεθυσμένες εκτυπώσεις υλικού. Αυτό μπορεί να τους βοηθήσει να γεφυρώσουν τις δυσκολίες τους και να καταφέρουν να συμβαδίσουν με τους άλλους μαθητές της τάξης. Παρόλα αυτά, και πάλι είναι περισσότερο χρονοβόρο για αυτά τα παιδιά να διαβάσουν κείμενα και μπορεί να διστάζουν να συμμετάσχουν τόσο εύκολα σε συζητήσεις (Batshaw et al., 2019).
Τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν συχνά κοινωνικό στίγμα και διακρίσεις, που μπορεί να οδηγήσουν σε απομόνωση και έλλειψη ευκαιριών. Ορισμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα περιλαμβάνουν δυσκολίες στην ανάγνωση και κατανόηση των πινακίδων, καθώς και στη διέλευση των δρόμων και άλλων κοινόχρηστων χώρων. Πολλοί δημόσιοι χώροι δεν έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα την προσβασιμότητα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πλοήγηση και την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με προβλήματα όρασης στην κοινωνική ζωή. Η περιορισμένη πρόσβαση σε πληροφορίες για άτομα με προβλήματα όρασης μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη ηχητικών οδηγών ή πληροφοριών Braille σε δημόσιους χώρους. Υπάρχει, επίσης, έλλειψη ευαισθητοποίησης του ευρύτερου κοινού σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με προβλήματα όρασης, γεγονός που μπορεί να διαιωνίσει τα στερεότυπα και τις διακρίσεις (Katsoulis, 2008).
Όσον αφορά την εκπαιδευτική πραγματικότητα, στις μέρες μας, όλο και περισσότεροι Έλληνες εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με την πρόκληση της διδασκαλίας παιδιών με ειδικές ανάγκες, χωρίς καμία κατάλληλη προετοιμασία από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα. Το πρόγραμμα σπουδών, το περιβάλλον της τάξης, ο μεγάλος αριθμός μαθητών σε μια τάξη, η αρνητική στάση απέναντι στην αναπηρία, το εξετασιοκεντρικό εκπαιδευτικό σύστημα, η έλλειψη υπηρεσιών υποστήριξης, οι άκαμπτες μέθοδοι διδασκαλίας, η διαδικασία αξιολόγησης που κυριαρχείται από το ιατρικό μοντέλο, η έλλειψη συμμετοχής γονέων και οι σαφείς εθνικές πολιτικές δεν έχουν αλλάξει. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί της Γενικής και ακόμη και της Ειδικής Αγωγής δεν είναι καλά ενημερωμένοι σε θέματα ειδικής αγωγής. Η αυξημένη ανάγκη για εκπαίδευση αυτών των παιδιών και η αναποτελεσματικότητα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος οδηγεί σε αρνητικές συνέπειες για τα ίδια τα παιδιά και την εκπαίδευσή τους. Ως αποτέλεσμα, ο σχεδιασμός μιας νέας κοινωνικής πολιτικής αμοιβαίας αποδοχής και μιας νέας εκπαιδευτικής πολιτικής για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ο σχεδιασμός νέου προγράμματος σπουδών και η τακτοποίηση των σχολικών χώρων εξακολουθεί να κρίνεται απαραίτητη, παρά το περιεχόμενο του νόμου του 2000. Το χάσμα μεταξύ θεωρίας και πράξης αποτέλεσε τον ανασταλτικό παράγοντα της εξέλιξης και της βελτίωσης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος (Zoniou-Sideri, 2000).
Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι σχεδιασμένο με τρόπο που δεν λαμβάνει υπόψη τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Αυτή η έλλειψη προσοχής οδηγεί σε μια σειρά προκλήσεων για τα παιδιά με αναπηρίες που προσπαθούν να προοδεύσουν μέσω του σχολείου. Οι τρέχουσες στρατηγικές αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αποτυγχάνουν να λάβουν υπόψη αυτές τις προκλήσεις, γεγονός που με τη σειρά του καθιστά δύσκολη την πρόοδο των παιδιών με αναπηρία (Calle, López, & Campillay, 2021). Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ασχολείται με τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ένας από τους βασικούς στόχους της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής έχει γίνει η προετοιμασία όλων των νέων για το δύσκολο έργο της αναγέννησης και της προόδου της χώρας (Δράκος, 2002). Ωστόσο, η ένταξη αντιμετωπίζει προκλήσεις λόγω της οργάνωσης και της δομής του σχολικού συστήματος, το οποίο δεν έχει σχεδιαστεί με γνώμονα την ένταξη και επιβάλλει μια ομοιομορφία στο πρόγραμμα σπουδών, τα αναλυτικά προγράμματα και το διδακτικό υλικό. Δυστυχώς, όπως παρουσιάζουν τα παρακάτω ευρήματα, τα παιδιά δεν μαθαίνουν για τη ζωή, μαθαίνουν για το σχολείο. Σύμφωνα με έρευνες, η πλειονότητα των παιδιών με ειδικές ανάγκες δεν εξυπηρετείται επαρκώς από το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα. Το πρόγραμμα σπουδών δεν είναι αρκετά ευέλικτο για να καλύψει τις διαφορετικές ανάγκες αυτών των μαθητών, και ως εκ τούτου, δεν είναι σε θέση να συμμετάσχουν πλήρως στη μαθησιακή διαδικασία. Αυτή η έλλειψη πρόσβασης στην εκπαίδευση μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στις μελλοντικές προοπτικές τους (Zoniou-Sideri, 2000).
Οι μαθητές με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα δικαιούνται εξειδικευμένη εκπαίδευση και υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε υλικό Braille, ακουστικά βιβλία και εξειδικευμένο λογισμικό. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στους πόρους και τις υποδομές, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές όπου οι πόροι είναι συχνά σπάνιοι. Επιπλέον, υπάρχει έλλειψη καταρτισμένων δασκάλων και ειδικών στον τομέα της ειδικής αγωγής για μαθητές με προβλήματα όρασης. Οι προσπάθειες για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα συνεχίζονται, με ομάδες υπεράσπισης και κυβερνητικούς οργανισμούς να εργάζονται για την ευαισθητοποίηση και τη βελτίωση των πόρων και των υποδομών. Βέβαια, υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει για να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους (EBU, 2022).
Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, το κομμάτι της κοινωνικής ένταξης των μη βλεπόντων ατόμων στην κοινωνία είναι άμεσα συνυφασμένο με το εκπαιδευτικό πλαίσιο στο οποίο μορφώνονται αυτά τα άτομα και διαπλάθονται ως πολίτες αυτής της χώρα. Όταν οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες που τους παρουσιάζονται είναι άδικες και πενιχρές, είναι επακόλουθο οι προοπτικές επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης να είναι περιορισμένες και οι εργοδότες μπορεί να μην αναγνωρίζουν πλήρως τις δυνατότητες και την αξία των ατόμων με αναπηρία. Παρόλα αυτά, υπάρχουν πολυάριθμες οργανώσεις και πρωτοβουλίες στην Ελλάδα που προσπαθούν να ενσωματώσουν άτομα με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένων αυτών με προβλήματα όρασης. Τέτοιες προσπάθειες περιλαμβάνουν ομάδες συνηγορίας, υπηρεσίες υποστήριξης και εκστρατείες ευαισθητοποίησης, όλες με στόχο τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την προώθηση της ένταξης για όλους (Magioladitis, 2013).
Η ένταξη των μαθητών με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα είναι το αποτέλεσμα πολλών προσπαθειών τα τελευταία είκοσι χρόνια. Αυτή η σχετικά νέα εκπαιδευτική κατάσταση εφαρμόστηκε από ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το «Helios» I & II, με την υποστήριξη πρωτοπόρων δασκάλων. Σήμερα επεκτείνεται προοδευτικά σε κάθε τόπο της Ελλάδας όπου διαμένουν μαθητές με μερική ή ολική απώλεια όρασης. Ο αριθμός των ειδικών σχολείων, που μέχρι σήμερα αποτελούσε τον πυλώνα της ειδικής αγωγής, μειώνεται σταδιακά. Ωστόσο, οι μαθητές που είναι εγγεγραμμένοι σε ειδικά εκπαιδευτικά ιδρύματα είναι συχνά άτομα με πολλαπλές αναπηρίες (Katsoulis, 2008). Στην Ελλάδα λειτουργούν πέντε ειδικά δημοτικά σχολεία για μαθητές με προβλήματα όρασης. Αυτά τα σχολεία βρίσκονται σε σχετικά μεγάλες πόλεις, επομένως οι μαθητές που ζουν σε αυτές τις πόλεις έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα γενικό σχολείο ή ένα ειδικό σχολείο. Ωστόσο, για τους μαθητές που ζουν σε άλλα μέρη της Ελλάδας, η ένταξη είναι ο μόνος τρόπος για να μορφωθούν. Τα δύο ειδικά σχολεία που βρίσκονται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη είναι επίσης οικοτροφεία, οπότε κάποιοι μαθητές μένουν εκεί κατά τη διάρκεια της σχολικής περιόδου. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όσους ζουν σε επαρχίες. Όταν οι συνθήκες ένταξης είναι κακές, οι οικογένειες και τα ίδια τα παιδιά απογοητεύονται και τελικά αποφασίζουν να μετακομίσουν σε μία από τις δύο πόλεις για να φοιτήσουν στο ειδικό σχολείο (Katsoulis, 2008).
Το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να σχεδιαστεί για να υποστηρίζει τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και τους μαθητές με ειδικές ανάγκες και να συμβάλλει στη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού για τα άτομα με αναπηρίες. Η εκπαίδευση για τα άτομα με αναπηρία θα πρέπει να περιλαμβάνει μια πολιτική για την αντιμετώπιση όλων των πτυχών της αναπηρίας στην καθημερινή ζωή. Οι κύριες αδυναμίες του τρέχοντος εκπαιδευτικού συστήματος είναι ότι αποκλείει τα άτομα με αναπηρία από την πρόσβαση στην εκπαίδευση και ότι οι δομές και οι υπηρεσίες δεν είναι προσβάσιμες. Το θέμα της εκπαίδευσης των ατόμων με αναπηρία είναι σημαντικό για τους διεθνείς οργανισμούς και αναφέρεται στο Σύνταγμα της Ελλάδας. Τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν την ανάγκη να διδάσκονται στα άτομα με αναπηρίες σημαντικές δεξιότητες ζωής και κοινωνικής ανάπτυξης, προκειμένου να διευκολυνθεί η ισότιμη συμμετοχή τους στην εκπαίδευση και στην κοινωνία (Νάκα, 2019).
Αυτό απαιτεί περισσότερα από τη χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας και διαφόρων βοηθημάτων. Απαιτεί επίσης την ετοιμότητα και την καταλληλότητα των εκπαιδευτών όσον αφορά τις δεξιότητες και την ευαισθητοποίηση πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Αυτό σημαίνει ότι το εκπαιδευτικό υλικό θα πρέπει να συνδυάζεται με τα κατάλληλα τυπικά προσόντα των εκπαιδευτικών, όπως η εκμάθηση της γραφής Braille για την εξασφάλιση της βέλτιστης δυνατής ποιότητας μάθησης για τα μη βλέποντα παιδιά. Άλλωστε, όπως είναι ήδη γνωστό το Σύνταγμα της Ελλάδας αναγνωρίζει το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να συμμετέχουν στην εκπαίδευση.
Με τον τρόπο αυτόν διαμορφώνεται ένα εκπαιδευτικό σύστημα ένταξης και δια βίου μάθησης με σκοπό την ανάπτυξη της προσωπικότητας και των δεξιοτήτων κάθε ατόμου (Νάκα, 2019).
Η κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα αποτελεί θέμα ανησυχίας εδώ και πολλά χρόνια. Η Ελλάδα έχει σημειώσει κάποια πρόοδο όσον αφορά τη διασφάλιση ίσων δικαιωμάτων και ευκαιριών για τα άτομα με προβλήματα όρασης, αλλά υπάρχουν ακόμη πολλές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα είναι η πρόσβαση στην εκπαίδευση και την απασχόληση (Argyropoulos & Stamouli, 2006). Πολλά σχολεία και χώροι εργασίας δεν είναι εξοπλισμένοι για να φιλοξενήσουν άτομα με προβλήματα όρασης, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει την πλήρη συμμετοχή τους στην κοινωνία. Αν και υπάρχουν νόμοι για την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με προβλήματα όρασης, αυτοί οι νόμοι δεν επιβάλλονται πάντα και οι διακρίσεις και οι προκαταλήψεις παραμένουν πρόβλημα (Lisi, 2005b. Χριστοδούλου & Χριστόπουλος, 2016a). Σημαντικό είναι να αναφερθούμε στο άρθρο 16 του Ν. 3868 (ΦΕΚ Α 129/2010), που όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 32 του Ν. 4238 (ΦΕΚ Α 38/2014), ορίζει τα δικαιώματα των τυφλών ή μειονεκτούντων ατόμων να βοηθούνται από σκύλο βοηθό σε διάφορες συνθήκες. Ως βοηθός σκύλος ορίζεται ο εκπαιδευμένος τυφλός σκύλος-οδηγός ή ένας σκύλος βοηθός με ειδικές ανάγκες. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και του Υπουργού Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ή οποιουδήποτε άλλου Υπουργού καθορίζονται οι ειδικοί όροι εκπαίδευσης και πιστοποίησης των σκύλων βοηθών (Government Gazette, 2022).
Υπήρξαν πρόσφατες προσπάθειες στην Ελλάδα για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τις ανάγκες των ατόμων με προβλήματα όρασης. Έχουν ιδρυθεί διάφοροι οργανισμοί για την παροχή υποστήριξης και υπεράσπισης των ατόμων με προβλήματα όρασης και έχουν λήφθεί πρωτοβουλίες για την αύξηση της προσβασιμότητας σε δημόσιους χώρους, όπως τα πεζοδρόμια και τα μέσα μαζικής μεταφοράς (Παπαζαφείρη, 2006). Ένας άλλος τομέας ανησυχίας είναι η έλλειψη διαθεσιμότητας υποβοηθητικής τεχνολογίας και συσκευών για άτομα με προβλήματα όρασης. Ενώ υπάρχουν ορισμένοι διαθέσιμοι πόροι, όπως προγράμματα ανάγνωσης οθόνης και οθόνες Braille, αυτοί μπορεί να είναι κοστοβόροι και να μην είναι πάντα άμεσα διαθέσιμοι (Doikou & Manitsa, 2022).