Τα περιεχόμενα στόχων σε άτομα με σωματικές αναπηρίες – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ζαφειριάδου Άννας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 1ο
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ
Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής
Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή»
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
Τα περιεχόμενα στόχων σε άτομα με σωματικές αναπηρίες
Ζαφειριάδου Άννα
Θεσσαλονίκη, 2023
Εξεταστική Επιτροπή
Βαρσάμης Παναγιώτης, Επόπτης Μουρατίδης Αθανάσιος, Εξεταστής Μίχου Αλίκη-Αικατερίνη, Εξετάστρια
Περιεχόμενα
Περίληψη
Abstract
Πρόλογος
Εισαγωγή
Βιβλιογραφική Ανασκόπηση
Κεφάλαιο 1: Σωματικές Αναπηρίες
1.1. Ορισμοί σωματικής αναπηρίας
1.2. Μορφές σωματικών αναπηριών
1.3. Αιτιολογία σωματικών αναπηριών
1.4. Συνοδά χαρακτηριστικά ατόμων με σωματικές αναπηρίες
1.5. Σύνοψη
Κεφάλαιο 2: Περιεχόμενα Στόχων και Ευεξία
2.1. Η Θεωρία του Αυτοκαθορισμού
2.2. Η Θεωρία των Βασικών Ψυχολογικών Αναγκών
2.2.1 Η έννοια της ευεξίας και ορισμένων σχετικών κατασκευών
2.3 Η Θεωρία του Περιεχομένου των Στόχων
2.3.1. Παράγοντες που επηρεάζουν τον προσανατολισμό σε ενδογενείς ή εξωγενείς στόχους
2.3.2. Οι ενδογενείς στόχοι και η επίδρασή τους στην ευεξία
2.3.3. Οι εξωγενείς στόχοι και η επίδρασή τους στην ευεξία
2.4. Η σχέση των κινήτρων με τους στόχους και την ευεξία
2.4.1. Η ενδογενής παρακίνηση και η επίδρασή της στην ευεξία
2.4.2. Η εξωγενής παρακίνηση και η επίδρασή της στην ευεξία
2.5. Η σχέση της ψυχολογικής ευελιξίας με τους στόχους και την ευεξία
2.6. Σύνοψη
Κεφάλαιο 3: Η σχέση της αναπηρίας με τους στόχους και την ευεξία
3.1. Η έννοια του Αυτοκαθορισμού στα άτομα με αναπηρία
3.2. Η αποδοχή της αναπηρίας και η επίδρασή της στους στόχους και στην ευεξία
3.2.1. Ο ρόλος του χρόνου έναρξης της αναπηρίας στην αποδοχή της αναπηρίας
3.2.2. Παράγοντες που επηρεάζουν την αποδοχή της αναπηρίας
3.3. Στοχοθεσία, περιεχόμενα στόχων και ευεξία ατόμων με σωματικές αναπηρίες
3.4. Σύνοψη
Κεφάλαιο 4: Σκοπός της έρευνας και ερευνητικά ερωτήματα
Κεφάλαιο 5: Μεθοδολογία
5.1. Είδος έρευνας και δειγματοληψίας
5.2. Δείγμα
5.3. Ερευνητικά εργαλεία
5.3.1. Δημογραφικά στοιχεία
5.3.2. Σοβαρότητα αναπηρίας
5.3.3. Αποδοχή αναπηρίας
5.3.4. Σημαντικότητα στόχων ζωής
5.3.4.1. Ο ρόλος της αναπηρίας στην επίτευξη στόχων ζωής
5.3.5. Υποκειμενική ευεξία
5.3.6. Ψυχολογική Ευελιξία
5.4. Διαδικασία
5.5. Ανάλυση των δεδομένων
Κεφάλαιο 6: Αποτελέσματα
6.1. Συμμετέχοντες
6.2. Αξιοπιστία κλιμάκων και περιγραφικές στατιστικές
6.3. Έλεγχος κανονικότητας και συμπερασματική στατιστική
6.3.1. T-test για ζεύγη μεταβλητών
6.3.2. Ανάλυση συσχετίσεων
6.3.3. Έλεγχος ανεξαρτησίας χ2
6.3.4. Ανάλυση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης
Κεφάλαιο 7: Συζήτηση και συμπεράσματα της έρευνας
7.1 Συζήτηση
7.2 Συμπεράσματα
7.3 Περιορισμοί έρευνας
7.4 Εκπαιδευτικές εφαρμογές
7.5 Μελλοντικές κατευθύνσεις
Βιβλιογραφία
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Περίληψη
Βασιζόμενη στη Θεωρία του Περιεχομένου των Στόχων η παρούσα έρευνα έχει ως κύριο σκοπό να διερευνήσει τα περιεχόμενα των στόχων ζωής ατόμων με σωματική αναπηρία καθώς και τον ρόλο που παίζει η αναπηρία τους στην επίτευξη αυτών των στόχων και κατ’ επέκταση στην υποκειμενική ευεξία τους. Συμπληρωματικά εξετάζεται ο ρόλος της αποδοχής της αναπηρίας και της ψυχολογικής ευελιξίας στη σχέση στόχων ζωής και ευεξίας. Στην έρευνα συμμετείχαν 28 άτομα με σωματική αναπηρία, 19 άνδρες και 9 γυναίκες, με μέση ηλικία 40.4 έτη (ΤΑ=13.3) απαντώντας σε ένα δομημένο ερωτηματολόγιο. Οι στατιστικές αναλύσεις με το πρόγραμμα SPSS έδειξαν ότι τα περισσότερα άτομα με σωματική αναπηρία αποδίδουν μεγαλύτερη αξία σε ενδογενείς στόχους απ’ ότι σε εξωγενείς ενώ πιστεύουν ότι η αναπηρία τους παίζει αρνητικό ή ουδέτερο ρόλο στην πραγμάτωση τόσο ενδογενών όσο και εξωγενών στόχων. Η προτεραιότητα σε ενδογενείς στόχους δεν συσχετίστηκε με υψηλότερη ευεξία αλλά συνδέθηκε θετικά με την ψυχολογική ευελιξία. Η αποδοχή της αναπηρίας εμφάνισε θετική συσχέτιση με την ψυχολογική ευελιξία και την ευεξία αλλά όχι με τον προσανατολισμό σε ενδογενείς ή εξωγενείς στόχους. Συζητιέται αναλυτικά η σχέση στόχων ζωής με την αποδοχή της αναπηρίας, την υποκειμενική ευεξία και την ψυχολογική ευελιξία. Τέλος, υποδεικνύονται μελλοντικές κατευθύνσεις έρευνας.
Λέξεις Κλειδιά: σωματική αναπηρία, περιεχόμενα στόχων, στόχοι ζωής, ευεξία, αποδοχή αναπηρίας, ψυχολογική ευελιξία.
Abstract
Based on Goal Contents Theory this study aims to explore the goal contents of people with physical disabilities as well as the role of disability in the achievement of these goals and thus in their subjective well-being. The role of disability acceptance and psychological flexibility in the relationship between life goals and well-being is also examined. Twenty- eight people with physical disabilities, 19 men and 9 women, with a mean age of 40.4 years (SD = 13.3) participated in the study by responding to a structured questionnaire. Statistical analysis with SPSS showed that most people with physical disabilities attach more value to intrinsic goals compared to extrinsic goals and they believe that their disability plays either negative or neutral role in the achievement of both intrinsic and extrinsic goals. Placing more value on intrinsic goals was not correlated with higher levels of well-being but was positively associated with psychological flexibility. Disability acceptance showed a positive correlation with psychological flexibility and well-being but not with orientation to intrinsic or extrinsic goals. The relationship between life goals, disability acceptance, subjective well- being and psychological flexibility is discussed in detail. Finally, future directions are suggested.
Key-words: physical disability, goal contents, life goals, well-being, disability acceptance, psychological flexibility
Πρόλογος
Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» του Πανεπιστημίου Μακεδονίας το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2022-2023. Το θέμα της αφορά τα περιεχόμενα των στόχων ατόμων με σωματική αναπηρία, σύμφωνα με τη Θεωρία του Περιεχομένου των Στόχων, καθώς και τον ρόλο που πιστεύουν ότι παίζει η αναπηρία τους στην επίτευξη αυτών των στόχων και κατ’ επέκταση στην υποκειμενική τους ευεξία. Τα κίνητρα που οδήγησαν στην επιλογή αυτού του θέματος ήταν το προσωπικό μου ενδιαφέρον για τη Θεωρία του Περιεχομένου των Στόχων αλλά και για τον ρόλο που διαδραματίζει η αποδοχή της αναπηρίας στην προσωπική ευτυχία ατόμων με αναπηρία. Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Παναγιώτη Βαρσάμη για την αστείρευτη υπομονή του στις αμέτρητες απορίες μου αλλά και για την πολύτιμη βοήθεια και καθοδήγηση που μου παρείχε καθ’ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της εργασίας. Τέλος, ευχαριστώ ολόψυχα την «Ελληνική Εταιρεία για την Σκλήρυνση Κατά Πλάκας» αλλά και όλους τους συλλόγους ατόμων με κινητική αναπηρία που μεσολάβησαν για την ανεύρεση συμμετεχόντων καθώς και τους ίδιους τους συμμετέχοντες με κινητική αναπηρία που με τίμησαν με την ειλικρίνειά τους και αφιέρωσαν προσωπικό χρόνο για την λάβουν μέρος στην παρούσα έρευνα.
