3.2 ΤΠΕ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ

Οι ραγδαία ανάπτυξη των νέων Τεχνολογιών προσφέρει στους ανθρώπους τεράστιες ευκαιρίες και δυνατότατες εξέλιξης οι οποίες εξασφαλίζουν ανώτερο βιοτικό επίπεδο. Οι ΤΠΕ μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής όλων των ευπαθών ομάδων κα επομένως και των ατόμων με οπτικές αναπηρίες. Ουσιαστικά οι ΤΠΕ, ή αλλιώς, οι ηλεκτρονικέ υπηρεσίες που μας προσφέρει η Τεχνολογία αποτελούν ένα κανάλι ενεργής συμμετοχής των ατόμων στην κοινωνία, καθώς συνεισφέρουν στην αυτοδιάθεση και στην αυτοεξυπηρέτηση των ατόμων που δεν μπορούν εύκολα να αυτοεξυπηρετηθούν (Ζαχάρου, 2015).
Ωστόσο σύμφωνα με έρευνες, στην Ελλάδα φαίνεται να υπάρχει μεγάλο ψηφιακό χάσμα μεταξύ του γενικού πληθυσμού και των ατόμων με αναπηρικά προβλήματα. Το ποσοστό αυτό ανέρχεται φυσικά και στα άτομα με οπτικές αναπηρίες, τα οποία δε αντιμετωπίζουν δυσκολίες από την αρχή ακόμα που θα θελήσουν να έρθουν σε επαφή με τον ψηφιακό χάσμα, λόγω της έλλειψης όρασης και των περιορισμένων λειτουργιών και κινήσεων που φέρει η κατάσταση τους (Διακομιχάλης, 2010).
Συγκεκριμένα τα λογισμικά και ο ψηφιακός κόσμος που υπάρχει αυτή την στιγμή στην αγορά προορίζεται για τη χρήση του από τον γενικό πληθυσμό. Ευπαθείς ομάδες όπως τα άτομα με οπτική αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη όραση δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν τα μέσα του ψηφιακού κόσμου, δηλαδή του Η/Υ, τα Smartphones ή τα tablets γιατί είναι σχεδιασμένα κυρίως πάνω στην οπτική εικόνα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καθίσταται προβληματική και δυσπρόσιτη η πρόσβαση των ατόμων αυτών στα ψηφιακά περιβάλλοντα (Διακομιχάλης, 2010). Έρευνες έχουν αποδείξει πως τα ποσοστά των ατόμων με οπτική αναπηρία που χρησιμοποιούν τις ΤΠΕ είναι πολύ χαμηλότερα από κάθε άλλη κοινωνική ευπαθή ομάδα ατόμων. Η διαπίστωση αυτή καθιστά απαραίτητη την εξέλιξη και διαμόρφωση της Τεχνολογίας πάνω στις συγκεκριμένες κάθε φορά ευπαθείς ομάδες. Προφανώς, αυτό σημαίνει, πως κάθε αναπηρική κατηγορία έχει διαφορετικές ανάγκες και απαιτήσεις, οπότε και σημαίνει πως ο ψηφιακός κόσμος για να θεωρείται ισόνομος θα πρέπει να είναι σχεδιασμένος κάθε φορά ξεχωριστά πάνω σε κάθε ξεχωριστή κατηγορία. Στις συνηθισμένες τεχνολογίες με τις οποίες το άτομο έχει πρόσβαση στις ΤΠΕ φαίνεται πως τα άτομα με οπτική αναπηρία δεν έχουν εύκολη πρόσβαση καθώς αντιμετωπίζουν διαταραχές που αφορούν την αίσθηση του φωτός, των σχημάτων και των χρωμάτων. Έτσι στην περίπτωση της οθόνης που υπάρχουν στα μέσα της Τεχνολογίας, τα άτομα με προβλήματα όρασης αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε οτιδήποτε έχει να κάνει με οπτική ενεργεία. Έτσι ο χειρισμός των συσκευών αλλά και οι λειτουργίες αυτών δεν προσφέρουν εύκολη πρόσβαση σους ανάπηρους. Οι λειτουργίες οι οποίες περιέχουν αναγνώριση συμβόλων και χαρακτήρων είναι αυτές που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν, καθώς λείπει η όραση.
Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία τη μεταρρύθμιση των λειτουργιών των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών ως προς το περιεχόμενο και το χειρισμό τους, καθώς η δημιουργία υπολογιστών βασισμένων σε απτό σύστημα ή σε ακουστικές οδηγίες χρήσης μπορεί μονάχα να λειτουργήσει. Στις περιπτώσεις αυτές χρειάζεται και σύστημα γραφής μέσω της ομιλίας με το οποίο ο χρήστης θα μπορεί να αναζητήσει οποιαδήποτε λειτουργία και πληροφορία θέλει χωρίς να χρειάζεται να πληκτρολογήσει κάτι (Puffelen, 2009).
Στο προκείμενο παράδειγμα οι περιπτώσεις στις οποίες συναντούμε τέτοιες λειτουργίες είναι ελάχιστες και γι΄αυτό μιλούμε για ανισότητα στην πρόσβαση των ατόμων στις ΤΠΕ. Η έλλειψη τεχνολογικής κατάρτισης των οπτικά αναπήρων στην Ελλάδα ευθύνεται για μεγάλο μέρος της επιδείνωσης της κατάστασης τους και σε μεγάλο βαθμό ευθύνεται και για την δυσκολία στην επαγγελματική τους αποκατάσταση. Όταν τον 21ο αιώνα σχεδόν όλο τα υλικά αγαθά εξαρτώνται και λειτουργούν μέσω των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών η έλλειψη της αντίστοιχης εμπειρίας είναι καθοριστική για τους ανάπηρους. Σε αυτό σημαντικό ρόλο παίζει η έλλειψη της υποστηρικτικής τεχνολογίας, στην οποία αναφερθήκαμε παραπάνω. Αν η Υποστηρικτική Τεχνολογία ήταν πιο αυξημένη επόμενο θα ήταν το γεγονός της τεχνολογικής επιμόρφωσης των αναπήρων (Puffelen, 2009).
Ωστόσο το συνολικό τεχνολογικό σύστημα βαίνει με λάθος κατεύθυνση. Η Υποστηρικτική Τεχνολογία μπορεί να εισαγάγει στην ήδη λειτουργική τεχνολογία συστήματα όπως αυτό της ανάγνωσης της οθόνης (Screen Reader), το σύστημα μετατροπής κειμένου σε ομιλία, λειτουργίες μεγέθυνσης της οθόνης των Η/Υ, Screen Ruler, το σύστημα Braille αλλά και την εκτύπωση των κειμένων Braille μέσω των ειδικών εκτυπωτών. Στις περιπτώσεις που τα παραπάνω αναπτυχθούν στους Η/Υ τότε τα άτομα με οπτικές αναπηρίες θα έχουν μεγαλύτερη και ευκολότερη πρόσβαση τόσο σ αυτούς όσο και στις ΤΠΕ. Προς το παρόν η σχετική τεχνολογική κατάσταση είναι ανεπαρκής (Hammel 2003).