3.6 Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ
Η ποιότητα της πρόσβασης των ατόμων με οπτικές αναπηρίες στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές συχνά είναι πολύ χαμηλή. Ο λόγος είναι πως οι οπτικές εικόνες που αντανακλά η οθόνη του υπολογιστή καθώς και η ανάγνωση των κειμένων που υπάρχουν στις οθόνες ή είναι εκτυπωμένα σε χαρτί γίνεται με δυσκολία ή είναι αδύνατη. Η χαμηλή όραση των ατόμων αυτών δεν τους επιτρέπει να διαβάσουν και να δουν με ευκολία τα περιεχόμενα της οθόνης και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα στη σχέση τους με την Τεχνολογία. Στην περίπτωση των ατόμων με οπτική αναπηρία μιλούμε για ολοκληρωτική αποχή από τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές και τις ΤΠΕ, αφού η όραση είναι συνήθως μηδενική και η υποστηρικτική τεχνολογία που αφορά εργαλεία για τους συνηθισμένους υπολογιστές (που απαρτίζονται από οθόνη) δεν είναι αρκετή. Η κατάσταση αυτή οδηγεί στην αναζήτηση λειτουργιών και αντικειμένων που θα δώσουν λύση στο πρόβλημα αυτό.
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω οι Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές υπάρχουν παντού γύρω μας και αλλάζουν ριζικά την καθημερινότητα μας. Έτσι και στην περίπτωση των ατόμων που πάσχουν από προβλήματα όρασης η αναφορά είναι εκτενής και η ανάγκη για την εξέλιξη της Τεχνολογίας πάνω σε αυτό είναι τεράστια. Η συνεισφορά των Η/Υ και του Διαδικτύου είναι σημαντική για την καλυτέρευση της καθημερινότητας κάθε ατόμου, ανεξαρτήτως αναπηρικών προβλημάτων.
Έτσι η ανάγκη αυτή οδήγησε στην άνθιση λογισμικών, λειτουργιών και εργαλείων τα οποία καθιστούν την πρόσβαση των ατόμων με οπτικές αναπηρίες, δυνατή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές και τις ΤΠΕ. Πιο συχνό φαινόμενο, μάλιστα, αποτελεί η ακουστική έξοδος στην οποία μία συνθετική και κατευθυντήρα φωνή βοηθά το άτομο να κινηθεί στον υπολογιστή και το Διαδίκτυο. Η λειτουργία αυτή βελτιώνει σε τεράστιο βαθμό την ποιότητα σύνδεσης και πλεύσης των ατόμων αυτών στις ΤΠΕ και τις υπόλοιπες τεχνολογικές λειτουργίες (Ζησοπούλου, 2007).
Επιπλέον η οπτική αναγνώριση συμβόλων, που αναφέρθηκε παραπάνω, είναι υψίστης σημασίας καθώς οι πληροφορίες μπορούν να μετατραπούν σε ηλεκτρονικές με την βοήθεια κατάλληλων εφαρμογών και λειτουργιών, όπως μπορεί να είναι μία συσκευή scanner. Με αυτές τις λειτουργίες το άτομο είναι σε θέση να διαβάζει και να αντιλαμβάνεται πληροφορίες οι οποίες θα μετατρέπονται σε ηλεκτρονικές και με τη βοήθεια άλλων λειτουργιών θα διαβάζονται σε αυτό.
Παρόμοιο μέσο σύνδεσης με τον ψηφιακό κόσμο θα αποτελούσαν και οι εκτυπωτές Braille οι οποίοι εξίσου αναφέρθηκαν συνοπτικά παραπάνω και με αυτούς μπορεί το άτομο να διαβάσει οτιδήποτε υπάρχει ηλεκτρονικά στον ψηφιακό κόσμο. Για παράδειγμα εικονικά αποτυπωμένες πληροφορίες θα μπορούν σε ανάγλυφα χαρτιά να εκτυπώνονται και στη συνέχεια να είναι διαθέσιμες προς ανάγνωση στα άτομα αυτά. Η περίπτωση αυτή είναι χρησιμότερη στα άτομα με οπτική αναπηρία των οποίων η όραση είναι μηδενική και δεν έχουν άλλο τρόπο για να διαβάσουν λέξεις.
Σε χειριστικό επίπεδο εργαλεία όπως είναι η διαμόρφωση των πληκτρολογίων και οι μεγεθυντικές λειτουργίες της οθόνης του Η/Υ μπορούν να δώσουν τη δυνατότητα στα άτομα να πλοηγηθούν στον Η/Υ και το Διαδίκτυο ευκολότερα. Οι λειτουργίες αυτές αναφέρονται μονάχα στα άτομα με μειωμένη όραση καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί μία βελτίωση. Φυσικά στις περιπτώσεις της απόλυτης τύφλωσης τα εργαλεία αυτά είναι άχρηστα.
Γενικά φαίνεται πως υπάρχει πλήθος εφαρμογών, λειτουργιών και εργαλείων που μπορούν να υποστηρίξουν και να βοηθήσουν την πρόσβαση των ατόμων με οπτικές αναπηρίες στους Η/Υ, το Διαδίκτυο και τις ΤΠΕ. Αυτό συνεπάγεται και την αύξηση της ποιότητας της πρόσβασης τους στα παραπάνω.
Με το πέρασμα των χρόνων η ποιότητα αυτή τείνει να αυξάνεται. Η αλματώδης εξέλιξη της Τεχνολογίας διευκολύνει κατά πολύ τα πράγματα και φαίνεται πως είναι ξεκάθαρος ο ρόλος της και η επιρροή της στην καθημερινότητα μας.
Επιγραμματικά να αναφέρουμε αυτά που παίζουν τον σημαντικότερο ρόλο στην πρόσβαση των ατόμων με οπτικές αναπηρίες στους Η/Υ: η τοποθέτηση της οθόνης, τα χρώματα και το μέγεθος της οθόνης, οι ετικέτες πλήκτρων, το μέγεθος των πλήκτρων, η γραμματοσειρά των κειμένων, τα χρώματα και το μέγεθος της γραμματοσειράς που χρησιμοποιείται, το λογισμικό μεγέθυνσης των κειμένων, οι λειτουργίες και το λογισμικό ανάγνωσης των κειμένων, τα εναλλακτικά προγράμματα πλοήγησης στο Διαδίκτυο, οι συσκευές σύνθεσης της φωνής, οι συσκευές ανάγνωσης των οπτικών κειμένων, τα αυτόνομα συστήματα ανάγνωσης, τα συστήματα αφής, οι συσκευές σάρωσης και η τεχνολογία Braille. Όλα τα παραπάνω θα προσεγγιστούν και θα αναλυθούν προκειμένου να φανεί η μεγάλη χρησιμότητα τους (Γκουσγκούσης, 2001).
ΟΘΟΝΗ: ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ
Η οθόνη παίζει ίσως το σημαντικότερο ρόλο στη σχέση των ατόμων με οπτικές αναπηρίες και του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή. Αρχικά η θέση της οθόνης μέσα στον χώρο προκαλεί ενδιαφέρον, καθώς έχει αποδεδειχθεί πως πολλές φορές το φως που εισέρχεται από τα παράθυρα αντανακλά πάνω στην οθόνη του υπολογιστή και μαυρίζει τα περιεχόμενα της. Η θέση της οθόνης πρέπει να είναι σε μέρος που η εμβέλεια της να αρκεί για την οπτική επαφή των ατόμων. Έτσι ρυθμίζοντας κανείς την κλίση και την τοποθεσία της μπορεί να διακρίνει καλύτερα.
Τα χρώματα έχουν και αυτά σπουδαίο ρόλο κατά την όραση των αναπήρων καθώς πολλοί δυσκολεύονται ή τους είναι πιο εύκολο αντίστοιχα να αναγνωρίζουν συγκεκριμένους κωδικούς χρωμάτων και τους συνδυασμούς τους. Έτσι οι παλέτες χρωμάτων στου υπολογιστές πρέπει να περιέχουν μεγάλη γκάμα χρωμάτων ώστε να υπάρχουν περισσότερες επιλογές για τα άτομα και τις ανάγκες τους.
Το μέγεθος ορίζει και τον τύπο της εικόνας με την οποία έχει να κάνει ο ανάπηρος.
Μεγαλύτερα μεγέθη οθονών αναπαριστούν και μεγαλύτερες εικόνες. Οι κατασκευαστές μπορούν να κατασκευάσουν οθόνες συγκεκριμένες για να εξυπηρετούν αυτόν τον σκοπό. Σε αντίθεση με τις οθόνες των φορητών υπολογιστών, αυτές μπορούν να είναι αποδοτικότερες καθώς το μέγεθος τους μπορεί να φτάσει και τις 30 ίντσες διαγωνίως. Οι οθόνες των laptop θεωρούνται μικρές για τους οπτικά ανάπηρους (Lazar, Allen, κα, 2007).
ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΟ: ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΕΤΙΚΕΤΕΣ ΠΛΗΚΤΡΩΝ
Τα συμβατικά πληκτρολόγια πολλές φορές δεν είναι αρκετά ώστε άτομα με οπτικές αναπηρίες να μπορούν να τα χρησιμοποιούν με ευκολία. Το γεγονός αυτό οφείλεται είτε στο μέγεθος των πλήκτρων είτε στο μέγεθος του αποτυπωμένου χαρακτήρα που έχει πάνω του. Για παράδειγμα σε ένα κοινό πληκτρολόγιο το μέγεθος του πλήκτρου αγγίζει το 0,5 με 1 εκατοστό διάμετρο και το σύμβολο που αντιπροσωπεύει το κάθε πλήκτρο καλύπτει σχεδόν όλη την επιφάνεια του. Το μέγεθος αυτό όμως είναι αρκετά μικρό ώστε να είναι ευδιάκριτο στα άτομα με μειωμένη όραση. Έτσι στην περίπτωση του πληκτρολογίου συνίσταται ο σχεδιασμός και η κατασκευή μεγαλύτερων πλήκτρων που η διάμετρος και επιφάνεια τους θα χωρά διπλάσιο όγκο συμβόλου.
Άλλωστε υπάρχουν και οι ετικέτες των πλήκτρων οι οποίες αναφέρονται στα αυτοκόλλητα που κολλιούνται πάνω σε αυτά με σκοπό να φέρουν μεγάλα εκτυπωμένα σύμβολα, γράμματα και αριθμούς με έντονη γραφή. Τα αυτοκόλλητα αυτά έχουν διάφορους τύπους (χρώματα, μεγέθη) ανάλογα με τις ανάγκες του χρήστη και τοποθετούνται στα κοινά πληκτρολόγια αν δεν υπάρχουν άλλες επιλογές. (Modanwai, Sarawadekar, 2016).
ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΑ: ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑ
Ένα ευανάγνωστο κείμενο για τους ανάπηρους εξαρτάται από το μέγεθος, τον τύπο και το χρώμα της γραμματοσειράς που χρησιμοποιείται. Στις περιπτώσεις των Η/Υ υπάρχει ο δείκτης της γραμματοσειράς που μπορεί να οριστεί κάθε φορά διαφορετικά ώστε να προσαρμόζεται στις διαφορετικές ανάγκες. Η γραμματοσειρά Times New Roman για παράδειγμα δυσκολεύει περισσότερο τα άτομα με προβλήματα όρασης έναντι της γραμματοσειράς Calibri. Αυτό συμβαίνει με τους περισσότερους τύπους γραμματοσειρών , αφού καθεμία φαίνεται ξεχωριστή σε κάθε άτομο.
Το ίδιο συμβαίνει και με το μέγεθος και το χρώμα της γραμματοσειράς αφού και τα δύο μπορούν να ρυθμιστούν με τις ανάλογες λειτουργίες. Γράμματα με έντονη γραφή ή μεγάλα φαίνονται περισσότερο. Τα σκούρα χρώματα είναι εκείνα που προτιμούνται καθώς τα ανοιχτά δημιουργούν σύγχυση με την επιφάνεια της σελίδας η οποία συχνότερα είναι λευκή. Αυτό, μάλιστα, συχνά είναι πρόβλημα και για τα άτομα με κανονική όραση (Furno, Zimeo, 2012).
ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Η λειτουργία της μεγέθυνσης του κειμένου στον υπολογιστή αφορά το λογισμικό. Αυτή καταχωρείται στη μνήμη του υπολογιστή και έτσι το άτομο μπορεί πάντοτε να χρησιμοποιεί αυτό που του ταιριάζει περισσότερο. Η λειτουργία της έγκειται στο να εξυπηρετεί το άτομο όταν δεν μπορεί να δει καλά μέσω της μεγέθυνσης της οθόνης και χωρίς να υπάρχει απώλεια της ποιότητας των περιεχομένων. Ουσιαστικά με αυτή τη λειτουργία το άτομο μπορεί να μεγεθύνει οτιδήποτε υπάρχει στην οθόνη του χωρίς να χρειάζεται να αλλάζει συνεχώς το μέγεθος της γραμματοσειράς. Το ίδιο τον εξυπηρετεί και κατά την εκτύπωση των κειμένων αφού με αυτή την επιλογή δεν χρειάζεται να τροποποιήσει το έγγραφο για να το εκτυπώσει και έπειτα να το ξανά τροποποιήσει προκειμένου να το φέρει στην αρχική του κατάσταση.
Οι επιλογές στην μεγέθυνση της οθόνης είναι πολλές αφού αυτή μπορεί να μεγαλώσει 16 φορές. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να πολλαπλασιαστεί έως και 16 φορές το αρχικό της μέγεθος. Έτσι μέσω αυτής της μεγεθυντικής λειτουργίας το άτομο μπορεί να βρει σχεδόν ακριβώς αυτό που του ταιριάζει (Furno, Zimeo, 2012).
Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΘΟΝΗΣ
Το λογισμικό αυτό διευκολύνει περισσότερο τα άτομα τα οποία πάσχουν από ολική τύφλωση, καθώς δεν μπορούν να διακρίνουν τίποτα στην οθόνη του υπολογιστή. Τα περιεχόμενα που βρίσκονται στην οθόνη δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά με κανένα μέσο της Υποστηρικτικής Τεχνολογίας που αναφέρθηκε παραπάνω. Τα προγράμματα ανάγνωσης λειτουργούν και αυτά με τη βοήθεια της μνήμης του Η/Υ καθώς οποιαδήποτε λειτουργία αποθηκεύετε σε αυτήν (Kunc, Burget).
Για να λειτουργήσουν χρειάζονται πάντοτε μία συσκευή σύνθεσης φωνής η οποία θα διαβάζει οτιδήποτε εικονικό στον υπολογιστή. Σκοπός, δηλαδή, του προγράμματος είναι να διαβάσει και να μεταφράσει οτιδήποτε φαίνεται στον υπολογιστή και με τη σύνθεση της φωνής να «μιλήσει». Τα λόγια θα αναπαριστούν το ανάλογο περιεχόμενο της οθόνης και έτσι το άτομο θα έχει άμεση επαφή με αυτήν (Kunc, Burget).
Τα προγράμματα αυτά δουλεύουν αξιόπιστα και συχνά προκειμένου να λειτουργήσουν χρήζουν εκπαίδευση και συνοδεύονται από οδηγίες χρήσης και εξάσκησης. Οι οδηγίες αφορούν βήματα ώστε το άτομο να μπορεί με μία λέξη να φτάνει στο σημείο της οθόνης που θέλει, να πατά τα κουμπιά που θέλει και να προχωρά στην είσοδο και έξοδο από τις ιστοσελίδες. Για το λόγο αυτό χρειάζεται εξάσκηση, καθώς λόγω της απουσίας της όρασης δεν μπορεί να διακρίνει και να αποφύγει πιθανά λάθη που θα κάνει.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΣΥΜΒΟΛΩΝ
Τα προγράμματα αυτά δεν λειτουργούν μόνα τους αλλά χρειάζονται και επιπλέον εξοπλισμό. Ο εξοπλισμός αυτός μπορεί να αρκείται είτε σε συσκευές σάρωσης είτε σε συσκευές σύνθεσης φωνής. Η λειτουργία τους έγκειται στο να αναγνωρίσουν σύμβολα τυπωμένες τα οποία θα αντιστοιχούν σε γράμματα και αριθμούς και με τη βοήθεια της σύνθεσης της φωνής να τα διαβάσουν στο άτομο. Τα προγράμματα αυτά συχνά εμφανίζονται με τη συντομογραφία OCR και είναι σχεδιασμένα για τα άτομα με οπτική αναπηρία τα οποία μπορούν μέσω αυτών να εξαγάγουν απευθείας τυπωμένες πληροφορίες (Konecki, 2012).
Και σε αυτή την περίπτωση αναφερόμαστε σε λογισμικά τα οποία είναι σχεδιασμένα για τα άτομα με ολική τύφλωση. Στις περιπτώσεις τους τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα καθώς τα πάντα έχουν να κάνουν με μηχανισμούς. Η παντελής έλλειψη της όρασης, προκειμένου να αντικατασταθεί, χρήζει εξάσκηση και νοητική δύναμη.
ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ
Σήμερα η διαδικασία μέσω της οποίας συχνότερα λειτουργούν οι συσκευές σύνθεσης της φωνής είναι η εξής: η παραγωγή καρτών ήχου σε συνδυασμό με το ανάλογο και κατάλληλο λογισμικό παράγουν φωνή όμοια με του ανθρώπου. Στο παρελθόν αυτό ήταν αδύνατο. Η ποιότητα της φωνής διέφερε από τη συσκευή η οποία λειτουργούσε με τη βοήθεια μίας εξωτερικής θύρας στον Η/Υ.
Ωστόσο η εξέλιξη της Τεχνολογίας οδήγησε σε αυτό που συναντούμε σήμερα το οποίο είναι πιο κοντινό στην πραγματικότητα. Με τις συσκευές σύνθεσης της φωνής αλλά και τα προγράμματα αναγνώρισης των περιεχομένων της οθόνης πραγματοποιείται η αναγνώριση από τον ανάπηρο (Kumar, Srinivasulu κα., 2015).
ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΦΗΣ
Αδιαμφισβήτητο είναι το γεγονός πως το μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων με οπτικές αναπηρίες αντιλαμβάνονται και απορροφούν την πληροφορία μέσω της σωματικής αίσθησης και της αφής. Τα συστήματα αφής λειτουργούν μέσω εργαλείων τα οποία συνδέονται στον Ηλεκτρονικό Υπολογιστή και με συγκεκριμένα λογισμικά παρέχουν τη δυνατότητα στα άτομα με οπτική αναπηρία να έρθουν σε επαφή με τα περιεχόμενα της οθόνης (Kumar, Srinivasulu κα., 2015).
Οι ανάπηροι αγγίζουν την επιφάνεια των εργαλείων αυτών και με την αφή αντιλαμβάνονται τι απεικονίζει ο υπολογιστής. Το εργαλείο αυτό έχει τη μορφή ποντικιού το οποίο μέσω ακίδων δίνει τη δυνατότητα στο χρήση να το ψηλαφίσει και να κατανοήσει τι αναπαριστά. Τα περιεχόμενα που αναπαριστώνται μπορούν να έχουν την κανονική μορφή αλλά μπορούν να είναι γραμμένα και σε σύστημα Braille.
Τα πάντα είναι σχεδιασμένα ώστε να αντιστοιχούν σε διαφορετικά σύμβολα και γραφικά του υπολογιστή.
Τα συστήματα αυτά φαίνονται πολύ χρήσιμα για την άμεση επαφή των αναπήρων με τον Η/Υ.
ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΣΑΡΩΣΗΣ
Οι συσκευές σάρωσης είναι ανεξάρτητα εξαρτήματα του υπολογιστή τα οποία εύκολα συνδέονται με αυτόν και λειτουργούν. Η μορφή τους μοιάζει με φωτοτυπικό πάνω στο οποίο τοποθετούνται τα κείμενα που θέλουμε να σκανάρουμε. Το περιεχόμενο που σκανάρεται μετατρέπεται σε ηλεκτρονικό περιεχόμενο το οποίο μέσω των παραπάνω λειτουργιών μπορεί να αναγνωριστεί, να ομιληθεί ή να διαβαστεί μέσω των συστημάτων αφής.
Γενικότερα οι συσκευές αυτές εξυπηρετούν σε μεγάλο βαθμό καθώς οτιδήποτε γραπτό σε έντυπη μορφή μπορεί να είναι προσβάσιμο και στα άτομα με οπτικές αναπηρίες. Η κατηγορία αυτών των συσκευών εξυπηρετεί άτομα τόσο με ολική τύφλωση όσο και με μερική γιατί η ανάγνωση των κειμένων προσαρμόζεται μετά το σκαναρισμα σε οποιαδήποτε ανάγκη (Normanyo, Tsolenyanu, Adetunde, 2010) .
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ BRAILLE
Σε αυτή την περίπτωση μιλούμε ίσως για τη σημαντικότερη εφεύρεση του ανθρώπου που εξυπηρετεί τα άτομα με ολική τύφλωση. Η προσέγγιση του θέματος μπορεί να γίνει από πολλές πλευρές καθώς οι πτυχές που εξυπηρετούνται είναι διάφορες. Το συγκεκριμένο σύστημα πέρα από τα άτομα με προβλήματα όρασης εξυπηρετεί και άτομα με προβλήματα ακοής. Η έξοδος των Πληροφορικής είναι ακριβέστατη.
Τα συστήματα Braille αφορούν μία σειρά από προϊόντα τα οποία χαρακτηρίζονται από την ίδια μορφή και εξυπηρετούν παρόμοιους σκοπούς. Σε αυτά συγκαταλέγονται οι εκτυπωτές Braille οι οποίοι εκτυπώνουν σε ανάγλυφο χαρτί ώστε να είναι αναγνωρίσιμα από τα άτομα με οπτική αναπηρία, τα πληκτρολόγια Braille που έχουν και αυτά ανάγλυφο περιεχόμενο στα πλήκτρα, οι ανανεώσιμες πινακίδες οι οποίες υπάρχουν πάνω στην οθόνη και επιτρέπουν στο άτομο να αναγνωρίσει το περιεχόμενο, οι ετικέτες Braille που χρησιμοποιούνται πάνω σε αντικείμενα και έχουν λειτουργία αναγνώρισης και ταυτοποίησης των αντικειμένων, τα προγράμματα μετάφρασης τα οποία προετοιμάζουν τα κείμενα ώστε να εκτυπωθούν σε κείμενα Braille και τέλος τον κώδικα Braille πάνω στον οποίο είναι βασισμένα όλα τα προϊόντα (Mattes, 2000).
ΚΩΔΙΚΑΣ BRAILLE
Ο κωδικός Braille αποτελεί ένα σύστημα γραφής και ανάγνωσης, ψηλαφητό, το οποίο όπως προαναφέρθηκε χρησιμοποιείται από άτομα που αντιμετωπίζουν οπτικές αναπηρίες. Βασική μονάδα είναι το Braille το οποίο περιέχει έξι
υπερυψωμένες ακίδες τοποθετημένες σε δύο στήλες. Με το σχεδιασμό των ακίδων αυτών σε όλους τους δυνατούς τύπους μπορούμε να δημιουργήσουμε 64 διαφορετικά σύμβολα. Βέβαια σε καθολικό βαθμό τα σύμβολα αυτά μπορούν να είναι πολύ περισσότερα αλλά μόνο τα 96 συναντώνται στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Λόγω των πολλών συμβόλων καταλαβαίνουμε πως για να μάθει κανείς την ανάγνωση και τη γραφή στο σύστημα αυτό απαιτείται μεγάλη εξάσκηση.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου παραπάνω από ένα κελία χρησιμοποιούνται για να αντιπροσωπεύσουν παραπάνω από ένα σύμβολα και για το λόγο αυτό χαρακτηρίζεται πολυάριθμο (Foulke, 1982).
Σήμερα δεν μιλούμε μόνο για έναν αποδεκτό κώδικα, αλλά για περισσότερους. Ο πιο διαδεδομένος είναι ο Αγγλικός Κώδικας και χωρίζεται σε δύο διαφορετικές βαθμίδες. Κάθε μία έχει τις δικές της λειτουργίες και στο σύνολο τους δημιουργούν τον Κώδικα.
Ο Κώδικας μπορεί να τροποποιηθεί και να διαμορφωθεί ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου κατά την εκτύπωση του στο ανάγλυφο χαρτί. Η τροποποίηση αυτή έχει να κάνει με τα οπτικά εφέ που αποτυπώνονται στο χαρτί. Η γραφή Braille συνήθως καλύπτει μεγάλο μέρος του χαρτιού παρόλο που πάντοτε πρέπει να τηρούνται τα περιγράμματα του χαρτιού. Στα περιγράμματα αυτά τοποθετούνται οι στήλες και τα δεδομένα αυτών, οπότε και φαίνεται αναγκαία η σωστή διαρρύθμιση του χαρτιού (Foulke, 1982).
ΕΚΤΥΠΩΤΕΣ BRAILLE
Οι εκτυπωτές αυτοί χρησιμοποιούν τις ακίδες που υπάρχουν και αποτυπώνουν το κείμενο σε ανάγλυφη μορφή. Το χαρτί που χρησιμοποιούν είναι βαρύ χαρτί χοντρής ποιότητας. Αυτοί συνδέονται με τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές ακριβώς όπως οι συνηθισμένοι εκτυπωτές και κάνουν την ίδια λειτουργία. Η διαφορά με τους απλούς εκτυπωτές είναι πως κάνουν αρκετά θόρυβο και πολλές φορές είναι πολύ ενοχλητικοί. Για το λόγο αυτό συνήθως τοποθετούνται σε ξεχωριστό χώρο (Κουρουμπέτογλου, 2004).
Σημαντικό ρόλο στους εκτυπωτές παίζουν οι ακίδες, καθώς αυτές πρέπει να τρυπούν το χαρτί με αρκετή δύναμη ώστε να γίνεται όσο το δυνατό περισσότερο ανάγλυφο. Βέβαια αυτό προϋποθέτει και την ύπαρξη καλής ποιότητας χαρτιού, καθώς σημασία έχει και να μην καταστρέφεται εύκολα (Κουρουμπέτογλου, 2004).
Ο χρόνος που χρειάζεται ένας τέτοιος εκτυπωτής διαφέρει ανάλογα με τις λειτουργίες του. Για παράδειγμα υπάρχουν εκτυπωτές που μπορούν να εκτυπώσουν σε δύο όψεις ταυτόχρονα και έτσι κερδίζουν αρκετό χρόνο. Υπάρχουν όμως και εκτυπωτές οι οποίοι είναι απλοί και κάνουν τυπική δουλειά. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται περισσότερος χρόνος.
Οι συγκεκριμένοι εκτυπωτές διαφέρουν ανάλογα με το είδος που εξυπηρετούν, το είδος χαρτιού που χρησιμοποιούν αλλά και το μέγεθος παραγωγής τους. Υπάρχουν εκτυπωτές που εκτυπώνουν με μελάνι αλλά υπάρχουν και αυτοί που εκτυπώνουν ανάγλυφα και αυτό οφείλεται στο λογισμικό τους.
ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΑ BRAILLE
Τα συγκεκριμένα πληκτρολόγια απαρτίζονται από εννιά πλήκτρα τα οποία επιτρέπουν τον χρήστη να γράψει ένα κείμενο Braille. Πλέον με την εξέλιξη της Τεχνολογίας τα συνηθισμένα πληκτρολόγια περιλαμβάνουν λειτουργίες οι οποίες μετατρέπουν το λογισμικό σε Braille και διαμορφώνουν το πληκτρολόγιο ανάλογα (Τσαμπά, 2016).
ΕΤΙΚΕΤΕΣ BRAILLE
Οι ετικέτες αυτές αναγράφουν σύμβολα Braille και τοποθετούνται απευθείας πάνω στα πλήκτρα. Είναι φτιαγμένες από άριστης ποιότητας διαφανή υλικό το οποίο τοποθετημένο επάνω στα κοινά πληκτρολόγια δίνει τη δυνατότητα στο άτομο να αντιληφθεί ποιο σύμβολο είναι και να προχωρήσει στην εγγραφή του κειμένου (Τσαμπά, 2016).
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ BRAILLE
Τα προγράμματα αυτά λειτουργούν ως αναγνώστες των τυπωμένων κειμένων Braille. Μπορούν να διαβάσουν οποιοδήποτε κείμενο σε χαρτί και με τη μέθοδο της σάρωσης να το μετατρέψουν σε ψηφιακό κείμενο. Η ανάλυση γίνεται από το μοτίβο των ακίδων και σε συνδυασμό με τον κώδικα Braille αναλύουν και αναγνωρίζουν το κείμενο.
Τα προγράμματα αυτά βοηθούν τα άτομα με οπτική αναπηρία να διαβάσουν τα κείμενα χωρίς απαραίτητα να ξέρουν γραφή Braille. Έτσι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε οποιαδήποτε υπηρεσία υπάρχει για αυτούς.
Όλες οι υπηρεσίες μπορούν να συνυπάρξουν προκειμένου να υπάρξει τελικά το ποθητό αποτέλεσμα, που είναι η πρόσβαση και η ορθή και λειτουργική χρήση των Η/Υ από τα άτομα με οπτικές αναπηρίες(Γκουσγκούσης, 2001).
