ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Θωμά Γκογκορώση- ΠΜΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ του ΠΑ.Δ.Α. – Μέρος 17ο

Κεφάλαιο 3ο- Εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία

3.1          Εκπαίδευση ασθενών και ατόμων με αναπηρία

Η εκπαίδευση των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό μέρος της πρακτικής για όλους τους επαγγελματίες υγείας (Majid et al., 2015)και θεωρείται βασικό στοιχείο για την αύξηση των επιπέδων προσαρμογής και ικανοποίησης των ασθενών, τη μείωση του κόστους, τη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αύξηση της αυτονομίας των ασθενών(Avşar and Kaşikçi, 2011). Περιλαμβάνει την εκπαίδευση σχετικά με συγκεκριμένες ασθένειες ή θεραπείες, αλλά και την εκπαίδευση σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών και τα ηθικά ζητήματα(May and Denecke, 2020).

Μπορεί να οριστεί ως «οποιοσδήποτε συνδυασμός μαθησιακών εμπειριών που έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει τις εθελοντικές προσαρμογές της συμπεριφοράς που ευνοούν τους ασθενείς» (Rimer et al., 1992). Επίσης, μπορεί να οριστεί ως

«προγραμματισμένες οργανωμένες μαθησιακές εμπειρίες σχεδιασμένες να υποστηρίζουν και να επιτρέπουν στους ανθρώπους να διαχειρίζονται τη ζωή τους με την κατάστασή τους και να βελτιστοποιούν την υγεία και την ευημερία τους» (Ndosi et al., 2016) καθώς και ως «η διαδικασία επηρεασμού της συμπεριφοράς του ασθενούς και η παραγωγή των αλλαγών στη γνώση, τις στάσεις και τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη διατήρηση ή τη βελτίωση της υγείας» (Tobih et al., 2023).

Η υψηλής ποιότητας εκπαίδευση παρέχει στους ασθενείς τις γνώσεις εκείνες που απαιτούνται για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων υγειονομικής περίθαλψης και διευκολύνει την αυτονομία τους (van der Kruk et al., 2022).

Όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, βασική προϋπόθεση για την κανονική ύπαρξή τους είναι η διαδικασία αποκατάστασης, η οποία είναι ένα σύστημα μέτρων που στοχεύουν στη βοήθεια των ατόμων με αναπηρία να επιτύχουν το βέλτιστο σωματικό, πνευματικό και κοινωνικό επίπεδο δραστηριότητάς τους, καθώς και στην παροχή προς τα άτομα αυτά των απαραίτητων μέσων, υπηρεσιών και πληροφοριών για τη διασφάλιση της ποιότητας της ζωής τους και τη διεύρυνση του εύρους της ανεξαρτησίας τους (Skuryat, 2021).

Η αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία μπορεί να διακριθεί στους ακόλουθους τύπους(Skuryat, 2021):

• Ιατρική αποκατάσταση, η οποία αναφέρεται σε ένα σύνολο μέτρων που αποσκοπούν στην ανάκτηση των ζωτικών λειτουργιών του ανθρώπινου σώματος ή στην αντιστάθμιση των λειτουργικών του δυνατοτήτων ως αποτέλεσμα ασθενειών του παρελθόντος.
• Επαγγελματική αποκατάσταση, η οποία αναφέρεται σε ένα σύνολο μέτρων που στοχεύουν στην πλήρη ή μερική ανάκτηση της ικανότητας εργασίας, συμπεριλαμβανομένου του επαγγελματικού προσανατολισμού, της επαγγελματικής κατάρτισης, της επανεκπαίδευσης και της προηγμένης κατάρτισης των ατόμων με αναπηρία.
• Κοινωνική αποκατάσταση, η οποία αναφέρεται σε ένα σύνολο μέτρων που στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρία δημιουργώντας συνθήκες για να ζήσουν ανεξάρτητα και να ενσωματωθούν στην κοινωνία.
• Εργασιακή αποκατάσταση, η οποία αναφέρεται σε ένα σύνολο μέτρων που στοχεύουν στην παροχή στα άτομα με αναπηρία της ευκαιρίας να αποκτήσουν και/ ή να διατηρήσουν μια κατάλληλη θέση εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμογής στην εργασία και της πλήρους ή μερικής απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία.

Εκτός από τα παραπάνω υπάρχουν τρεις προσεγγίσεις για την αποκατάσταση, δηλαδή με βάση τα ιδρύματα, εκτός δομών και με βάση την κοινότητα(Kumar et al., 2012).

Η αποκατάσταση με βάση τα ιδρύματα οργανώνεται και παρέχεται εντός των ορίων ενός καθιερωμένου συστήματος υπηρεσιών, με τις ιδρυματικές δομές να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων κέντρα ημερήσιας φροντίδας, υπηρεσίες ξενώνων, κέντρα φιλοξενίας, προστατευμένα εργαστήρια, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης και υπηρεσίες διαχείρισης περιπτώσεων. Από την άλλη πλευρά τα εξωιδρυματικά περιβάλλοντα είναι εκείνα στα οποία τα άτομα με αναπηρία ζουν είτε με την οικογένειά τους είτε ανεξάρτητα και λαμβάνουν υπηρεσίες εκτός των επίσημων ιδρυμάτων. Αυτά τα περιβάλλοντα μπορεί να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων υπηρεσίες ανάδοχης οικογένειας, υπηρεσίες υποστηριζόμενης στέγασης, υπηρεσίες αποκατάστασης στο σπίτι ή στην οικογένεια, αυτοαπασχόληση ή μικροεπιχειρηματικότητα, υπηρεσίες δυναμικής κοινοτικής θεραπείας και υπηρεσίες διαχείρισης περιπτώσεων(Juvva and Newhill, 2011).

Η αποκατάσταση με βάση την κοινότητα περιλαμβάνει μέτρα που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο για τη χρήση και την αξιοποίηση των πόρων αυτής, συμπεριλαμβανομένων των ίδιων των ατόμων με αναπηρία, των οικογενειών τους και της κοινότητάς τους στο σύνολό της (Finkenflügel et al., 2005).Στόχοι της είναι η εξίσωση των ευκαιριών, η αποκατάσταση, η μείωση της φτώχειας και η κοινωνική ένταξη του πληθυσμού που ζει με αναπηρία(Grandisson et al., 2014). Οι πέντε βασικές αρχές της στρατηγικής αποκατάστασης με βάση την κοινότητα περιλαμβάνουν τα ακόλουθα (Sharma, 2007):

• Αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων στην κοινότητα.
• Μεταφορά γνώσεων για τις αναπηρίες και τις δεξιότητες για την αποκατάσταση προς τα άτομα με αναπηρία, τις οικογένειες και τις κοινότητες.
• Συμμετοχή της κοινότητας στο σχεδιασμό, στη λήψη αποφάσεων και στην αξιολόγηση.
• Αξιοποίηση και ενίσχυση των υπηρεσιών παραπομπής σε περιφερειακό, επαρχιακό και εθνικό επίπεδο που είναι σε θέση να εκτελούν επιδέξιες αξιολογήσειςμε αυξανόμενη πολυπλοκότητα, να κάνουν σχέδια αποκατάστασης, να συμμετέχουν σε εκπαίδευση και στην επίβλεψη.
• Αξιοποίηση της συντονισμένης, πολυτομεακής προσέγγισης.

Η εκπαίδευση για την αποκατάσταση περιλαμβάνει τη γνωστική λειτουργία, την ικανότητα εκτέλεσης δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής, την κινητική λειτουργία, τη γλώσσα, τη μνήμη(Xiaolan, 2017), δραστηριότητες αυτοβοήθειας, την εκπαίδευση δεξιοτήτων ζωής(Ilja Michels et al., 2007) και την εκπαίδευση σε συμπεριφορές για την προαγωγή της γενικής υγείας(Krause et al., 2009).