Τα περιεχόμενα στόχων σε άτομα με σωματικές αναπηρίες – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ζαφειριάδου Άννας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 10ο
2.3. Η Θεωρία του Περιεχομένου των Στόχων
Προϋπόθεση επίτευξης των ΒΨΑ είναι ο καθορισμός ενδογενών ή εξωγενών στόχων, οι οποίοι αφορούν αυτό που θέλουν να πετύχουν οι άνθρωποι με μια συμπεριφορά (Deci & Ryan, 2000). Συνήθως οι άνθρωποι συμπεριφέρονται με τρόπους που θα βοηθήσουν την επίτευξη των στόχων που έχουν θέσει (Locke & Latham, 2006). Η στοχοθεσία καθεαυτή δεν είναι βέβαια από μόνη της ικανή να οδηγήσει σε ευεξία καθώς δεν έχουν όλοι οι στόχοι την ίδια αξία (Ryan & Deci, 2017). Το περιεχόμενο του εκάστοτε στόχου είναι αυτό που καθορίζει την επίτευξη των βασικών ψυχολογικών αναγκών και κατ’ επέκταση την ευημερία του ατόμου (Bradshaw, n.d.· Vansteenkiste et al., 2010). Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη GCT, οι ενδογενείς στόχοι όπως είναι η σύναψη ουσιωδών σχέσεων και η προσωπική εξέλιξη προωθούν την ευεξία μέσω της ικανοποίησης των ΒΨΑ ενώ, αντίθετα, οι εξωγενείς στόχοι όπως είναι η φήμη και ο πλούτος δρουν ανασταλτικά στην ψυχική ευεξία καθώς συχνά ματαιώνουν τις ΒΨΑ (Bradshaw, n.d.· Hope et al., 2019· Kasser & Ryan, 1996· Sheldon et al., 2010).
Η GCT μελετά δηλαδή πώς οι εκάστοτε στόχοι που θέτουν οι άνθρωποι έχουν διαφορετικό αντίκτυπο στην ψυχική τους ευεξία (Kasser, 2000), στην προσαρμογή (Vansteenkiste et al., 2010) αλλά και στη συμπεριφορά τους (Deci & Ryan, 2000). Αξιοσημείωτο είναι ότι η GCT δεν κατατάσσει όλους τους στόχους σε ενδογενείς ή εξωγενείς καθώς υποστηρίζει πως δεν εμπίπτουν όλοι οι στόχοι στη μια ή στην άλλη κατηγορία (Vansteenkiste et al., 2010). Συνεπώς, η GCT αναφέρεται σε συγκεκριμένους στόχους και δεν αφορά όλους τους στόχους (Vansteenkiste et al., 2010).
Αυτά τα δύο είδη στόχων εντοπίζονται τόσο σε πλούσιους όσο και σε φτωχούς λαούς (Grouzet et al., 2005) και συνήθως δεν εμφανίζονται ταυτόχρονα καθώς είναι αντίθετα μεταξύ τους (Kasser, 2003). Σε άλλη έρευνα ωστόσο, αναφέρεται ότι οι άνθρωποι είναι πιθανόν να έχουν για μια δραστηριότητα ή συμπεριφορά τόσο ενδογενείς όσο και εξωγενείς στόχους υπονοώντας ότι αυτά τα δύο είδη στόχων δύνανται να συνυπάρχουν (Teixeira et al., 2012). Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι οι ενδογενείς και οι εξωτερικοί στόχοι δεν είναι πάντοτε διακριτές κατηγορίες αλλά μοιάζουν περισσότερο με ένα συνεχές διότι ένας στόχος μπορεί να μοιάζει εξωγενής φαινομενικά αλλά στην πραγματικότητα να είναι περισσότερο ενδογενής (Ryan & Deci, 2017). Παραδείγματος χάριν, ένα άτομο μπορεί να δίνει μεγάλη αξία στην απόκτηση χρημάτων για να χτίσει ένα νοσοκομείο ή να βοηθήσει κάπως αλλιώς την κοινωνία.
