Η έρευνα, η μελέτη, και η Διεθνής Έκθεση Παιδικής Ζωγραφικής των τυφλων παιδιών είναι αφιερωμένη στο Μήνυμα της
Ειρήνης

* * * * *

Ειρήνη, παντού φτερουγίζεις
Σταθείτε στην άκρη, έρχεται
περνά πλημμυρισμένη με φως η Ειρήνη
Η Μάνα της ισότητας και της δικαιοσύνης
Ειρήνη υμίν! Καλώς όρισες Ειρήνη.

Ζωγραφίζουν τα τυφλά παιδιά
φωτίζει το σκοτάδι τους το φως της Ειρήνης
φωτίζονται οι ψυχές, βλέπουν και ζωγραφίζουν.
Χαρούμενες φωνές ακούγονται:
“Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης Ειρήνη”

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΛΑΟΥΤΑΡΗ – ΓΚΡΙΤΖΑΛΑ

Γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα.
• Παιδαγωγός Αισθητικής Αγωγής και Παιχνιδοτόπων.
• Συγγραφέας Παιδικής Λογοτεχνίας.
• Μουσικοσυνθέτης παιδικών τραγουδιών.
• Ερασιτέχνης Ζωγράφος και Κεραμίστρια.
• Παραγωγός, οργανώτρια και παρουσιάστρια κρατικών
τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών παιδικών εκπομπών (πρώην).
• Ιδρύτρια και πρώην Πρόεδρος του Συλλόγου Πνευματικής
και Κοινωνικής Ανάπτυξης του Παιδιού.
• Ιδρύτρια και Πρόεδρος του Κέντρου Διεθνούς Παιδικής
Εκθέσεως Ζωγραφικής στην Ελλάδα.
• Εμπνεύστρια της Διεθνούς Παιδικής Σημαίας της
Ειρήνης των Λαών.

Ολόκληρο το παιδαγωγικό της έργο είναι αφιερωμένο στην Αγάπη και στην Ειρήνη των παιδιών.
Στις 30 Δεκεμβρίου 1994 η Άννα Λαουτάρη-Γκριτζάλα βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για την έρευνα και τη Διεθνή Έκθεση Ζωγραφικής των τυφλών παιδιών.

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΩΝ ΤΥΦΛΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Δεν είμαι ειδική παιδαγωγός στον τομέα της Ζωγραφικής των τυφλών παιδιών. Είμαι μία παιδαγωγός που σκέπτομαι και αγαπώ όλα τα παιδιά. Η έρευνα για τη ζωγραφική των τυφλών παιδιών ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 1981 ανάμεσα σε μία ομάδα τυφλών παιδιών, ηλικίας 9-13 χρόνων του Κέντρου Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών. Ήταν ένας προβληματισμός μου: Μπορούν τα τυφλά παιδιά να ζωγραφίσουν; Μέχρι τότε, η ζωγραφική για τα τυφλά παιδιά ήταν άγνωστη στην Ελληνική Αγωγή και Εκπαίδευση των τυφλών παιδιών στην Ελλάδα. Θα μπορούσαν τα τυφλά παιδιά να ζωγραφίσουν; Η ερώτηση ξαναρχόταν. Και γιατί όχι! Το δικαίωμα της δοκιμής, της προσπάθειας, της δημιουργίας ανήκει σε όλους. Άλλωστε είναι γνωστό σε όλους μας ότι πολλά άτομα με προβλήματα τύφλωσης, διέπρεψαν στις τέχνες, στα γράμματα και σε υπεύθυνες κοινωνικές θέσεις. Γιατί τα τυφλά παιδιά να μην δοκιμάσουν από την αρχή της σχολικής τους εκπαίδευσης και στην καλλιτεχνική αγωγή και έκφραση της Ζωγραφικής; Γιατί να μην προσεγγίσουν και αυτή τη δραστηριότητα; Φυσικά για όσα παιδιά θα έχουν μέσα τους την ευαισθησία να εκφρασθούν και να βγάλουν προς τα έξω τις ιδέες τους, το σκεπτικό τους, τα αισθήματα και τα συναισθήματά τους. Για όσα παιδιά με ανεπτυγμένη νοημοσύνη και θέληση.

Φεβρουάριος 1981.
Η επικοινωνία μου με τα τυφλά παιδιά άρχισε μέσα από μια φιλική και χαρούμενη ατμόσφαιρα γεμάτη από αγάπη, παραδοσιακά παιχνίδια, παραδοσιακά παραμύθια, μουσικά παιχνίδια, τραγουδοπαίχνιδα, ποίηση, τραγούδι που συνοδευόταν με κρουστά όργανα, εύκολα στη χρήση τους για τον ρυθμό.
Με αυτή τη δραστηριότητα έβγαλα τα παιδιά έξω από τον κύκλο της απομόνωσης. Γίναμε φίλοι και μέσα από την φιλία μας, τους μίλησα για τη ζωγραφική. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν. Ήταν κάτι το πρωτόγνωρο που τους έδωσε αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να συμμετέχουν σε μια δραστηριότητα όπως τα βλέποντα παιδιά. Έλαμψε η αυτοπεποίθηση και η σιγουριά μέσα από τον παιδικό ενθουσιασμό. Βέβαια αυτό παρατηρήθηκε όχι σε όλα τα παιδιά, αλλά σχεδόν στα περισσότερα μέσα στην ομάδα, εκ των οποίων τελικώς εργάστηκαν από τα δεκαπέντε παιδιά τα έξι, εκφράζοντας την προσπάθειά τους.

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

Στήσαμε με χαρά το μικρό πρωτόγνωρο μας εργαστήρι. Δακτυλομπογιές, πινέλα, χαρτιά, μαρκαδόροι, ξύλινα τελάρα για τοποθέτηση του χαρτιού ζωγραφικής.
Χρησιμοποιήσαμε για τη γνωριμία των σχημάτων διάφορα κουτιά: τετράγωνα, παραλληλόγραμμα, καθώς και στρογγυλά σχήματα, μπάλες και μπαλόνια. Όλο το υλικό σε διάταξη για να βοηθηθεί η αφή και η αισθητοποίηση του αντικειμένου, και να περάσει η αισθητοποίηση στην έκφραση και εκτέλεση στο έργο της ζωγραφικής, χρησιμοποιήσαμε και τα φρούτα: μήλα, πορτοκάλια, αχλάδια. Ζωγράφισαν τα παιδιά ένα σπίτι. Προηγουμένως έπιασαν το τετράγωνο κουτί. Μέσα από την αφή και την αισθητοποίηση κατάλαβαν το σχήμα του σπιτιού και του κτιρίου. Μιλήσαμε όμως και για το σπίτι. Πως χτίζεται, που τοποθετούνται τα παράθυρα και η πόρτα κ.λ.π. Ζωγράφισαν ένα πλοίο. Με την αφή τους ψηλάφισαν το μακρύ παραλληλόγραμμο κουτί κ.λ.π. Ζωγράφισαν ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο. Με την αφή τους ψηλάφισαν το πορτοκάλι και το μήλο. Αισθητοποίησαν το σχήμα και ζωγράφισαν το μήλο και το πορτοκάλι. Έξω στον κήπο πιάσανε τους θάμνους. Τους κορμούς των δέντρων, τα κλαδιά τους και τα φύλλα τους. Με ενθουσιασμό προσπάθησαν να τα ζωγραφίσουν. Η προσπάθειά τους ήταν η επιθυμία τους και η κατάκτησή τους. Τα χρώματα τους τα έδωσα μέσα από μυρωδιά και γεύση. Τον καφέ για το καφέ χρώμα. Το λεμόνι για κίτρινο χρώμα. Το πορτοκάλι για πορτοκαλί χρώμα. Η ντομάτα, τα κεράσια, το καρπούζι για κόκκινο χρώμα. Ζωγράφισαν ντομάτες, μια φέτα καρπούζι και τα χρωμάτισαν με το χαρακτηριστικό τους χρώμα. Βέβαια όλα αυτά έγιναν με βοήθεια και συμπαράσταση. Μιλήσαμε για το ανθρώπινο σώμα, ψηλαφίσαμε το σώμα, το πρόσωπο, τα μαλλιά, τα άκρα. Ζωγράφισαν ένα αγόρι κι ένα κορίτσι.
Έτσι ανακάλυψα μέσα από ένα πρωτόγονα ζωγραφισμένο σπίτι, ένα άμορφο δέντρο, ένα άμορφο λουλούδι, τα πρώτα τους μηνύματα ότι τα τυφλά παιδιά μπορούν να εκφραστούν ζωγραφικά με τα μάτια της ψυχής τους με βαθιά σκέψη για κατάκτηση, δημιουργία, ελευθερία και δύναμη, θέληση, απομονώνοντας την προκατάληψη. Δεν μπορείς. Δεν βλέπεις. Δεν είναι η ζωγραφική για σένα. Το επίτευγμα της προσπάθειας των παιδιών πέτυχε μέσα από την προσέγγιση της παιδαγωγικής αγάπης και όχι τόσο από την προσέγγιση της ειδικής επιστήμης, διότι η παιδαγωγική αγάπη είναι ο θαυματουργός της παιδικής ψυχής που τους έδωσε φως στα μάτια της ψυχής για να ζωγραφίσουν και να εκφραστούν.

Αυτή είναι η μικρή απλή έρευνά μου το 1981 στο Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών για 14 εθελοντικές επισκέψεις ανά τρεις ώρες κοντά στα τυφλά παιδιά.
Τρία χρόνια αργότερα η μικρή έρευνα σαν σύλλογος πλέον και μελέτη πέταξε για μακρινούς ορίζοντες στις πέντε ηπείρους της Γης, ζητώντας πληροφορίες από τους
δασκάλους των Σχολών τυφλών παιδιών και τη συνεργασία τους για την 1η Διεθνή Έκθεση Τυφλών Παιδιών. Και το θαύμα έλαμψε. Φως. Πολύ φως, με τα υπέροχα έργα των τυφλών παιδιών με την προσπάθειά τους και με την πληροφόρηση των κειμένων από τους άξιους δασκάλους των 25 χωρών:
SOUTH AFRICA, FINLAND, CZECH REPUBLIC, POLAND, CUBA, INDIA, EGYPT, UNITED KINGDOM, PORTUGAL, TURKEY, CYPRUS, GERMANY, ARGENTINA, ROMANIA, SWITZERLAND, BELGIUM, SWEDEN, HUNGARY, COLUMBUS, GREECE, CHINA, PHILIPPINES, YUGOSLAVIA, INDONESIA,
THAILAND.
Η συνεργασία μας μαζί τους δημιούργησε 4 Διεθνείς Εκθέσεις Παιδικής Ζωγραφικής 1985, 1988, 1991, 1994 καθώς και η πληροφόρηση από τις τόσες γνώσεις που μας έστειλαν οι αγαπητοί δάσκαλοι των Σχολών τυφλών. Τις απόψεις τους και τις μεθόδους τους γύρω από τη ζωγραφική των τυφλών παιδιών, τις διαβάσαμε στις
συγκεντρώσεις των Συνεδρίων Μελέτης και Έρευνας και τις εκτιμήσαμε όλως ιδιαιτέρως.
Τα παιδιά μας φώτισαν με τα έργα τους τα οποία θαύμασε χιλιάδες κόσμος, μικροί και μεγάλοι. Τα έργα των παιδιών τα φύλαξα με αγάπη, θαυμασμό, σεβασμό και εκτίμηση σαν θαυματουργές εικόνες αγίων. Και τα κείμενα των δασκάλων σαν σελίδες ιερού βιβλίου. Κατά καιρούς βλέπω τα έργα των παιδιών, διαβάζω και τα κείμενα των δασκάλων τους και έρχομαι σε όλους πολύ κοντά.
Στο Internet αναγκαζόμαστε λόγω χώρου να βάλουμε δυστυχώς πληροφορίες μόνο με έξι χώρες. Η πληροφόρηση και των άλλων χωρών είναι εξίσου αξιόλογη και ανεκτίμητη και ελπίζουμε ότι θα μας δοθεί η ευκαιρία να περάσουμε τα κείμενα από μερικές από το σύνολο χώρες που μας έχουν απομείνει, γιατί μερικές από τις υπόλοιπες αναφερόμενες μας έχουν στείλει μόνο έργα ζωγραφικής. Η προσδοκία μου είναι να εκδώσουμε το βιβλίο με τα έργα ζωγραφικής των παιδιών καθώς και τα κείμενα των δασκάλων και να σταλεί το βιβλίο σε όλες τις βιβλιοθήκες του κόσμου κατά το δυνατό. Το βιβλίο θα είναι αφιερωμένο σε όλα τα τυφλά παιδιά του κόσμου και σε όλους τους δασκάλους που δουλεύουν για αυτά.
Στην προσπάθεια την δική μου και στην συνεργασία των μελών του Κέντρου Διεθνούς Παιδικής Εκθέσεως Ζωγραφικής στην Ελλάδα, μας συμπαραστάθηκαν όλα αυτά τα χρόνια το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών, ο “Φάρος Τυφλών Ελλάδος”, ο Διευθυντής του Υπουργείου Παιδείας κ. Στέλιος Νικόδημος που πίστεψε σ΄αυτή την προσπάθεια των τυφλών παιδιών, το Κέντρο αποκαταστάσεως τυφλών Ελλάδας.

Τα αναφερόμενα μέλη της Έρευνας και Μελέτης εργάσθηκαν με ενδιαφέρον όλα αυτά τα χρόνια:
Μανώλης Εμμανουηλίδης Ζωγράφος
Ρούλα Κανέλλη Ζωγράφος
Ευγενία Κόρρου-Κατσίφη Ζωγράφος
Μαρίνα Γρηγοροπούλου Εκπαιδευτικός
Γιάννα Γεροσιδέρη Εκπαιδευτικός
Μάγδα Μπόλου-Γκουβέλη Εργοθεραπεύτρια Ειδικού Σχολείου Βορείου Ελλάδος
Μιλέβα Προκοπίου Τυφλοπαιδαγωγός
Πέτρος Ρουκουτάκης Γλύπτης, Καθηγητής Κέντρου Αποκατάστασης Τυφλών
Λίνα Κυβερνητάκη Ιατρός

Σημείωση: Το Κέντρο Διεθνούς Παιδικής Εκθέσεως Ζωγραφικής στην Ελλάδα είναι μη κερδοσκοπικός Σύλλογος και ασχολείται με την Διεθνή Έκθεση Παιδικής Ζωγραφικής βλεπόντων παιδιών καθώς και τυφλών. Η δραστηριότητα άρχισε το 1976.

Η διευθυνση:
ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΕΩΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Β. Γεωργίου 30
116 35 Αθήνα

Τηλ.: 72.18.824, 72.16.370

Πηγή: HELLAS.NCSR.GR/ARTGALLERY/THEBLIND.HTM