ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Θωμά Γκογκορώση- ΠΜΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ του ΠΑ.Δ.Α. – Μέρος 28ο
5.3 Αντιλήψεις και ικανοποίηση ασθενών με αναπηρία από τη χρήση εφαρμογών πολυμέσων για την εκπαίδευση, την υποστήριξη και αποκατάστασή τους
Οι Mallet και συν. (2019) διεξήγαγαν μια μελέτη με τη συμμετοχή ασθενών με εγκεφαλικό επεισόδιο και ελλείμματα επικοινωνίας, λεπτής κινητικότητας ή γνωστικά/αντιληπτικά ελλείματα, με σκοπό τη βελτίωση της κατανόησης των εμπειριών τους από την αποκατάσταση μέσω φορητών tablet στο πλαίσιο της οξείας φροντίδας. Από τη μελέτη καταδείχθηκε ότι οι συμμετέχοντες ασθενείς ανέφεραν μια συνολική θετική εμπειρία με τη θεραπεία που βασίζεται σε κινητά tablet. Οι ασθενείς ανέφεραν ότι οι εμπορικά διαθέσιμες εφαρμογές ήταν ενθαρρυντικές και τους βοήθησαν να αντιμετωπίσουν τα σχετικά ελλείμματα. Επίσης, η μελέτη εντόπισε ευκαιρίες για τη βελτίωση της δέσμευσης με τη βασιζόμενη σε κινητά tablet διαδικασία αποκατάστασης. Ειδικότερα, ενώ η πλειοψηφία των ασθενών ανέφερε επαρκή εκπαίδευση και ευκολία στη χρήση, πολλοί ανέφεραν επίσης ότι χρειάζονταν συνεχή βοήθεια για τη χρήση της φορητής συσκευής, όπως για παράδειγμα για την ενεργοποίηση της συσκευής ή για την εργασία στις εφαρμογές. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ασθενείς κατάλαβαν πώς να χειρίζονται το tablet και να ξεκινούν τη θεραπεία ανεξάρτητα, αλλά οι ίδιες οι εφαρμογές μπορεί να ήταν δύσκολες. Ακόμα κι έτσι όμως, υπήρχε η επιθυμία να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το tablet μετά την έξοδο από το περιβάλλον οξείας φροντίδας. Συνολικά, από τη μελέτη καταδείχθηκε ότι οι ασθενείς ήταν πρόθυμοι να συμμετάσχουν στην πρώιμη θεραπεία που βασίζεται σε κινητά tablet παρά έλλειψη εξοικείωσης με την κινητή τεχνολογία(Malletetal., 2019).
O Kim(2021) διερεύνησε τα χαρακτηριστικά της υιοθέτησης της τεχνολογίας από ηλικιωμένους με οπτική αναπηρία. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη υιοθέτησαν τεχνολογίες που παρείχαν πλεονεκτήματα όσον αφορά την προσβασιμότητα, την ασφάλεια και τη χρηστικότητα. Για παράδειγμα, προτιμούσαν τεχνολογίες που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να μειώσουν τον γνωστικό και σωματικό φόρτο εργασίας. Η απόφασή τους να υιοθετήσουν τεχνολογίες επηρεάστηκε επίσης από το βαθμό στον οποίο οι τεχνολογίες μπορούν να τους βοηθήσουν να επιτύχουν συγκεκριμένους στόχους με ακρίβεια, πληρότητα και με επιτυχία. Η υποκειμενική ικανοποίηση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υιοθέτηση των τεχνολογιών. Ακόμα κι αν οι τεχνολογίες μπορούσαν να παρέχουν πλεονεκτήματα που σχετίζονται με την προσβασιμότητα, την ασφάλεια και τη χρηστικότητα, οι συμμετέχοντες θα εξακολουθούσαν να εξετάζουν τον βαθμό στον οποίο οι τεχνολογίες θα μπορούσαν να ταιριάζουν με τη στάση, τη συμπεριφορά και τις υπάρχουσες τεχνολογίες τους. Ωστόσο, από τις εμπειρίες των συμμετεχόντων καταδείχθηκε ότι συχνά δεν ήταν εύκολο για αυτούς να εγκαταστήσουν τις τεχνολογίες ή/και ήταν δύσκολο να μάθουν πώς να τις χρησιμοποιούν, κάτι που θα τους εμπόδιζε τελικά να τις υιοθετήσουν, παρόλο που οι τεχνολογίες παρέχουν διάφορα πλεονεκτήματα. Οι συμμετέχοντες ήταν επίσης πιθανό να υιοθετήσουν τεχνολογίες παρατηρώντας άλλους να τις χρησιμοποιούν και να τις δοκιμάζουν. Αυτοί οι πολλαπλοί παράγοντες επηρέασαν τους συμμετέχοντες στην αξιολόγηση και την υιοθέτηση ή την απόρριψη των τεχνολογιών. (Kim, 2021).
Σύμφωνα με άλλη πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη με σκοπό τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν την εμπειρία του χρήστη σε εφαρμογές υγείας για κινητά καταδείχθηκε πως οι προσδοκίες των χρηστών από μια εφαρμογή mHealth επηρεάζεται από τη συνολική αποτελεσματικότητα, την αντιληπτή χρησιμότητα και την απόδοση της εφαρμογής. Επίσης, παράγοντες όπως η εμπιστοσύνη, η αντιληπτή ασφάλεια, η ευκολία χρήσης, η αυτοαποτελεσματικότητα και ο έλεγχος, η εξατομίκευση, η ικανοποίηση του χρήστη και τα χρηστικά κίνητρα καταδείχθηκε πως έχουν αποκτήσει σημασία στη συνολική αξιολόγηση των αιτήσεων. Η αντίληψη των χρηστών σχετικά με τις λειτουργίες των εφαρμογών που προσδιορίζονται ως αποτελεσματική πολικότητα επηρεάζει τα κίνητρά τους να χρησιμοποιήσουν μια εφαρμογή(Paletal., 2023).
Οι Christyκαι Pillai(2021) μελέτησαν τα σχόλια 15 χρηστών με προβλήματα όρασης σχετικά με τη χρησιμότητα και τις δυνατότητες προσβασιμότητας 57 εφαρμογών για κινητά. Οι εφαρμογές αυτές βρέθηκαν αφορούσαν σε 12 κατηγορίες όπως οι εκφωνητές, οι καθημερινές δραστηριότητες, η ανθρώπινη βοήθεια, οι πολλαπλές χρήσεις, η μεγέθυνση, η πλοήγηση, η αναψυχή και η κοινωνική ζωή, η γραφή μπράιγ, η ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, οι μεταφορές και οι ηλεκτρονικές αγορές. Τα σχόλια των χρηστών κυμαίνονταν από 1,2 (η ελάχιστη βαθμολογία) έως 5 (η υψηλότερη βαθμολογία) υποδηλώνοντας τις δυνατότητες προσβασιμότητας για τους χρήστες με διαταραχές της όρασης. Μεταξύ των εφαρμογών αυτών εκείνες που σχετίζονταν με τη γραφή Braille έλαβαν τις χαμηλότερες βαθμολογίες (Εύρος 1,2–2,7) ενώ οι σχετιζόμενες με την ανάγνωση βαθμολογήθηκαν με υψηλή βαθμολογία (Εύρος 4–5). Σύμφωνα με τους συγγραφείς η ανατροφοδότηση αυτή είναι ένας σημαντικός δείκτης για τους ερευνητές και τους εκπαιδευτικούς στην περαιτέρω ανάπτυξη των εφαρμογών τους για άτομα με προβλήματα όρασης. Επίσης, αναδείχθηκε η ανάγκη και η σημαντικότητα συμπερίληψης των ατόμων με προβλήματα όρασης στο σχεδιασμό των εφαρμογών απευθείας από το στάδιο της «σύλληψης της ιδέας» για την ανατροφοδότησή τους σχετικά με τη χρησιμότητα των εφαρμογών και τις αναμενόμενες δυνατότητες της εφαρμογής από αυτούς. Τέλος, κατά τους συγγραφείς τα ευρήματα της μελέτης τους υποδεικνύουν ότι η κινητή τεχνολογία αποτελεί ένα πραγματικό όφελος για τα άτομα με μειωμένη όραση για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας τους (Christy and Pillai, 2021).
Η ευχρηστία αποτελεί επίσης ένα βασικό παράγοντα που επηρεάζει την αποδοχή των εφαρμογών υγείας για κινητές συσκευές (Wang et al., 2022). Μια πρόσφατη συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση σχετικά με τη ευχρηστία των εφαρμογών για κινητές συσκευές για χρήστες με προβλήματα όρασης. Η αξιολόγηση της ευχρηστίας βασίστηκε σε κριτήρια σχετικά με την προσβασιμότητα, την αποτελεσματικότητα, τη δυνατότητα εκμάθησης, την απομνημόνευση, τα σφάλματα, την ασφάλεια και την ικανοποίηση των χρηστών. Πολλές από τις εφαρμογές που μελετήθηκαν καταδείχθηκε μια καλή ένδειξη αναφορικά με τη χρηστικότητα αυτών των εφαρμογών και ακολούθησαν τα σχόλια των συμμετεχόντων για να εξασφαλιστούν πρόσθετες βελτιώσεις ως προς τη χρηστικότητα. Σύμφωνα με τους συγγραφείς οι σχεδιαστές που ασχολούνται με εφαρμογές για κινητές συσκευές, είναι σημαντικό να προσδιορίζουν και να διορθώνουν ζητήματα προσβασιμότητας στην εφαρμογή πριν την παράδοσή της στους χρήστες(Al-Razganetal., 2021).
Σε κάθε περίπτωση, η πιθανότητα ένα άτομο να αλλάξει τη συμπεριφορά του εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Ο πρώτος παράγοντας είναι η αντιληπτή ευαισθησία, το άτομο θα πρέπει δηλαδή να αισθάνεται ευάλωτο σε μια αρνητική κατάσταση με σοβαρές συνέπειες. Το δεύτερο είναι το αντιληπτό όφελος, το οποίο αναφέρεται στην πίστη κάποιου για την αποτελεσματικότητα της αλλαγής συμπεριφοράς που υπερτερεί των αντιληπτών φραγμών στο απτό και ψυχολογικό κόστος της αλλαγής. Η αυτοαποτελεσματικότητα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την αλλαγή συμπεριφοράς ενός ατόμου. Δηλαδή, ένα υποκείμενο πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στη δική του ικανότητα να αναλαμβάνει δράση υπό διαφορετικές συνθήκες. Τα κίνητρα που περιλαμβάνουν φυσικά αποτελέσματα, κοινωνικά αποτελέσματα ή ακόμα και αυτοκυρώσεις παίζουν επίσης βασικό ρόλο στην αλλαγή της συμπεριφοράς. Επιπλέον, οι αντιλήψεις για την κοινωνική πίεση (δηλαδή, η κοινωνική ενίσχυση) ωθούν τα άτομα να εκτελέσουν τη συμπεριφορά-στόχο. Οι παράγοντες αυτοί αλληλεπιδρούν συνεχώς μεταξύ τους, με αποτέλεσμα την ικανοποίηση του ατόμου με τη συμπεριφορά του και τη διατήρηση της συμπεριφοράς ή τη δυσαρέσκεια και τον πιθανό τερματισμό της συμπεριφοράς. Έτσι, οι ερευνητές των θετικών υπολογιστικών συστημάτων με κινητές συσκευές, φορητές συσκευές και συσκευές IoT για την αντιμετώπιση διαφόρων θεμάτων υγείας και ευεξίας θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν αυτές τις μεταβλητές για να κατανοήσουν μια μεγάλη ποικιλία ανθρώπινων συμπεριφορών και να τις εξετάσουν για το σχεδιασμό πειστικών προσεγγίσεων(Leeetal., 2019).
