ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ
1. Εκτίμηση μαθητικού πληθυσμού με αναπηρία η/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες
Δεδομένου ότι έως σήμερα δεν έχουν δημοσιευτεί επίσημα στοιχεία από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων αναφορικά με το συνολικό πλήθος των μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, στο παρόν δελτίο καταλήγουμε σε μια εκτίμηση, προσεγγίζοντας έμμεσα το πλήθος αυτών των μαθητών.
Τα δεδομένα που αναλύονται στο δελτίο δεν είναι ευθέως συγκρίσιμα με τα στοιχεία του Σχ. Έτους 2017-18 που είχαν δημοσιευτεί στο 5ο Δελτίο Στατιστικής Πληροφόρησης, λόγω 2 βασικών μεθοδολογικών διαφορών.
Η πρώτη αλλαγή οφείλεται στη διαφορετική διάρθρωση των αρχείων δεδομένων που μας χορηγούνται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων. Πιο ειδικά, ενώ στο 5ο δελτίο η εκτίμηση βασίστηκε στον συνυπολογισμό των μαθητών που λαμβάνουν διαφορετικές μορφές υποστήριξης ανάλογα με τις ειδικές εκπαιδευτικές τους ανάγκες (περιπτώσεις όπου υπάρχει τοποθέτηση εκπαιδευτικού), στο παρόν δελτίο, τα επιμέρους σύνολα αφορούν σε αριθμό εγκρίσεων για παροχή υποστήριξης και όχι σε πλήθος τοποθετήσεων.
Επιπροσθέτως, στο παρόν δελτίο, σε συμφωνία με την προσέγγιση που υιοθετεί το Υπουργείο και σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, έχουν συνυπολογιστεί στο πλήθος των μαθητών ΕΑΕ οι μαθητές που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης ανεξαρτήτως ένα έχουν λάβει επίσημη γνωμάτευση/αξιολόγηση από τον αρμόδιο φορέα (ΚΕΣΥ).
Υιοθετείται δηλαδή, μια συγκριτικά διευρυμένη προσέγγιση βάσει της οποίας, στο πλήθος των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες συνυπολογίζοντας οι εξής κατηγορίες μαθητών:
– μαθητές που φοιτούν σε ΣΜΕΑΕ (Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης),
– μαθητές που φοιτούν σε γενικά σχολεία και έχουν λάβει έγκριση για Παράλληλη Στήριξη,
– μαθητές που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης γενικών σχολείων, με ή/και χωρίς επίσημη γνωμάτευση,
– μαθητές που φοιτούν σε γενικά σχολεία και έχουν λάβει έγκριση για Σχολικό Νοσηλευτή,
– μαθητές που φοιτούν σε γενικά σχολεία και έχουν λάβει έγκριση για υποστήριξη από Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό ή από ειδικό βοηθό που διαθέτει η οικογένεια,
– μαθητές που φοιτούν σε γενικά σχολεία, έχουν επίσημη διάγνωση και υποστηρίζονται μόνο από τον εκπαιδευτικό της τάξης,
– μαθητές που έχουν λάβει έγκριση για κατ’ οίκον διδασκαλία.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η εκτίμηση είναι προσεγγιστική καθώς τα χορηγούμενα στοιχεία έχουν εξαχθεί από το πληροφοριακό σύστημα MySchool και αποτυπώνουν την κατάσταση τη δεδομένη στιγμή (Ημ. Εξαγωγής: 30/07/2020). Επιπροσθέτως, η αξιοπιστία των στοιχείων έγκειται σε μεγάλο βαθμό στην ορθότητα των καταχωρίσεων από τις σχολικές μονάδες καθώς και στη διενέργεια των σχετικών ελέγχων από τις αρμόδιες διευθύνσεις του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.
1.1 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες
Το Σχ. Έτος 2019-20, ο συνολικός μαθητικός πληθυσμός της χωράς που φοίτησε στην γενική και ειδική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση ανήλθε σε 1.454.921. Σε σύγκριση με το Σχ. Έτος 2017-18 ο μαθητικός πληθυσμός σημείωσε μικρή αύξηση κατά 25.774 μαθητές (+1,8%).
Βάσει της προσέγγισης που υιοθετήθηκε, οι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες με ή χωρίς επίσημη γνωμάτευση, που φοιτούν σε γενικά και ειδικά σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αποτελούν το 7% του μαθητικού πληθυσμού της χώρας και ανέρχονται σε 101.683 μαθητές. Το 68% των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είναι αγόρια.
Πίνακας 2: Μαθητικός πληθυσμός της χώρας (Σχ. Έτους 2019-20) και μαθητές με
αναπηρία/ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες
ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2019-20 1.454.921
Εκτίμηση αριθμού μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές
ανάγκες για το έτος 2019-20 101.683
Ποσοστιαία αναλογία 7,0%
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο
Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
Βασιζόμενοι σε αντίστοιχα δεδομένα που είχε παρουσιάσει ο Προϊστάμενος Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης του ΥΠΠΕΘ, στο πλαίσιο ημερίδας του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ και του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας, συγκριτικά με 2 χρόνια πριν, οι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μειώνονται σε ποσοστό 3,5%, καταγράφονται δηλαδή 3.725 λιγότεροι μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες .
1.2 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά βαθμίδα εκπαίδευσης
Το 5.5% των μαθητών με αναπηρία φοιτούν σε γενικά και ειδικά νηπιαγωγεία, το 44.6% σε δημοτικά σχολεία γενικής και ειδικής εκπαίδευσης ενώ το μεγαλύτερο τμήμα των μαθητών αυτών, το 49.9%, εντάσσεται στην κατώτερη και ανώτερη (γενική, ειδική, επαγγελματική) δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Πίνακας 3: Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες -με γνωμάτευση (Σχ. Έτος 2019-20)
ΒΑΘΜΙΔΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΘΗΤΕΣ %
Προσχολική εκπαίδευση (Υποχρεωτικής φοίτησης) 5.570 5,5%
Πρωτοβάθμια Δημοτική Εκπαίδευση 45.362 44,6%
Κατώτερη και ανώτερη δευτεροβάθμια 50.751 49,9%
Σύνολο Μαθητών με Αναπηρία ή/και Ε.Ε.Α. 101.683 100,0%
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
1.3 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά φύλο
Από το συνολικό πλήθος των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες το 68% είναι αγόρια. Ειδικότερα από τους 101.683 μαθητές, οι 69.459 είναι αγόρια και οι 32.224 είναι κορίτσια. Η αναλογία μαθητών με αναπηρία/ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες προς το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού είναι σημαντικά υψηλότερη στα αγόρια όπου φτάνει στο 9.2%, ενώ στα κορίτσια ανέρχεται σε 4,6% του συνόλου των μαθητριών.

1.4 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά περιφέρεια της χώρας
Αναλύοντας τον δείκτη «αναλογία μαθητών με αναπηρία ή/και Ε.Ε.Α.» ανά περιφέρεια διαπιστώνονται διαφοροποιήσεις στις συγκεντρώσεις μαθητών της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις να σημειώνονται στη νησιωτική χώρα και στην Αττική. Στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου σημειώνεται το μεγαλύτερο ποσοστό μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο σύνολο του μαθητικού πληθυσμού (10,7%), ενώ ακολουθεί η Κρήτη (9,6%), η περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (8,2%) και η περιφέρεια Ιονίων Νήσων (7.9%).

Οι περιφερειακές διαφοροποιήσεις, χρειάζεται να διερευνηθούν περαιτέρω, ώστε να αποσαφηνιστεί εάν οφείλονται σε πραγματικές διαφορές μεταξύ των γεωγραφικών περιφερειών αναφορικά με τη συχνότητα εμφάνισης ορισμένων κατηγοριών αναπηρίας ή ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών, ή ενδεχομένως συνδέονται με διαφορές στην πρόσβαση των μαθητών στο σύστημα αξιολόγησης -πιστοποίησης (ζητήματα περιφερειακής λειτουργίας και επάρκειας των ΚΕΣΥ) και στις υποστηρικτικές υπηρεσίες, ή ακόμα να οφείλονται σε τοπικές ιδιαιτερότητες ως προς τις αντιλήψεις σχετικά με την αναπηρία και τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
1.5 Κατανομή μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στη γενική και στην ειδική εκπαίδευση ανά βαθμίδα εκπαίδευσης
Η πλειονότητα των μαθητών α/βαθμίας και β/βαθμιας εκπαίδευσης με αναπηρία ή/ και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, και ειδικότερα το 88%, φοιτούν σε σχολικές μονάδες γενικής εκπαίδευσης.
Τη χρονιά 2019-20 φοίτησαν στη γενική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση 89.597 μαθητές με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ενώ σε ειδικά σχολεία φοίτησαν 12.086 μαθητές. Ανά βαθμίδα εκπαίδευσης, η αναλογία παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, παραπάνω από 8 στους 10 μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες φοιτούν σε γενικά σχολεία.

Σε σύγκριση με τα στοιχεία του Σχ. Έτους 2017-18 διαπιστώνεται μείωση των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα σχολεία γενικής εκπαίδευσης (5.002 μαθητές λιγότεροι), ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται ο μαθητικός πληθυσμός των ειδικών σχολείων (+1277 μαθητές).
2. Μαθητικός πληθυσμός με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ)
Στη συνέχεια εξετάζεται η κατανομή των 12.086 μαθητών που φοίτησαν σε σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης το Σχ. Έτος 2019-20, ως προς την περιφέρεια, τον τύπο σχολείου, καθώς και την κατηγορία της αναπηρίας/ειδικής εκπαιδευτικής ανάγκης.
Να σημειωθεί ότι η κατανομή μαθητών ανά φύλο είναι η ίδια με αυτή που διαπιστώθηκε στο σύνολο των μαθητών με αναπηρία ή/και Ε.Ε.Α. καθώς περίπου οι 7 στους 10 μαθητές που φοιτούν σε ειδικά σχολεία είναι αγόρια.
2.1 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε ΣΜΕΑΕ στις 13 περιφέρειες της χώρας
Στο γράφημα 4 παρουσιάζεται η κατανομή του πλήθος των μαθητών που φοιτούν σε ειδικά σχολεία στις 13 περιφέρειες της χώρας. Όπως είναι αναμενόμενο με βάση την πληθυσμιακή συγκέντρωση των περιφερειών, η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών φοιτούν σε ειδικά σχολεία που συγκεντρώνονται στην περιφέρεια Αττικής (34.8%) και δευτερευόντως στην Κεντρική Μακεδονία (16,7%).

Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
Ως ποσοστό επί του μαθητικού πληθυσμού με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, το ποσοστό των μαθητών που φοιτούν σε ειδικά σχολεία, είναι υψηλότερο στις περιφέρειες Θεσσαλίας, Δυτικής Ελλάδας, Ανατολικής Μακεδονίας/Θράκης, και ακολουθούν οι περιφέρειες Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας. Ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση ότι, οι συγκεκριμένες περιφέρειες σημειώνουν όλες χαμηλότερες αναλογίες μαθητών με αναπηρία ή/και Ε.Ε.Α. ως προς το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού τους σε σύγκριση με την εθνική αναλογία.

2.2 Μαθητές σε σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) ανά τύπο σχολικής μονάδας
Οι μαθητές που φοιτούν σε ειδικά σχολεία συγκεντρώνονται σε ποσοστό 40,8% στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και το 35.2% των μαθητών αυτών φοιτούν σε ειδικά δημοτικά.
Το 28% των μαθητών φοιτούν σε Ειδικά Εργαστήρια Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) και το 15,5% σε ειδικά επαγγελματικά γυμνάσια. Συμπερασματικά, η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών που βρίσκονται στη δευτεροβάθμια βαθμίδα της εκπαίδευσης επιλέγουν την επαγγελματική εκπαίδευση.
Πίνακας 4: Ενεργοί μαθητές σε ΣΜΕΑΕ κατά βαθμίδα εκπαίδευσης και τύπο σχολικής μονάδας (Σχ. Έτος 2019-20)
ΤΥΠΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΛΗΘΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ %
Ειδικό Νηπιαγωγείο 675 5,6
Ειδικό Δημοτικό 4252 35,2
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 4927 40,8
Ειδικό Γυμνάσιο 271 2,2
Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο 1876 15,5
Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΕΕΕΕΚ) 3414 28,2
Ειδικό Λύκειο 123 1,0
Ειδικό Επαγγελματικό Λύκειο 1475 12,2
ΣΥΝΟΛΟ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 7159 59,2
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 12086 100
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο
Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
2.3 Μαθητές σε σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) ανά κατηγορία αναπηρίας ή ειδικής εκπαιδευτικής ανάγκης
Σχετικά με την κατηγορία της αναπηρίας ή της ειδικής εκπαιδευτικής ανάγκης των μαθητών που φοιτούν σε ειδικά σχολεία, τα τελευταία στοιχεία που δημοσιεύτηκαν από την Ελληνική Στατιστική Αρχή έχουν ως έτος αναφοράς το Σχ. Έτος 2018-2019. Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα, ο μαθητικός πληθυσμός των ΣΜΕΑΕ αποτελείται κυρίως από μαθητές με νοητική αναπηρία σε ποσοστό 35%, μαθητές με αυτισμό (31,4%) και μαθητές με πολλαπλές αναπηρίες (12,1%).
Σε σύγκριση με τα στοιχεία έτους 2016-17 διαπιστώνεται αύξηση του πληθυσμού των ειδικών σχολείων σε ποσοστό 18.4%.
Αναλύοντας τις μεταβολές ανά κατηγορία αναπηρίας /εκπαιδευτικής ανάγκης συμπεραίνουμε ότι μεταξύ των ετών 2016 και 2018, υπήρξε αύξηση των μαθητών με ΔΕΠΥ (+69%), των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες (51.1%) καθώς και των τυφλών μαθητών (46.2%) και των μαθητών με αυτισμό (16.3%) οι οποίοι σημειώνουν και τη μεγαλύτερη μεταβολή σε απόλυτους αριθμούς (+ 509 μαθητές με αυτισμό).
Πίνακας 5: Μαθητές εγγεγραμμένοι σε ΣΜΕΑΕ και κατηγορία αναπηρίας / ειδικής εκπαιδευτικής ανάγκης
ΕΙΔΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΣΧ. ΈΤΟΣ 2016-17 ΣΧ. ΈΤΟΣ 2018-19 ΜΕΤΑΒΟΛΗ
Μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες 538
5,2% 813
7,0% 275
51,1%
Τυφλοί ή αμβλύωπες 93
0,9% 136
1,2% 43
46,2%
Κωφοί ή βαρήκοοι 330
3,2% 334
2,9% 4
1,2%
Με νοητική υστέρηση 3.791
36,3% 4.042
35,0% 251
6,6%
Αυτισμό 3.116
29,9% 3.625
31,4% 509
16,3%
Κινητικά Προβλήματα 479
4,6% 465
4,0% -14
-2,9%
Συναισθηματικά Κοιν. και Ψυχ. 560
5,4% 561
4,9% 1
0,2%
ΔΕΠΥ 100
1,0% 169
1,5% 69
69,0%
Πολλαπλές Αναπηρίες 1.428
13,7% 1.397
12,1% -31
-2,2%
ΣΥΝΟΛΟ 10.435
100% 11.542
100% 1.107
10,6%
Πηγή: Ελληνική Στατιστική Αρχή, Έρευνα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (Στοιχεία Λήξης Έτους 2016-17 & 2018-2019)
Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας –Ε.Σ.Α.μεΑ.
 
3. Μαθητικός πληθυσμός με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε σχολικές μονάδες της γενικής εκπαίδευσης
Σε γενικά σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης όλης της χώρας φοιτούν 89.597 μαθητές με αναπηρία ή/και ειδική εκπαιδευτική ανάγκη, ανεξαρτήτως εάν έχουν λάβει επίσημη γνωμάτευση.
3.1 Μαθητικός πληθυσμός με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτούν σε σχολικές μονάδες της γενικής εκπαίδευσης ανά περιφέρεια
Η κατανομή του πλήθους των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτούν σε σχολεία της γενικής εκπαίδευσης ανά περιφέρεια, αποτυπώνεται στο ακόλουθο γράφημα.

3.2 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και είδος υποστήριξης
Σε Τμήματα Ένταξης με κοινό και εξειδικευμένο πρόγραμμα φοιτούν το 42,1% των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (37.738 μαθητές), ενώ αντίστοιχο ποσοστό μαθητών φοιτούν σε σχολεία της γενικής εκπαίδευσης λαμβάνοντας υποστήριξη μόνο από τον εκπαιδευτικό της γενικής τάξης (41,2%). Το 10,7% των μαθητών με αναπηρία ή/και ΕΕΑ έχει λάβει έγκριση για Παράλληλη Στήριξη (9.612 μαθητές).
Σε σύγκριση με το σχολικό έτος 2017-18 διαπιστώνεται:
– Μείωση του συνόλου των μαθητών ΕΑΕ που φοιτούν σε μονάδες γενικής εκπαίδευσης κατά 5,3% (5.002 μαθητές λιγότεροι),
– σημαντική αύξηση των εγκρίσεων για υποστήριξη μαθητών που φοιτούν σε γενικά σχολεία με Παράλληλη Στήριξη (+53%), Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό(+52%) και Σχολικό Νοσηλευτή (+153%),
– σημαντική μείωση των μαθητών που υποστηρίζονται μόνο από τον εκπαιδευτικό της τάξης,
– μείωση εγκρίσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία και ειδικό βοηθό που Διαθέτει η Οικογένεια,
– οριακή μείωση των μαθητών που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης.

Ωστόσο, να σημειωθεί ότι, τα επιμέρους σύνολα μαθητών αφορούν σε εγκρίσεις υποστήριξης (και όχι σε τοποθετήσεις εκπαιδευτικών), και συνεπώς, δεν μπορούμε να εξάγουμε αξιόπιστα συμπεράσματα για την πραγματική μεταβολή στα ποσοστά των μαθητών που υποστηρίζονται. Έτσι, οι εν λόγω μεταβολές αποτυπώνουν ενδεικτικά κάποιες τάσεις αναφορικά με τις διαφορετικές μορφές υποστήριξης που παρέχονται στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Επιπροσθέτως, η μη διάθεση στοιχείων για τις ώρες παρεχόμενης υποστήριξης αναφορικά με την Παράλληλη Στήριξη, καθιστά ανέφικτη την ουσιαστική αξιολόγηση της διαπιστωθείσας μεταβολής στο πλήθος των εγκρίσεων, αφού είναι πιθανή η έγκριση περισσότερων αιτημάτων για Π.Σ., αλλά για λιγότερες ώρες σε κάθε μαθητή, γεγονός που υποβαθμίζει σημαντικά την παρεχόμενη υποστήριξη.
 
Πίνακας 6: Πλήθος μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά είδος εκπαιδευτικής υποστήριξης
ΠΛΗΘΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΝΑ ΕΙΔΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΧ. ΈΤΟΣ 2019-20 ΣΧ. ΈΤΟΣ 2017-18 ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΔΙΕΤΙΑΣ 2017/18-2019/20
Μόνο από τον εκπαιδευτικό της Γενικής Τάξης 36.903
41,2% 45.770
48,4% -8.867
-19,37%
Παράλληλη Στήριξη 9.612
10,7% 6.273
6,6% 3.339
53,23%
Τμήματα Ένταξης με Κοινό και Εξειδικευμένο 37.738
42,1% 38.317
40,5% -579
-1,51%
Τμήματα Ένταξης Διευρυμένου Ωραρίου 1.073
1,2% 1.095
1,2% -22
-2,01%
Κατ’ οίκον Διδασκαλία 254
0,3% 332
0,4% -78
-23,49%
Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό 1.193
1,3% 783
0,8% 410
52,36%
Σχολικός Νοσηλευτής 1.602
1,8% 633
0,7% 969
153,08%
Ειδικό Βοηθό που Διαθέτει η Οικογένεια 1.222
1,4% 1.396
1,5% -174
-12,46%
Μαθητικός Πληθυσμός στα Γενικά Σχολεία 89.597
100,0% 94.599
100,0% -5.002
-5,29%
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο
Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
3.3 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και είδος υποστήριξης ανά βαθμίδα εκπαίδευσης
Αναλυτικότερα στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζεται ο αριθμός των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά βαθμίδα εκπαίδευσης και είδος εκπαιδευτικής υποστήριξης.
Πίνακας 7: Είδος εκπαιδευτικής υποστήριξης μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (με και χωρίς γνωμάτευση) ανά εκπαιδευτική βαθμίδα
(Σχ. Έτος 2019-2020)
ΒΑΘΜΙΔΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ / ΕΙΔΟΣ ΕΚΠ. ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Νηπιαγωγεία Δημοτικά Γυμνάσια Λύκεια Επαγγελματικά Λύκεια ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ
Παράλληλη Στήριξη 1.303
26,6% 6.543
15,9% 1.245
5,0% 331
3,2% 190
2,2% 9.612
10,7%
Υποστήριξη από τον εκπαιδευτικό της τάξης 900
18,4% 5.910
14,4% 12.755
51,4% 9.558
93,5% 7.780
91,1% 36.903
41,2%
Τμήματα Ένταξης με Κοινό και Εξειδικευμένο Πρόγραμμα (με γνωμάτευση) 1.342
27,4% 25.952
63,1% 9.805
39,5% 132
1,3% 507
5,9% 37.738
42,1%
Τμήματα Ένταξης Διευρυμένου Ωραρίου (με γνωμάτευση) 301
6,1% 262
0,6% 486
2,0% 21
0,2% 3
0,0% 1.073
1,2%
Υποστήριξη από Σχολικό Νοσηλευτή 289
5,9% 1.043
2,5% 227
0,9% 33
0,3% 10
0,1% 1.602
1,8%
Υποστήριξη από ειδικό βοηθητικό προσωπικό 459
9,4% 510
1,2% 134
0,5% 65
0,6% 25
0,3% 1.193
1,3%
Κατ οίκον διδασκαλία 25
0,5% 105
0,3% 70
0,3% 49
0,5% 5
0,1% 254
0,3%
Υποστήριξη από ειδικό βοηθό που διαθέτει η οικογένεια 276
5,6% 785
1,9% 110
0,4% 34
0,3% 17
0,2% 1.222
1,4%
ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 4.895 41.110 24.832 10.223 8.537 89.597
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο
Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
Ως γενικό συμπέρασμα προκύπτει ότι ο αριθμός των μαθητών που λαμβάνει εξειδικευμένη υποστήριξη (εκτός της υποστήριξης από τον εκπαιδευτικό της τάξης) περιορίζεται σημαντικά κατά το πέρασμα από την πρωτοβάθμια στη κατώτερη δευτεροβάθμια και ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου πλέον, ποσοστό μαθητών άνω του 90% φοιτούν υποστηριζόμενοι μόνο από τους εκπαιδευτικούς της γενικής τάξης.
Οι διαφορές ανά βαθμίδα εκπαίδευσης σε σχέση με την παροχή εξειδικευμένης υποστήριξης στους μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, θα πρέπει να διερευνηθούν σε σχέση με τις κατηγορίες αναπηρίας και τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές σε κάθε βαθμίδα. Παρότι η εθνική νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα φοίτησης μαθητών με ήπιες μαθησιακές δυσκολίες σε τμήματα γενικής τάξης μόνο με την υποστήριξη του εκπαιδευτικού της τάξης, η εν λόγω πρόβλεψη φαίνεται να έχει μετατραπεί σε κανόνα σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενώ παράλληλα εκλείπουν τα αναγκαία δεδομένα ώστε να αξιολογήσουμε τις πραγματικές ανάγκες υποστήριξης αυτών των μαθητών.
3.4 Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε γενικά σχολεία και είδος εξειδικευμένης υποστήριξης που λαμβάνουν στις 13 περιφέρειες της χώρας
Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζεται η ποσοστιαία κατανομή των διαφορετικών μορφών υποστήριξης στο σύνολο των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά περιφέρεια.
Γίνεται φανερό ότι, η παροχή εξειδικευμένης υποστήριξης (Τμήματα Ένταξης, Παράλληλη Στήριξη, ειδικό βοηθητικό προσωπικό, σχολικός νοσηλευτής, ειδικός βοηθός από την οικογένεια, κατ οίκον διδασκαλία) στους μαθητές που φοιτούν σε γενικά σχολεία παρουσιάζει σημαντική ανισοκατανομή στις περιφέρειες της χώρας.
Ειδικότερα, διαπιστώνουμε ότι:
– Οι περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, Αττικής και Ιονίων Νήσων σημειώνουν τα υψηλότερα ποσοστά μαθητών που υποστηρίζονται μόνο από τον εκπαιδευτικό της τάξης, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά μαθητών χωρίς εξειδικευμένη υποστήριξη εντοπίζονται στις περιφέρειες Βορείου Αιγαίου, Ηπείρου, Δυτικής Μακεδονίας και Νοτίου Αιγαίου. Ωστόσο, όπως φαίνεται στον πίνακα, οι εν λόγω περιφέρειες έχουν και τα υψηλότερα ποσοστά μαθητών σε Τμήματα Ένταξης.
– Οι περιφέρειες με το μεγαλύτερο ποσοστό μαθητών με έγκριση για Παράλληλη Στήριξη είναι η Κρήτη (13,9%), η Στερεά Ελλάδα (11,8%), η Ήπειρος (11,7%) και η Αττική (11,6%). Σημαντικά χαμηλό ποσοστό εγκρίσεων Παράλληλης Στήριξης σημειώνεται στις περιφέρειες Δυτικής Ελλάδας (6,3%) και Βορείου Αιγαίου (7,5%).
Αξίζει επίσης να αναφερθεί το εύρημα ότι στις περιφέρειες Ηπείρου και Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, βρέθηκαν τα υψηλότερα ποσοστά μαθητών με έγκριση για Σχολικό Νοσηλευτή (3%).

Πίνακας 8: Είδος εκπαιδευτικής υποστήριξης μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ανά περιφέρεια (Σχ. Έτος 2019-2020)
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ / ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΕΛ/
ΝΗΣΟΥ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Υποστήριξη από τον εκπαιδευτικό της τάξης 31,5% 48,4% 22,0% 53,7% 30% 23,4% 32,6% 42,8% 38,9% 37,4% 30,2% 36,5% 32,5%
Υποστήριξη σε Τμήματα Ένταξης με Κοινό και Εξειδικευμένο Πρόγραμμα 50,5% 34,7% 66,4% 34,5% 52,4% 57,8% 50,4% 43,2% 44,0% 41,4% 56,6% 46,3% 51,4%
Υποστήριξη σε Τμήματα Ένταξης Διευρυμένου Ωραρίου 0,5% 0,7% 1,4% 1,0% 1,2% 1,7% 0,5% 0,3% 1,4% 4,0% 0,4% 1,5% 0,5%
Υποστήριξη με Παράλληλη Στήριξη 9,5% 11,6% 7,5% 6,3% 10,0% 11,7% 9,1% 11,2% 9,5% 13,9% 10,4% 10,6% 11,8%
Υποστήριξη από Σχολικό Νοσηλευτή 2,9% 1,5% 1,1% 2,0% 2,6% 3,0% 2,1% 1,1% 2,4% 1,5% 1,3% 1,9% 1,2%
Υποστήριξη από ειδικό βοηθητικό προσωπικό 2,8% 0,9% 0,8% 1,3% 3,0% 1,4% 2,3% 0,6% 1,8% 1,2% 0,7% 1,9% 1,3%
Κατ οίκον Διδασκαλία 0,3% 0,2% 0,2% 0,2% 0,3% 0,3% 0,4% 0,1% 0,5% 0,2% 0,2% 0,3% 0,3%
Υποστήριξη από ειδικό βοηθό που διαθέτει η οικογένεια 2,1% 1,9% 0,6% 0,9% 0,5% 0,8% 2,5% 0,7% 1,5% 0,3% 0,3% 0,9% 1,0%
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.

3.5 Μαθητές με και χωρίς επίσημη αξιολόγηση / γνωμάτευση που υποστηρίζονται σε Τμήματα Ένταξης
Στα Τμήματα Ένταξης της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοιτούν μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες οι οποίοι φέρουν επίσημη αξιολόγηση/γνωμάτευση από το ΚΕΣΥ ή άλλον δημόσιο πιστοποιημένο φορέα, αλλά και μαθητές χωρίς γνωμάτευση που πιθανόν αντιμετωπίζουν δυσκολίες ένταξης στο γενικό τμήμα. Οι μαθητές αυτοί φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης με τη σύμφωνη γνώμη του Συντονιστή Ειδικής αγωγής και ενταξιακής εκπαίδευσης καθώς και του γονέα/κηδεμόνα τους.
Το σύνολο των μαθητών χωρίς γνωμάτευση σε Τμήματα Ένταξης είναι μεγάλο και ανέρχεται στο 36,4%, όντας οριακά αυξημένο σε σύγκριση με το Σχ. Έτος 2017-18 (35,2%). Ειδικότερα, το σχολικό έτος 2019-20 στα Τμήματα Ένταξης της χώρας φοίτησαν συνολικά 38.811, εκ των οποίων γνωμάτευση είχαν οι 24.686 μαθητές (63.6%).
Πίνακας 9: Μαθητές που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης της χώρας
με και χωρίς επίσημη γνωμάτευση (Σχ. Έτος 2019-20)
ΠΛΗΘΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΕ Τ.Ε. %
Μαθητές με γνωμάτευση σε Τ.Ε. 24.686 63,6
Μαθητές χωρίς γνωμάτευση σε Τ.Ε. 14.125 36,4
ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΕ Τ.Ε. 38.811 100
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, ΠΣ ΜySchool (ημ. εξαγωγής 30/07/2020) / Επεξεργασία: Παρατηρητήριο
Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
3.6 Αναλογία μαθητών ανά Τμήμα Ένταξης ανά περιφέρεια
Στο Γράφημα 8 απεικονίζονται οι μέσες τιμές για το πλήθος των μαθητών ανά Τμήμα Ένταξης για κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης και περιφέρεια της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των μαθητών που φοιτούν στα συγκεκριμένα τμήματα.
Από τα δεδομένα, διαπιστώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια, πρωτίστως στη δευτεροβάθμια, αλλά και στη πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Αναλυτικότερα τα πολυπληθέστερα Τμήματα Ένταξης εντάσσονται σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, εκ των οποίων ιδιαίτερα πολυπληθή είναι τα τμήματα στις περιφέρειες Κρήτης (20,5 μαθητές ανά τμήμα), Βορείου Αιγαίου (20,2 μαθητές ανά τμήμα) και Νοτίου Αιγαίου (19 μαθητές ανά τμήμα).
Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, τα πολυπληθέστερα Τμήματα Ένταξης διαπιστώνονται στις περιφέρειες Κρήτης (11,4), Νοτίου Αιγαίου (10,7) και Αττικής (10,5), παραμένοντας ωστόσο κάτω από το μέγιστο όριο που ορίζεται σε 12 μαθητές ανά τμήμα (ν.3699/2008).
Η σύγκριση των στοιχείων με τα αντίστοιχα του σχ. έτους 2017-18, δείχνει σημαντική αύξηση στον αριθμό των υφιστάμενων Τμημάτων Ένταξης και κατ’ επέκταση βελτίωση της αναλογίας των μαθητών ανά τμήμα.
Συνολικά και στις δυο βαθμίδες της εκπαίδευσης καταγράφονται 451 περισσότερα Τμήματα Ένταξης και η μέση αναλογία μαθητών ανά τμήμα, πέφτει από 12 σε 10,4 μαθητές ανά Τμήμα Ένταξης.
Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου διαχρονικά το πρόβλημα των πολυπληθών τμημάτων είναι σαφώς εντονότερο, η αναλογία μαθητών ανά Τμήμα Ένταξης, από 19 μαθητές/ΤΕ το έτος 2017-18, υποχωρεί στο 14,3 (σύνολο περιφερειών).

Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.
4. Στοιχεία Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού & Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού
Ο ακόλουθος συγκεντρωτικός πίνακας παρουσιάζει το σύνολο του Επιστημονικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού στις σχολικές μονάδες γενικής και ειδικής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανά ειδικότητα και σε βάθος τριετίας, φανερώνοντας θετική μεταβολή μεταξύ των ετών 2017-2020.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σημαντική αύξηση του προσωπικού ΕΕΠ &ΕΒΠ και ειδικότερα στις ειδικότητες των σχολικών νοσηλευτών, των ψυχολόγων και του βοηθητικού προσωπικού.
Αντίθετα όμως, στους κλάδους των λογοθεραπευτών και των εργοθεραπευτών, ειδικότητες με βαρύνουσα σημασία για τους μαθητές με αναπηρία, η ενίσχυση  είναι μικρή σε σύγκριση με το 2017, ενώ σε σύγκριση με το έτος 2018-19 διαπιστώνεται και μείωση του εν λόγω προσωπικού.
Πίνακας 10: ΕΕΠ & ΕΒΠ στο σύνολο των σχολικών μονάδων γενικής και ειδικής εκπαίδευσης
ΕΕΠ & ΕΒΠ ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ 2017-18 2018-19 2019-20 ΜΕΤΑΒΟΛΗ 2018-2020
ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 1.480 1.720 1.815 335
ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΥΦΛΩΝ 1 1 1 0
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΕΙ 6 5 4 -2
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΥΦΛΩΝ 1 1 1 0
ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΕΣ 167 203 192 25
ΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΛΟΓΟΥ 310 330 326 16
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΙ 714 718 871 157
ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΦΩΝ 2 2 2 0
ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΙ 6 3 2 -4
ΣΧΟΛΙΚΟΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ 671 1.094 1.124 453
ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΕΣ 154 179 173 19
ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ 785 1.166 1.166 381
Γενικό άθροισμα 4.297 5.422 5.677 1.380
Πηγή στοιχείων: Αυτοτελές Τμήμα Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού & Ειδικού Βοηθητικού
Προσωπικού, Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ
Μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: Μαθητές με αναπηρία ή/ και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θεωρούνται όσοι μαθητές για ολόκληρη ή ορισμένη περίοδο της σχολικής τους ζωής εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες μάθησης εξαιτίας αισθητηριακών, νοητικών, γνωστικών, αναπτυξιακών προβλημάτων, ψυχικών και νευροψυχικών διαταραχών οι οποίες, σύμφωνα με τη διεπιστημονική αξιολόγηση, επηρεάζουν τη διαδικασία της σχολικής προσαρμογής και μάθησης. Στους μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες συγκαταλέγονται ιδίως όσοι παρουσιάζουν νοητική αναπηρία, αισθητηριακές αναπηρίες όρασης (τυφλοί, αμβλύωπες με χαμηλή όραση), αισθητηριακές αναπηρίες ακοής (κωφοί, βαρήκοοι), κινητικές αναπηρίες, χρόνια μη ιάσιμα νοσήματα, διαταραχές ομιλίας-λόγου, ειδικές μαθησιακές δυσκολίες όπως δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία, σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα, διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (φάσμα αυτισμού), ψυχικές διαταραχές και πολλαπλές αναπηρίες. Στην κατηγορία μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν εμπίπτουν οι μαθητές με χαμηλή σχολική επίδοση που συνδέεται αιτιωδώς με εξωγενείς παράγοντες, όπως γλωσσικές ή πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. Οι μαθητές με σύνθετες γνωστικές, συναισθηματικές και κοινωνικές δυσκολίες, παραβατική συμπεριφορά λόγω κακοποίησης, γονεϊκής παραμέλησης και εγκατάλειψης ή λόγω ενδοοικογενειακής βίας, ανήκουν στα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είναι και οι μαθητές που έχουν μία ή περισσότερες νοητικές ικανότητες και ταλέντα ανεπτυγμένα σε βαθμό που υπερβαίνει κατά πολύ τα προσδοκώμενα για την ηλικιακή τους ομάδα.
Συμπεριληπτική ή ενταξιακή εκπαίδευση (Inclusive Education): Η εκπαιδευτική προσέγγιση η οποία συνεκτιμά τις ανάγκες της ετερογένειας του μαθητικού πληθυσμού και αποσκοπεί στην άρση των φραγμών στη μάθηση και στη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης στο εκπαιδευτικό αγαθό όλων των μαθητών, συμπεριλαμβανομένων των μαθητών με αναπηρία.
Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης: Οι Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) εκτείνονται στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και είναι οι ακόλουθες: Ειδικά Νηπιαγωγεία, Προγράμματα Πρώιμης Παρέμβασης της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας και Αποκατάστασης Αναπήρων Παιδιών (ΕΛΕΠΑΠ), Ειδικά Δημοτικά, Ειδικά Γυμνάσια, Ειδικά Λύκεια, Εργαστήρια Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) και Ενιαία Ειδικά Επαγγελματικά Γυμνάσια-Λύκεια.
Αξιολόγηση/γνωμάτευση ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών: Οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών με αναπηρία ή και με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες διερευνώνται και διαπιστώνονται από τα Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥ), τις Επιτροπές Διεπιστημονικής Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης και Υποστήριξης (ΕΔΕΑΥ) και τα αναγνωρισμένα από το Υπουργείο Παιδείας Έρευνας και Θρησκευμάτων, Κοινοτικά Κέντρα Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων άλλων Υπουργείων. Σύμφωνα τον Ν. 4547/2018 , τα Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥ) έχουν ως στόχο την υποστήριξη των σχολικών μονάδων και των Εργαστηριακών Κέντρων της περιοχής αρμοδιότητάς τους για τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων ανεξαιρέτως των μαθητών στην εκπαίδευση και την προάσπιση της αρμονικής ψυχοκοινωνικής τους ανάπτυξης και προόδου. Τα ΚΕΣΥ ασκούν αρμοδιότητες με εκπαιδευτικό προσανατολισμό, σε επίπεδο: α) διερεύνησης και αξιολόγησης εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών αναγκών, β) στοχευμένων εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων και δράσεων επαγγελματικού προσανατολισμού, γ) υποστήριξης του συνολικού έργου των σχολικών μονάδων, δ) ενημέρωσης και επιμόρφωσης και ε) ευαισθητοποίησης του κοινωνικού συνόλου.
Τα ΚΕΣΥ διενεργούν ατομικές αξιολογήσεις και εκδίδουν αξιολογικές εκθέσεις – γνωματεύσεις στις εξής περιπτώσεις: α) όταν διαπιστώνεται σχετική ανάγκη από τις δράσεις διερεύνησης εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών αναγκών. Στις περιπτώσεις αυτές, οι μαθητές για τους οποίους προκύπτουν ενδείξεις ότι εμφανίζουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή αντιμετωπίζουν άλλες ψυχοκοινωνικού τύπου δυσκολίες, αξιολογούνται περαιτέρω από το ΚΕΣΥ, αν κρίνεται σκόπιμο, ύστερα από την εφαρμογή βραχυχρόνιου προγράμματος υποστήριξης, β) ύστερα από πρόταση των ΕΔΕΑΥ, όταν κρίνεται ότι μαθητές χρήζουν περαιτέρω αξιολόγησης και έκδοσης σχετικής γνωμάτευσης, παρά την εφαρμογή βραχυχρόνιου προγράμματος υποστήριξης στο σχολείο τους, γ) ύστερα από πρόταση της ομάδας εκπαιδευτικής υποστήριξης μαθητών στις σχολικές μονάδες στις οποίες δεν λειτουργεί ΕΔΕΑΥ, η οποία διατυπώνεται μετά την εφαρμογή βραχυχρόνιου προγράμματος υποστήριξης, δ) ύστερα από αίτημα του γονέα ή κηδεμόνα προς το ΚΕΣΥ.
Τα ΚΕΣΥ εισηγούνται την εγγραφή, την κατάταξη και τη φοίτηση των μαθητών στο κατάλληλο σχολικό πλαίσιο, την αλλαγή σχολικού πλαισίου, όποτε αυτό κρίνεται σκόπιμο, και την αναγκαία ψυχοπαιδαγωγική και διδακτική υποστήριξη, καθώς και τα απαραίτητα τεχνικά βοηθήματα και εκπαιδευτικά υλικά που διευκολύνουν την εκπαίδευση και την επικοινωνία του μαθητή.
Φοίτηση μαθητών με Αναπηρία στη γενική εκπαίδευση: Βάσει της ατομικής αξιολόγησης και της εισήγησης των ΚΕΣΥ η εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορεί να παρέχεται στο πλαίσιο του γενικού σχολείου, όπου υπάρχουν οι παρακάτω δυνατότητες σχετικά με τη φοίτησή τους.
Συγκεκριμένα, οι μαθητές με αναπηρία μπορούν να φοιτούν:
– Στη γενική τάξη του γενικού σχολείου, εφόσον πρόκειται για μαθητές με ήπιες μαθησιακές δυσκολίες, υποστηριζόμενοι από τον εκπαιδευτικό της τάξης.
– Σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου, με Παράλληλη Στήριξη-συνεκπαίδευση από εκπαιδευτικούς Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης όταν αυτό επιβάλλεται από το είδος και το βαθμό των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών.
– Σε ειδικά οργανωμένα και κατάλληλα στελεχωμένα Τμήματα Ένταξης, που λειτουργούν μέσα στα σχολεία γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης με δύο τύπους προγραμμάτων:
1. Κοινό και εξειδικευμένο πρόγραμμα (έως 15 διδακτικές ώρες εβδομαδιαίως) που καθορίζεται με πρόταση του οικείου ΚΕΣΥ για τους μαθητές με ηπιότερης μορφής ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
2. Εξειδικευμένο ομαδικό ή εξατομικευμένο πρόγραμμα διευρυμένου ωραρίου, που καθορίζεται με πρόταση του οικείου ΚΕΣΥ, για τους μαθητές με σοβαρότερης μορφής ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, οι οποίες δεν καλύπτονται από αντίστοιχες με το είδος και το βαθμό αυτοτελείς σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής. Το εξειδικευμένο πρόγραμμα μπορεί να είναι ανεξάρτητο από το κοινό, σύμφωνα με τις ανάγκες των μαθητών.
Σκοπός των ΤΕ είναι η πλήρης ένταξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο σχολικό περιβάλλον. Ο εκπαιδευτικός των ΤΕ υποστηρίζει τους μαθητές εντός του περιβάλλοντος της τάξης τους σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς των τάξεων με στόχο την διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και των διδακτικών πρακτικών, καθώς και την κατάλληλη προσαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού και του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος (Νόμος 4368/2016 ). Αυτό επιτυγχάνεται με την εφαρμογή ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων και προγραμμάτων αποκατάστασης, την προσαρμογή του εκπαιδευτικού και διδακτικού υλικού, τη χρησιμοποίηση ειδικού εξοπλισμού συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού εξοπλισμού και του λογισμικού και την παροχή κάθε είδους διευκολύνσεων και εργονομικών διευθετήσεων από τα ΚΕΣΥ.
Για τους μαθητές που δεν αυτοεξυπηρετούνται και φοιτούν σε σχολεία της γενικής εκπαίδευσης ή σε Τμήματα Ένταξης παρέχεται η δυνατότητα στήριξης από Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικόανάλογα με το είδος της αναπηρίας τους και τις ειδικές εκπαιδευτικές τους ανάγκες, ή και από Σχολικό Νοσηλευτή κατόπιν γνωμάτευσης δημόσιου νοσοκομείου.
Σε περιπτώσεις συστεγαζόμενων ή γειτονικών σχολικών μονάδων, τα Τμήματα Ένταξης συνενώνονται μέχρι του μέγιστου αριθμού δώδεκα (12) μαθητών ανά Τμήμα Ένταξης.
ΠΗΓΗ: Δίκτυο ΕΥΡΥΔΙΚΗ (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πληροφόρησης για την εκπαίδευση).

Πηγή: www.esamea.gr