Διερεύνηση των κινήτρων συμμετοχής μελών χωρίς αναπηρία στην μικτή θεατρική ομάδα «Εν δυνάμει»- Διπλωματική Εργασία της Ευσταθίας Καρύδα- ΠΜΣ Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή του ΠΑ.ΜΑΚ.-Μέρος 17ο
3.4 Ικανοποίηση ή/και ματαίωση ανάγκης για αυτονομία
Σχετικά με το επίπεδο ικανοποίησης ή και ματαίωσης της ανάγκης για αυτονομία μέσω της συνεργασίας με άτομα με αναπηρία, τέθηκαν οι τρεις ερωτήσεις που ακολουθούν:
Στην ερώτηση 1 «Διαμορφώνετε μαζί τους κανόνες στην ομάδα; Δηλαδή, έχετε λόγο στην θέσπιση και στη διαμόρφωση των κανόνων; Μπορείτε να φέρετε μερικά παραδείγματα;», οι συνεντευξιαζόμενοι έδωσαν τις εξής απαντήσεις:
Σ.2: «Εγώ νιώθω ότι έχω την ελευθερία να πω την άποψή μου και παρόλο που έχω μικρή εμπειρία διότι έχω παίξει μόνο στην παράσταση «Ερωτευμένα άλογα», και είμαι σχετικά νέο μέλος της ομάδας και ήμουν ψαρωμένος/η σχετικά με το πόσο χώρο έχω να προτείνω ιδέες και να πω τι δέχομαι και τι όχι, τελικά μου δόθηκε αυτή η ελευθερία.
Για παράδειγμα, είχα λόγο για το που μπορεί να με αγγίξει κάποιος στα πλαίσια της παράστασης – είτε είναι άτομο με αναπηρία είτε δεν είναι- παρόλο που είχαν συζητηθεί τα όρια που είναι επιτρεπτά στο παρελθόν και ήταν καθιερωμένα από πριν μεταξύ των μελών. Το κλίμα της ομάδας δηλαδή είναι τέτοιο ώστε να νιώθεις άνετα να εκφράσεις αυτό που θέλεις».
Σ.3: «Η άποψη των μελών πάντα λαμβάνεται υπόψη όταν μιλάμε για κανόνες ωστόσο στο κομμάτι της παράστασης, το γεγονός ότι υπάρχει σκηνοθέτης σημαίνει πολλές φορές -και αυτό είναι πολύ καθαρό- ότι έχει μία ιδέα και πάμε να την κάνουμε ακριβώς έτσι όπως θέλει, δεν διαφέρουμε τόσο σε αυτό από ομάδες με μέλη μόνο τυπικής ανάπτυξης. Επίσης, φαίνεται ότι ο λόγος των μελών εκτιμάται και δίνεται χώρος για τις ιδέες μας, από το γεγονός για παράδειγμα πως ένα μέλος της ομάδας μας έγινε ο ίδιος σκηνοθέτης μίας παράστασης στην οποία συμμετείχαν κάποια μέλη της ομάδας και όλη η ομάδα στήριξε αυτό το εγχείρημα».
Στην ερώτηση 2 «Παίρνετε πάντοτε όλοι μαζί αποφάσεις για θέματα της ομάδας; Έχετε αισθανθεί ποτέ αδικημένος/η ή περιφρονημένος/η και ότι δεν δίνεται προσοχή στην άποψή σας; Μπορείτε να φέρετε μερικά παραδείγματα;», οι συνεντευξιαζόμενοι έδωσαν τις εξής απαντήσεις:
Σ.1: «Δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα αυτόνομοι γιατί για να δημιουργηθεί μία παράσταση και για να μην κάνει ο καθένας ότι θέλει, αλλά να υπάρχει μία συνοχή και μία ροή, ακολουθούμε μία βασική μέθοδο που θέτει η σκηνοθέτης, εκείνη μας καθοδηγεί και όλοι μαζί πειραματιζόμαστε πάνω στην σκηνή. Ωστόσο το κλίμα της ομάδας παρέχει μια ασφάλεια μέσα στην οποία μπορούμε και οι ίδιοι να προτείνουμε ιδέες και τροποποιήσεις του σεναρίου ή της σκηνοθεσίας. Σε ότι αφορά τον τρόπο λειτουργίας, νιώθω ότι μέσα από την ομάδα εκπαιδευόμαστε κάπως, έχουμε αναπτύξει κώδικες επικοινωνίας και έναν τρόπο να λειτουργούμε όπου δεν χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε ότι τώρα θα κάνουμε αυτό κι αυτό κι αυτό, αλλά κάπως κυλάει μόνη της η πρόβα, συμβαίνει χωρίς τόση καθοδήγηση και αυτό μας κάνει να νιώθουμε την αίσθηση της αυτονομίας και της ελευθερίας του να λειτουργείς χωρίς κάποιον πάνω από το κεφάλι σου διαρκώς. Επίσης, εγώ προσωπικά, μετά από 3 χρόνια που έχω υπάρξει μέλος της ομάδας (και συνεχίζω), αισθάνομαι ότι έβγαλα μία τεράστια σχολή, οριακά νιώθω πως έχω μάθει διπλάσιο αριθμό πραγμάτων από αυτά που έμαθα στην δραματική σχολή σε ότι αφορά την επικοινωνία με τους υπόλοιπους ηθοποιούς και σε ότι αφορά γενικότερα δεξιότητες που χρειάζεται να έχει ένας ηθοποιός».
Σ.3: «Εξαρτάται. Σε θέματα συμβίωσης αποφασίζει η ομάδα συνολικά, για παράδειγμα όταν είναι να ταξιδέψουμε όλοι μαζί κάπου, το οργανώνουμε όλοι μαζί το πως θα μείνουμε στα δωμάτια, το τι θα κάνουμε μέσα στην μέρα, το πως θα κινούμαστε κλπ. Ακόμα και όταν είμαστε εδώ και πρέπει να κανονίσουμε πρόβες, επειδή είμαστε πολλά άτομα, συνεννοούμαστε όλοι μαζί και διαμορφώνουμε το πρόγραμμα. Έχει τύχει να κάνουμε πρόβες 02:00 το βράδυ προκειμένου να βολεύονται όλοι».
Σ.3: «Επιπλέον, δεν εξαρτόμαστε από κάποιον φορέα που θα μας επιβάλλει πράγματα και θα ορίσει το τι θα κάνουμε στην παράσταση. Δηλαδή, αν εμείς θελήσουμε η πρόβα να κρατήσει παραπάνω ή λιγότερο το αποφασίζουμε από κοινού».
Στην ερώτηση 3 «Έχετε νιώσει ότι θα θέλατε περισσότερη αυτονομία (να έχετε περισσότερη ελευθερία λόγου, να είστε περισσότερο αυθόρμητοι και ο εαυτός σας) κατά την συνεργασία σας με τα άτομα με αναπηρία; Και αν ναι πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτό;», οι συνεντευξιαζόμενοι έδωσαν τις εξής απαντήσεις:
Σ.5: «Έχω αισθανθεί ότι δεν υπάρχει τόση αυτονομία στο κομμάτι του πως λειτουργούν κάποια μέλη χωρίς αναπηρία απέναντι στα άτομα με αναπηρία, καθώς κρίνονται με έντονο τρόπο και αυστηρά για την στάση τους απέναντι στην αναπηρία. Θεωρώ ότι θα μπορούσαμε να είμαστε και λίγο πιο ψύχραιμοι όταν εξηγούμε τα «λάθη» των άλλων. Περισσότερη ενσυναίσθηση και συζήτηση χρειάζεται και όχι να κουνάμε το δάχτυλο με την πρώτη ευκαιρία, είναι πολύ λογικό κάποιος που δεν είχε ξανά επαφή με άτομα με αναπηρία να μην διαχειρίζεται άψογα όλες τις καταστάσεις, για αυτό είμαστε εδώ, για να βοηθάμε ο ένας τον άλλον και να εκπαιδευόμαστε για να γίνουμε όλοι μαζί καλύτεροι».
Σ.4: «Η πρώτη φορά που έμεινα με κάποιον με αναπηρία, είχα μείνει με τον Χ στην Λάρισα, και όλη η ομάδα ήταν εκεί για να με ενημερώσει για το τι μπορεί να συμβεί στην συμβίωση με τον Χ και να μην έρθω αντιμέτωπος με κάποια ιδιαιτερότητα που θα με αιφνιδιάσει. Αυτό συμβαίνει γενικότερα στην ομάδα, να υπάρχει ενημέρωση και πρόβλεψη καταστάσεων με τις οποίες δεν είμαστε εξοικειωμένοι. Παίρνουμε ενημέρωση για ιδιαιτερότητες των μελών με αναπηρία και από τους γονείς αλλά και από την σκηνοθέτη και την καλλιτεχνική διευθύντρια της ομάδας και μας δίνουν συμβουλές για το πως να αντιμετωπίσουμε πιθανές συμπεριφορές».
Σ.3: «Επίσης, αν γίνει κάτι ακραίο ή κάτι που θα προκαλέσει μεγάλο πρόβλημα, κάθεται όλη η ομάδα μαζί και το συζητάει για να δοθεί λύση και να καταλάβουμε τις αιτίες του προβλήματος. Ακόμη, για εμάς παύει να ισχύει το πλαίσιο της αναπηρίας, δηλαδή αν γίνει κάτι σχετικό με κάποιο μέλος της ομάδας που έχει αναπηρία, εμείς θα το αντιμετωπίσουμε σαν να ήταν ένα οποιοδήποτε μέλος, η αναπηρία δεν καθορίζει τόσο την αντιμετώπιση που θα έχουμε, προσπαθούμε να είμαστε ανοιχτοί και να μην βάζουμε ταμπέλες ή να μην δίνουμε συγκεκριμένες οδηγίες. Δεν βάζουμε την αναπηρία ως παράγοντα στα προβλήματα και αυτή είναι η ομορφιά της ομάδας, η πραγματική ισότητα και συνύπαρξη μεταξύ των μελών, δεν υπάρχει ειδική μεταχείριση».
Σ.4: «Αυτό συμβαίνει ακόμα και στην πρόβα, όπως θα μιλήσει ο σκηνοθέτης σε ένα άτομο χωρίς αναπηρία με τον ίδιο τρόπο θα μιλήσει και στα υπόλοιπα μέλη με αναπηρία, τις ίδιες παρατηρήσεις θα ακούσουμε όλοι κλπ».
