Τα περιεχόμενα στόχων σε άτομα με σωματικές αναπηρίες – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ζαφειριάδου Άννας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 37ο
6.2. Αξιοπιστία κλιμάκων και περιγραφικές στατιστικές
Οι στατιστικές αναλύσεις ξεκίνησαν με τον έλεγχο της αξιοπιστίας των κλιμάκων. Η αξιοπιστία των κλιμάκων ελέγχθηκε με τον συντελεστή αξιοπιστίας α του Cronbach. Ο εν λόγω συντελεστής ελέγχει την εσωτερική συνέπεια και όταν είναι πάνω από .70 εκφράζει καλή αξιοπιστία (Ζαφειρόπουλος, 2015). Στον παρακάτω πίνακα (βλ. Πίνακα 2.1) παρατίθεται η εσωτερική συνέπεια των κλιμάκων που χρησιμοποιήθηκαν στο ερωτηματολόγιο.
Πίνακας 2.1
Εσωτερική συνέπεια κλιμάκων
Cronbach’ s Alpha N
Σοβαρότητα Αναπηρίας .85 12
Αποδοχή Αναπηρίας .60 3
Σημαντικότητα Ενδογενών Στόχων .73 7
Ρόλος Αναπηρίας στην επίτευξη ενδογενών στόχων .85 7
Σημαντικότητα Εξωγενών Στόχων .62 7
Ρόλος Αναπηρίας στην επίτευξη εξωγενών στόχων .77 7
Υποκειμενική Ευεξία .86 5
Ψυχολογική Ευελιξία .90 7
Σημείωση. Ν: Πλήθος ερωτημάτων
Όπως φαίνεται από τον παραπάνω πίνακα οι περισσότερες κλίμακες που χρησιμοποιήθηκαν στο ερωτηματολόγιο της έρευνας έχουν υψηλή αξιοπιστία καθώς ο συντελεστής αξιοπιστίας τους είναι πάνω από .70. Πιο συγκεκριμένα, αξιόπιστες είναι οι κλίμακες που μετρούν τη σοβαρότητα της αναπηρίας, την υποκειμενική ευεξία, τη σημαντικότητα των ενδογενών στόχων, το ρόλο που παίζει η αναπηρία στην επίτευξη ενδογενών και εξωγενών στόχων καθώς και την ψυχολογική ευελιξία. Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι στην κλίμακα που μετράει τη σημαντικότητα ενδογενών στόχων από τα 8 στοιχεία αφαιρέθηκε ένα από αυτά, το 4ο, ώστε να αυξηθεί η αξιοπιστία. Το στοιχείο αυτό αφορούσε την πνευματικότητα καθώς αναφερόταν στη σημαντικότητα του στόχου της εύρεσης θρησκευτικών και πνευματικών πεποιθήσεων με σκοπό την κατανόηση του κόσμου. Η αφαίρεση αυτού του στοιχείου είχε ως αποτέλεσμα τη διαγραφή του 4ου στοιχείου της κλίμακας που μετρούσε τον ρόλο της αναπηρίας στην επίτευξη ενδογενών στόχων καθώς ήταν άμεσα συνδεδεμένο με το προηγούμενο. Ειδικότερα, αφαιρέθηκε το στοιχείο που μετρούσε τον ρόλο που παίζει η αναπηρία στην επίτευξη του στόχου της εύρεσης θρησκευτικών ή πνευματικών πεποιθήσεων για την κατανόηση του κόσμου παρόλο που δεν μείωνε την αξιοπιστία της κλίμακας.
Τόσο η κλίμακα που μετράει την αποδοχή της αναπηρίας όσο κι αυτή που αφορά τη σημαντικότητα των εξωγενών στόχων εμφανίζουν χαμηλή αξιοπιστία καθώς ο δείκτης τους είναι κάτω από .70. Σύμφωνα με τον Παπαϊωάννου και τους συνεργάτες του (2016) οι κλίμακες με αξιοπιστία κάτω από .60 δε θα πρέπει να γίνονται αποδεκτές. Επομένως, οι κλίμακες αποδοχής της αναπηρίας και της σημαντικότητας των εξωγενών στόχων που έχουν αξιοπιστία .60 και .62 αντίστοιχα βρίσκονται στο όριο και γι’ αυτό γίνονται αποδεκτές παρόλο που δεν εμφανίζουν υψηλή αξιοπιστία. Πρέπει βέβαια να επισημανθεί ότι για την κλίμακα αποδοχής της αναπηρίας η τιμή αυτή προέκυψε με αφαίρεση των μισών στοιχείων της κλίμακας και πιο συγκεκριμένα του 1ου, του 5ου και του 6ου στοιχείου. Τα στοιχεία 2, 3 και 4 που απέμειναν έπρεπε να αντιστραφούν καθώς ήταν διατυπωμένα με αρνητικό τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο υψηλή βαθμολογία είχε κάποιος σ’ αυτές τις απαντήσεις τόσο λιγότερο φαινόταν να αποδέχεται την αναπηρία του. Έπειτα υπολογίστηκαν οι περιγραφικές στατιστικές των κλιμάκων όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.
Πίνακας 2.2
Περιγραφικές στατιστικές κλιμάκων
Ν Μ.Ο. Τ.Α.
Σοβαρότητα Αναπηρίας 28 1.2 .7
Αποδοχή Αναπηρίας 28 2.5 .7
Σημαντικότητα Ενδογενών Στόχων 28 3.9 .6
Ρόλος Αναπηρίας στην επίτευξη ενδογενών στόχων 28 2.7 .9
Σημαντικότητα Εξωγενών Στόχων 28 3.2 .6
Ρόλος Αναπηρίας στην επίτευξη εξωγενών στόχων 28 2.7 .7
Υποκειμενική Ευεξία 28 3.0 1.1
Ψυχολογική Ευελιξία 28 3.0 1.3
Από τον παραπάνω πίνακα (βλ. Πίνακα 2.2) φαίνεται ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες θεωρούν ότι η αναπηρία τους τούς προκαλεί κυρίως ήπια έως μέτρια δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες της ζωής τους εφόσον ο μέσος όρος της κλίμακας που μετράει τη σοβαρότητα της αναπηρίας είναι ανάμεσα στις τιμές 1 (ήπια δυσκολία) και 2 (μέτρια δυσκολία) αλλά πιο κοντά στο 1 ενώ η τυπική απόκλιση δεν είναι μεγάλη. Όσον αφορά την αποδοχή της αναπηρίας φαίνεται ότι οι συμμετέχοντες της έρευνας μοιράζονται ισόποσα σε αυτούς που αποδέχονται την αναπηρία τους και σε αυτούς που δεν έχουν προσαρμοστεί σε αυτήν διότι ο μέσος όρος είναι ακριβώς ανάμεσα στο 2 που αντιπροσώπευε το «διαφωνώ» και το 3 που αντιπροσώπευε το «συμφωνώ» ενώ η τυπική απόκλιση είναι σχετικά κοντά στο μέσο όρο. Επειδή δεν παρατηρούνται ακραίες τιμές συνάγεται ότι οι συμμετέχοντες δεν ήταν απόλυτοι.
Αναφορικά με τη σημαντικότητα των στόχων γίνεται σαφές ότι για τους συμμετέχοντες οι ενδογενείς στόχοι είναι αρκετά έως πολύ σημαντικοί με την πλειοψηφία να τους θεωρεί πολύ σημαντικούς καθώς ο μέσος όρος είναι κοντά στο 4 που αναπαριστούσε την απάντηση «πολύ». Ως προς την επίτευξη αυτών των στόχων οι περισσότεροι θεωρούν είτε ότι η αναπηρία τους ασκεί σχετικά αρνητική επίδραση είτε ότι έχει ουδέτερη επίδραση. Αυτό φαίνεται διότι ο μέσος όρος είναι ανάμεσα στο 2 (αρνητικός ρόλος) και στο 3 (ουδέτερος ρόλος) με μια σχετικά μεγάλη τυπική απόκλιση (.9). Οι συμμετέχοντες απέφυγαν για άλλη μια φορά ακραίες απαντήσεις εφόσον δεν επέλεξαν πολλοί τις τιμές των άκρων του διπόλου.
Σχετικά με την σημαντικότητα των εξωγενών στόχων η πλειοψηφία των συμμετεχόντων φαίνεται να τους θεωρεί αρκετά σημαντικούς ενώ για πολλούς από αυτούς είναι πολύ σημαντικοί. Κι εδώ οι περισσότερες απαντήσεις ήταν ανάμεσα στο 3 (αρκετά) και στο 4 (πολύ) όπως και στη σημαντικότητα των ενδογενών αλλά ήταν πιο κοντά στην απάντηση 3 ενώ η σημαντικότητα των ενδογενών πιο κοντά στην απάντηση 4. Συνολικά φαίνεται λοιπόν ότι παρόλο που και τα δύο είδη στόχων ήταν αρκετά έως πολύ σημαντικά για τους συμμετέχοντες, οι τελευταίοι δίνουν μεγαλύτερη προτεραιότητα στους ενδογενείς χωρίς να υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά. Στην επίτευξη των εξωγενών στόχων, η αναπηρία φάνηκε να παίζει για τους περισσότερους είτε αρνητικό είτε ουδέτερο ρόλο, όπως ακριβώς παρατηρήθηκε και για την επίτευξη των ενδογενών καθώς ο μέσος όρος βρίσκεται ανάμεσα στο 2 και το 3.
Γίνεται ακόμα σαφές από τον μέσο όρο και την τυπική απόκλιση της κλίμακας που μετρά την υποκειμενική ευεξία ότι οι συμμετέχοντες βιώνουν μέτρια ευεξία. Κι αυτό γιατί ο μέσος όρος είναι 3 (περισσότερες από τις μισές μέρες) και η τυπική απόκλιση 1 γεγονός που υποδεικνύει ότι οι περισσότερες απαντήσεις κυμαίνονταν ανάμεσα στην απάντηση 2 (λιγότερες από τις μισές μέρες) και στην απάντηση 4 (τον περισσότερο καιρό). Είναι φανερό ότι οι συμμετέχοντες απάντησαν με μετριοπάθεια αποφεύγοντας ακραίες απαντήσεις κάνοντας σαφές ότι δεν βιώνουν ούτε ιδιαίτερα υψηλά αλλά ούτε και ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα ευεξίας.
Τελικώς, από την κλίμακα ψυχολογικής ευελιξίας παρατηρείται ότι η πλειοψηφία των συμμετεχόντων δήλωσε ότι σπάνια οι τραυματικές καταστάσεις που έχουν βιώσει τους επηρεάζουν με αρνητικό τρόπο στη ζωή τους καθώς ο μέσος όρος 3 αντιπροσώπευε την απάντηση «σπάνια». Από την τυπική απόκλιση γίνεται σαφές ότι οι απαντήσεις κυμαίνονταν από το 2 (πολύ σπάνια αληθές) έως το 4 (ώρες-ώρες αληθές) γεγονός που αποδεικνύει ότι οι πιο πολλοί είχαν καλή ψυχολογική ευελιξία και αποδέχονταν το παρελθόν τους εφόσον η κλίμακα αποτελούνταν από αρνητικά διατυπωμένες προτάσεις.
