2.2 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ

Οι αναπηρικές μορφές και η εμφάνιση τους είναι αυτές που κατηγοριοποιούν τις δυσλειτουργίες και τις βλάβες των ατόμων που τις αντιμετωπίζουν. Φυσικά όλες οι αναπηρίες δεν απευθύνονται στις ίδιες βλάβες, ούτε εμφανίζονται στα άτομα με τον ίδιο τρόπο. Για το λόγο αυτό υπάρχουν οι βασικές κατηγορίες αναπηριών, οι οποίες με τη σειρά τους περιέχουν υποκατηγορίες, προκειμένου να γίνεται η προσέγγιση τους πιο συστηματικά. Έτσι οι αναπηρίες χωρίζονται σε Κινητικές Αναπηρίες, Ψυχικές Αναπηρίες, Νοητικές Αναπηρίες, και Αισθητηριακές Αναπηρίες. Συμπληρωματικά, αξίζει να αναφερθεί πως υπάρχουν και άλλες μορφές Αναπηρίας, όπως είναι ο συνδυασμός κάποιων από τις παραπάνω και τις οποίες θα ονομάσουμε Πολλαπλές, αλλά υπάρχουν και οι Βαριές μορφής αναπηρίες που αφορούν συγκεκριμένες και ιδιάζουσες περιπτώσεις (Μαντέλη, 2015).
Αναλυτικότερα, οι Κινητικές Αναπηρίες εκδηλώνονται με διάφορες μορφές. Οι διαταραχές αυτές μπορεί να επηρεάζουν τις λειτουργίες ολόκληρου του σώματος ή κάποιου μέρους αυτού. Τα αίτια των κινητικών αναπηριών μπορεί να είναι ποικίλα (όπως πχ κάποιο ατύχημα ή αρρώστια) και οι βλάβες να είναι προσωρινές ή μόνιμες.
Από την άλλη, οι Ψυχικές Αναπηρίες αφορούν την ψυχή, το χαρακτήρα και τον τρόπο δράσης των ατόμων που πάσχουν από αυτές. Οι Ψυχικές Διαταραχές έχουν σχέση με την ψυχολογία και την ψυχοπάθεια των ασθενών, οι οποίες επηρεάζουν τις σκέψεις, το μυαλό και το σώμα τους. Πιο συγκεκριμένα, οι ψυχικές ασθένειες αφορούν έναν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης που οδηγεί σε ανωμαλία, παράνοια και πόνο. Τα αίτια που προκαλούν τις ψυχικές ασθένειες είναι ποικίλα και σε πολλές περιπτώσεις αφορούν διαφορετικά πεδία.
Στην περίπτωση των Νοητικών Αναπηριών έχουμε να κάνουμε με ένα περιπλοκότερο ζήτημα, καθώς οι νοητικές βλάβες επηρεάζουν τις εγκεφαλικές και νευροψυχολογικές λειτουργίες του οργανισμού και κατ΄επέκταση έχουν αντίκτυπο σε ολόκληρη τη φύση τους. Η Νοητική Καθυστέρηση, όπως αλλιώς ονομάζεται είναι ένας κλάδος της Επιστήμης της Ειδικής Αγωγής, ο οποίος θα λέγαμε πως απορροφά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του ερευνητικού πεδίου. Αποτελεί την πιο πολύπαθη διαταραχή, καθώς η μορφή και οι συνέπειες της ποικίλλουν (Χαρίτου, 2011). Οι Νοητικές Αναπηρίες αφορούν ανεπάρκειες στην προσαρμοστική ζωή των ατόμων, με αποτέλεσμα το ίδιο το άτομο να μην είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί.
Μορφές νοητικής αναπηρίας είναι τα Αυτιστικά άτομα, τα άτομα με Σύνδρομο Down, τα άτομα με χαμηλότερο IQ κα. Ως νοητική καθυστέρηση, εννοείται ακριβώς αυτή η εγκεφαλική διαταραχή. Τα αίτια μπορούν να είναι προγεννητικά, περιγεννητικά ή μεταγεννητικά. Η νοητική καθυστέρηση χωρίζεται σε ελαφρά, μέτρια, σοβαρή, βαριά και απροσδιόριστη (Παρίτσης, 2016).
Τέλος οι Αισθητηριακές Αναπηρίες ασχολούνται με τις βασικές ανθρώπινες αισθήσεις όπως είναι η όραση (άτομα με οπτική αναπηρία, βαρήκοοι) και η ακοή (κωφοί, αμβλύωπες). Στις περιπτώσεις αυτές τα άτομα αντιμετωπίζουν βλάβες στις αισθήσεις τους, γεγονός που τους καθιστά σε μη πλήρη λειτουργική κατάσταση.
Ο βαθμός της αναπηρίας που αντιμετωπίζει το άτομο την καθιστά Ολική ή Μερική. Αυτή η κατηγοριοποίηση φαίνεται πιο γενικευμένη καθώς έχει να κάνει με το κατά πόσο και σε ποιο βαθμό λειτουργεί δυσλειτουργικά το άτομο. Η Μερική Αναπηρία είναι ηπιότερης μορφής και διαφέρει ανάλογα με το επίπεδο που βρίσκεται το άτομο. Η Ολική αναπηρία είναι πιο περίπλοκη καθώς ασχολείται με τις περισσότερες μορφές βλάβης. Αυτή έχει να κάνει με την ολοκληρωτική παράλυση, με την παραπληγία, την παντελή απώλεια της όρασης, το χάσιμο των άκρων στο σώμα, την ψυχοπάθεια και την αφασία. Οι μορφές αυτές αφορούν στην πλειονότητα των αναπήρων, οπότε και τα φαινόμενα συναντούνται συχνότερα (Παπαθανασίου, 2008).
Συνοπτικά, σε διεθνή επίπεδο, άτομα που αντιμετωπίζουν αναπηρίες θεωρούνται εκείνα που έχουν: νοητική καθυστέρηση, χρόνια προβλήματα υγείας, κινητικές αναπηρίες, διαταραχές λόγου και ομιλίας, ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, αισθητηριακές αναπηρίες, σύνθετες γνωστικές και κοινωνικές δυσκολίες με παραβατική συμπεριφορά, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής, ψυχικά και νευροψυχικά προβλήματα.