2.6 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΤΙΟΥ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ

Από τα πιο αναγκαία ανθρώπινα όργανα είναι τα δύο μάτια, από τα οποία όπως προαναφέρθηκε, ο άνθρωπος παίρνει πολλές από τις πληροφορίες. Αυτά βρίσκονται μέσα στα οφθαλμικές κόγχες και καλύπτονται από τα βλέφαρα και τους επιπεφυκότες. Ο οφθαλμός, όπως διαφορετικά ονομάζεται το μάτι, αποτελεί αισθητήριο όργανο, καθώς μέσα από αυτό ο άνθρωπος ορά (βλέπει). Η λειτουργία τους είναι να στέλνουν στον εγκέφαλο οπτικά ερεθίσματα ώστε να παίρνουν μορφή (Leigh, Zee, 2015). Η μορφή αυτή, σύμφωνα με τη φιλοσοφία, υποκειμενοποιείται στο κάθε άτομο ξεχωριστά, καθώς ο τρόπος που αντιλαμβάνεται το άτομο το εξωτερικό του περιβάλλον και το κάνει κτήμα του είναι υποκειμενικός. Οι οπτικές πληροφορίες που παίρνει το άτομο και ο τρόπος με τον οποίο τις επεξεργάζεται οφείλονται και σε προηγούμενες εμπειρίες που τυχόν έχει.
Τα μάτια γύρω τους έχουν μία συγκεκριμένη σειρά από μύες, οι οποίοι προκαθορίζουν και επιτρέπουν τις κινήσεις του. Συγκεκριμένα νεύρα, μέσα στο συνολικό οφθαλμολογικό σύστημα του ατόμου, επιτρέπουν στα μάτια να εστιάζουν και να αντιλαμβάνονται τις εικόνες. Τα μάτια μπορούν να εστιάσουν ακόμα και όταν τα ερεθίσματα κινούνται και για αυτό το λόγο μιλούμε για διόφθαλμη όραση αλλά και τρισδιάστατη όραση(Leigh, Zee, 2015).
Η όραση αποτελεί εγκεφαλική λειτουργία, καθώς οι πληροφορίες που παίρνει το άτομο από το εξωτερικό περιβάλλον, απευθείας πηγαίνουν στον εγκέφαλο ο οποίος τις επεξεργάζεται και δημιουργεί τις αντίστοιχες εικόνες. Τα μέρη του εγκεφάλου που οδηγούνται οι πληροφορίες είναι συγκεκριμένα κέντρα πρόσληψης Πληροφορικής που είναι καθορισμένα ακριβώς για τις λειτουργίες της όρασης. Οι πιθανές οπτικές αναπηρίες, για τις οποίες έγινε λόγος παραπάνω, οφείλονται ακριβώς στις δυσλειτουργίες του οπτικού συστήματος. Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει τον εγκέφαλο και τα όργανα των ματιών στο σύνολο τους. Έτσι όταν μιλούμε για αναπηρίες κάνουμε λόγο είτε για εγκεφαλικές βλάβες, είτε για βλάβες των ματιών.
Ουσιαστικά τα μάτια αποτελούν τον φωτογραφικό φακό του εγκεφάλου. Η οπτική μνήμη είναι αυτή που αποθηκεύει τις εικόνες που λαμβάνει ο εγκέφαλο κατά την όραση. Αν αναλύσει κανείς τη λειτουργία του ματιού, θα διαπιστώσει ακριβώς πως η διαδικασία είναι παρεμφερής με αυτή της κάμερας. Οι εικόνες που φωτογραφίζονται, μεταφέρονται στον εγκέφαλο που γίνεται η επεξεργασία τους και στη συνέχεια στη μνήμη, όπου και αποθηκεύονται. Για το λόγο αυτό μιλούμε για προηγούμενες οπτικές εμπειρίες στο άτομο, με τις οποίες μπορεί να διακρίνει τα αντικείμενα γύρω του. Για παράδειγμα η εικόνα της καρέκλας είναι γνωστή σε όλους και αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εικόνα και η ερμηνεία της καρέκλας να ταυτίζονται με οποιαδήποτε νέα πληροφορία της καρέκλας δέχεται ο εγκέφαλος.
Κατά τη διαδικασία της όρασης, το επίπεδο των χρωμάτων και του φωτός που εκπέμπουν τα αντικείμενα του εξωτερικού κόσμου παίζουν σημαντικό ρόλο. Για την είσοδο του φωτός στα μάτια, υπάρχουν συγκεκριμένα νευρά που το δέχονται. Η έντονη φωτεινότητα αλλά και η χαμηλή τείνουν να ταράσσουν και να κουράζουν τα μάτια, με αποτέλεσμα στην πάροδο του χρόνου να τα καταστρέφουν (Cohen, 1961). Το ίδιο συμβαίνει και στα άτομα με οπτικές αναπηρίες, όπου η ποιότητα του φωτός αλλά και η δύναμη που εισέρχεται στο μάτι παίζουν καθοριστικό ρόλο. Το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν τα άτομα με περιορισμένη όραση πρέπει να είναι σταθερό και χωρίς έντονο φως. Οι έντονες αντιθέσεις του φωτός μπορούν να ενισχύσουν τα προβλήματα όρασης (Cohen, 1961).
Βέβαια η κάθε αναπηρία έχει δικά της αίτια επιδείνωσης και για αυτό το λόγο τα προβλήματα όρασης και οι ασθένειες των ματιών χρήζουν διαφορετική προσέγγιση. Η διάγνωση και ανάλυση τους είναι το Άλφα και το Ωμέγα για την αντιμετώπιση, καθώς η όραση αποτελεί πολύ ευαίσθητη αναπηρία.