ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΒΑΛΛΟΥΝ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Κουρινιώτη Αναστασίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ, Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 11ο
- Συμπερίληψη και Συμπεριληπτική Εκπαίδευση (Integration and Inclusive Education)
Ο όρος συμπερίληψη έχει προωθηθεί από πολλές χώρες της Ευρώπης, για περισσότερο από μια δεκαετία, ως η προτεινόμενη εκπαιδευτική στρατηγική, για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (European Disability Forum, 2003). Ωστόσο, αρκετές
έρευνες μαρτυρούν πως η έννοια της συμπερίληψης έχει δεχτεί αναρίθμητες ερμηνείες (Angelides, Stylianou & Gibbs, 2006). Σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο, όπως την Αμερική, την Ευρώπη και την Αυστραλία, η συμπερίληψη (inclusion) προβάλει ως
μετεξέλιξη της έννοιας της ένταξης(integration), (Ζώνιου-Σιδέρη, 2000).
Η μεγάλη αυτή ασυμφωνία στις έννοιες που αποδίδονταν στο όρο συμπερίληψη, ώθησαν τον Dyson (1999), να αναλύσει διαφορετικές εκφάνσεις του όρου. Άλλωστε, είναι ευρέως γνωστό, πως η έννοια αυτή ταυτίζεται με άλλες, όπως ένταξη και ενσωμάτωση.
Για το λόγο αυτό, απαιτείται η αποσαφήνισή τους. Πιο αναλυτικά, η έννοια ένταξη, αποτελεί τη « συστηματική τοποθέτηση κάποιου μέσα σε κάτι άλλο και την ολοκλήρωση του υποκειμένου ως αυτοτελούς, ακέραιου μέρους ενός ευρύτερου συνόλου» (Ζώνιου- Σιδέρη, 1998). Σύμφωνα με τη Ζώνιου-Σιδέρη (1998), περιγράφονται τρεις μορφές σχολικής ένταξης:
α)Η χωρική (locational) ένταξη, σύμφωνα με την οποία τα ειδικά παιδιά συνεκπαιδεύονται με παιδιά χωρίς ειδικές ανάγκες, αλλά σε ξεχωριστές μονάδες ή σχολικά κτίρια. Η επαφή μεταξύ των δύο ομάδων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.
β) Η κοινωνική (social) ένταξη, όπου η εκπαίδευση ειδικών και μη παιδιών παρέχεται βέβαια χωριστά, αλλά κατά τη διάρκεια κοινών δραστηριοτήτων (π.χ. στα διαλείμματα, στις γιορτές, στις εκδρομές κ.ά.) και τα παιδιά έρχονται σε επαφή. γ) Η λειτουργική (functional) ένταξη, σύμφωνα με την οποία τα παιδιά με ειδικές ανάγκες και μη βρίσκονται στο κοινό σχολείο και συμμετέχουν σε όλες τις δραστηριότητες του σχολείου, παρακολουθούν όμως κάποιο ειδικό πρόγραμμα μέσα στην κοινή τάξη.
Αντίστοιχα, για τον όρο ενσωμάτωση η Ζώνιου-Σιδέρη (1998) τονίζει την «αλληλοαποδοχή από ένα σύνολο ή μια ομάδα, ενός ατόμου ή μιας ομάδας» και την ανάπτυξη σχέσεων, χωρίς την παροχή καμιάς ιδιαίτερης βοήθειας, είτε από την ομάδα είτε από οποιονδήποτε εξωτερικό παράγοντα, με αποτέλεσμα την πλήρη απορρόφηση του ατόμου ή της ομάδας στις διαμορφούμενες σχέσεις,. Συνεπώς, διαπιστώνεται ότι ο όρος της ένταξης διατηρεί τα αρχικά χαρακτηριστικά του ατόμου ή της ομάδας, ενώ στην ενσωμάτωση εξαλείφονται τα αρχικά βασικά χαρακτηριστικά, καθώς αφομοιώνονται από το ευρύτερο σύνολο.
Η συμπερίληψη στην εκπαίδευση ορίζεται ως το κίνημα που θέλει τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή και αναπηρίες να παρακολουθούν το πρόγραμμα του γενικού σχολείου. Ο όρος αυτός πηγάζει από τον όρο της κοινωνικής συμπερίληψης, καθώς κοινωνικοί, πολιτισμικοί και ιδεολογικοί παράγοντες συμβάλλουν στη διαμόρφωσή του. Η κοινωνική συμπερίληψη ορίστηκε καλύτερα από τον Niklas Luhmann μέσω της συστημικής θεωρίας (Σούλης, 2002). Η συστημική θεωρία έχει εφαρμογή στην οργανωσιακή ανάπτυξη, παρά το γεγονός ότι προέρχεται από τους κλάδους της πληροφορικής και της κυβερνητικής (Dalin, 2005). Συνεπώς, μια σχολική μονάδα θεωρείται ένα σύστημα , το οποίο έχει κάποιες ιδιότητες. Στη συνέχεια, θα αναλυθούν κάποιες απόψεις για τη θεωρία των κοινωνικών συστημάτων αλλά και τη συστημική θεωρία γενικότερα, σύμφωνα με τον Niklas Luhmann. Τέλος, θα παρατεθεί ο όρος κοινωνική συμπερίληψη.